Η Λίθος του Βωμού του Στόουνχεντζ, βάρους έξι τόνων, έχει οδηγήσει τους επιστήμονες από την Ουαλία έως τη Σκωτία, ωστόσο ακόμη και η πιο λεπτομερής γεωλογική της εξέταση δεν κατάφερε να αποκαλύψει την ακριβή προέλευσή της.
Οι επιστήμονες προσπαθούν εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα να προσδιορίσουν από πού προήλθε η εξάτονη Λίθος του Βωμού του Στόουνχεντζ. Ενώ κάποτε θεωρούνταν ότι προερχόταν από την Ουαλία, ο τεράστιος ψαμμιτικός ογκόλιθος εντοπίστηκε αργότερα γεωλογικά στη βορειοανατολική Σκωτία, όμως η ακριβής πηγή του παραμένει άγνωστη.
Τώρα, η πιο εκτενής γεωλογική έρευνα που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα απέκλεισε αρκετές προτεινόμενες τοποθεσίες και έδωσε νέα στοιχεία για να καθοδηγήσει την αναζήτηση. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of the Geological Society, εξέτασε την ορυκτολογική σύσταση, τη χημεία και άλλα γεωλογικά χαρακτηριστικά του λίθου.
Με μήκος 4,9 μέτρα και βάρος περίπου έξι μετρικούς τόνους, η Λίθος του Βωμού θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο οι προϊστορικοί άνθρωποι μετέφεραν τεράστιους λίθους σε ολόκληρη τη Βρετανία πριν από χιλιάδες χρόνια.
Αναζητώντας ένα γεωλογικό αντίστοιχο
Η πιο πρόσφατη έρευνα συνδύασε παρατηρήσεις της ίδιας της Λίθου του Βωμού με λεπτομερείς εξετάσεις θραυσμάτων που φυλάσσονται σε μουσειακές συλλογές. Συγκρίνοντας τη δομή, την περιεκτικότητα σε ορυκτά, τη χημική σύσταση και τα ισοτοπικά της χαρακτηριστικά, η ερευνητική ομάδα συγκέντρωσε ένα σύνολο αναγνωριστικών γνωρισμάτων, με τα οποία θα πρέπει να ταυτίζονται οι πιθανές περιοχές προέλευσής της.
Καμία τοποθεσία που έχει εξεταστεί μέχρι στιγμής στη λεκάνη Orcadian της βορειοανατολικής Σκωτίας δεν πληροί όλα αυτά τα κριτήρια. Αυτό αφήνει τον τόπο προέλευσης του λίθου ανεξιχνίαστο, αλλά δίνει στις μελλοντικές επιτόπιες έρευνες έναν πιο ξεκάθαρο στόχο.
Ο επικεφαλής της μελέτης Ντάνκαν Πίρι (Duncan Pirrie), ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Ουαλίας, δήλωσε: «Πρόκειται για την πιο ολοκληρωμένη γεωλογική έρευνα της Λίθου του Βωμού που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ. Συνδυάζοντας ένα ευρύ φάσμα αναλυτικών τεχνικών, δημιουργήσαμε την πιο ξεκάθαρη μέχρι σήμερα εικόνα για τη σύσταση του λίθου και δοκιμάσαμε τις επικρατέστερες θεωρίες σχετικά με την προέλευσή του.
Μέχρι στιγμής, καμία από τις τοποθεσίες που εξετάστηκαν δεν παρουσιάζει το ίδιο σύνολο χαρακτηριστικών με τη Λίθο του Βωμού. Αυτό μας δείχνει ότι η αναζήτηση δεν έχει τελειώσει, αλλά πλέον είμαστε πολύ καλύτερα εξοπλισμένοι ώστε να εστιάσουμε στις περιοχές που έχουν τις περισσότερες πιθανότητες να μας δώσουν μια απάντηση».
Από την Ουαλία στη Σκωτία: Πώς άλλαξαν τα δεδομένα για την προέλευσή της
Τα νέα επιστημονικά ευρήματα υποδεικνύουν ότι ο Λίθος του Βωμού (Altar Stone) του Στόουνχεντζ δεν προέρχεται από την Ουαλία, αλλά από τη Σκωτία, εξειδικεύοντας περαιτέρω τα γεωλογικά χαρακτηριστικά για μελλοντικές έρευνες. Ο καθηγητής Ρίτσαρντ Μπέβινς σημειώνει ότι η έρευνα φέρνει την επιστημονική κοινότητα πιο κοντά στην επίλυση ενός από τα μεγαλύτερα μυστήρια του μνημείου.
Ο Νικ Πιρς, ομότιμος καθηγητής γεωχημείας στο ίδιο τμήμα του Πανεπιστημίου Αμπερίστγουιθ, υπογράμμισε τη σημασία του αποκλεισμού των υποψήφιων τοποθεσιών: «Σε μια γεωλογική αστυνομική ιστορία όπως αυτή, ο αποκλεισμός πιθανών περιοχών προέλευσης είναι εξίσου σημαντικός με τον εντοπισμό νέων. Κάθε τοποθεσία που αποκλείεται περιορίζει την έρευνα και μας φέρνει πιο κοντά στην ανακάλυψη του τόπου από τον οποίο προήλθε η Λίθος του Βωμού. Ο συγκεκριμένος λίθος είναι μοναδικός ανάμεσα σε εκείνους του Στόουνχεντζ και ο εντοπισμός της πηγής του θα προσέφερε πολύτιμα νέα στοιχεία για το αξιοθαύμαστο ταξίδι του προς την πεδιάδα του Σόλσμπερι πριν από χιλιάδες χρόνια».
Στα ίχνη ενός προϊστορικού άθλου μηχανικής
Το Στόουνχεντζ διαμορφώθηκε μέσα από διαδοχικές κατασκευαστικές φάσεις περίπου μεταξύ του 3000 και του 1600 π.Χ. Η μεταφορά των λίθων του σε τεράστιες αποστάσεις αποτέλεσε αναπόσπαστο μέρος αυτού του επιτεύγματος: οι μικρότεροι κυανόλιθοι ταξίδεψαν περίπου 225 χιλιόμετρα από τη δυτική Ουαλία.
Ο προσδιορισμός του σημείου απ’ όπου ξεκίνησε η Λίθος του Βωμού θα έδινε στους ερευνητές ένα κρίσιμο γεωγραφικό σημείο αναφοράς για να διερευνήσουν πώς έφτασε στο μνημείο. Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι αυτό το γεωλογικό «αποτύπωμα» θα τους οδηγήσει τελικά στην πηγή του λίθου και θα ρίξει νέο φως στον μόχθο πίσω από ένα από τα πιο αξιοθαύμαστα μηχανικά επιτεύγματα της προϊστορίας.
