Με αιχμηρές δηλώσεις και αποκαλύψεις αποχωρεί από τη θέση της η απερχόμενη επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), Λάουρα Κοντρούτσα Κοβέσι.
Στο πλαίσιο αποκλειστικής συνέντευξης που παραχώρησε στο Politico με αφορμή την ολοκλήρωση της επταετούς θητείας της, η Κοβέσι έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για το μέλλον του ανεξάρτητου οργάνου, καταγγέλλοντας οικονομικό στραγγαλισμό, γραφειοκρατική αδράνεια και πολιτικές πιέσεις από κράτη-μέλη.
«Θα σκοτώσουν την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία επειδή κάνει τη δουλειά της»
Η απερχόμενη Ευρωπαία Εισαγγελέας δεν δίστασε να παρομοιάσει την κατάσταση στις Βρυξέλλες με γνωστή ατάκα από την ταινία επιστημονικής φαντασίας «Alien» και μια δημοφιλή δανέζικη σειρά.
«Καθώς αποχωρώ από το γραφείο μου, σκέφτομαι τη διάσημη δανέζικη τηλεοπτική σειρά “Borgen”. Υπάρχει μια πολύ γνωστή ρήση εκεί: “Στις Βρυξέλλες, κανείς δεν μπορεί να σε ακούσει να ουρλιάζεις”, και δυστυχώς, αυτό είναι αλήθεια», δήλωσε η Κοβέσι.
«Ανησυχώ ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία πρόκειται να θανατωθεί “με το μαλακό” (killed softly), επειδή απλά κάνει τη δουλειά της», πρόσθεσε με αφοπλιστική ειλικρίνεια.
Οι αιχμές
Ερωτηθείσα για το τι ήταν αυτό που την εξέπληξε περισσότερο κατά τη διάρκεια της επταετούς θητείας της, η Κοβέσι χαρακτήρισε τη θέση αυτή ως την πιο δύσκολη που είχε ποτέ, υπογραμμίζοντας τις συνεχείς επιθέσεις στην ανεξαρτησία της υπηρεσίας.
«Η πιο απροκάλυπτη απόπειρα εκφοβισμού της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας συνέβη στην Ελλάδα, όπου είχαμε το ζήτημα με την ανανέωση των Ευρωπαίων Διορισμένων Εισαγγελέων», τόνισε η ίδια, επισημαίνοντας ότι η επικείμενη αναθεώρηση του κανονισμού λειτουργίας της Εισαγγελίας θα δείξει «ποιος είναι πραγματικός φίλος της ανεξάρτητης δικαιοσύνης».
Επιπλέον, αναφέρθηκε σε επιθέσεις κατά της αξιοπιστίας του θεσμού στην Πολωνία -όπου ενώ συμφωνήθηκε η ανάγκη για 24 Ευρωπαίους Διορισμένους Εισαγγελείς, αυτή τη στιγμή υπηρετούν μόλις 15- αλλά και στην Ουγγαρία, όπου η Κομισιόν προτείνει μόλις το μισό από τον απαιτούμενο προϋπολογισμό.
Σχετικά με τις δηλώσεις Ελλήνων πολιτικών περί πιθανής διακοπής της συνεργασίας ή αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η Κοβέσι παρουσιάστηκε κατηγορηματική.
«Λοιπόν, δεν ξέρω αν θέλουν να αποχωρήσουν από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή όχι, αλλά το να αποχωρήσεις από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι σχεδόν αδύνατο», σημείωσε.
«Αυτού του είδους τα σχόλια δεν κάνουν τίποτα άλλο παρά να επιβεβαιώνουν ακριβώς αυτό που είπα. Θα υπάρξουν προσπάθειες να “σκοτώσουν” την Εισαγγελία επειδή κάνουμε τη δουλειά μας», εξήγησε.
«Ορισμένοι πολιτικοί μιλούν για ανεξάρτητη και αποτελεσματική δικαιοσύνη, μέχρι να τους αγγίξεις και μέχρι να πλησιάσεις τον στενό τους κύκλο. Εκείνη τη στιγμή, οι εισαγγελείς γίνονται “καταχρηστικοί”, έχουν “πολιτική ατζέντα” και “δεν είναι απαραίτητοι”. Στη συνέχεια, αρχίζουν να προσπαθούν να μειώσουν τις αρμοδιότητές σου, να σε αφήσουν χωρίς χρήματα, να διαλύσουν την εξειδικευμένη αστυνομία».
Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ
Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με τις επικρίσεις που δέχεται η Εισαγγελία για πολιτικά κίνητρα όταν ερευνά υποθέσεις με εμπλεκόμενους πολιτικούς λίγο πριν από εκλογές -φέρνοντας ως παράδειγμα το σκάνδαλο των αγροτικών επιδοτήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην Ελλάδα- η Κοβέσι απέρριψε πλήρως τους ισχυρισμούς.
«Αναφέρατε τον ΟΠΕΚΕΠΕ, μόλις ολοκληρώσαμε ορισμένες παραπομπές εκεί. Οι υποθέσεις βρίσκονται στο δικαστήριο. Αλλά όλος ο θόρυβος δημιουργήθηκε για να κατηγορηθεί η Εισαγγελία ότι κάνει πολιτική, αντί να συζητηθεί το τι πραγματικά συνέβη», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Υπάρχουν πολιτικοί που θέλουν να συγκαλύψουν τη συζήτηση, προσπαθώντας να υπονομεύσουν την αξιοπιστία της Εισαγγελίας. Έρχονται και δημιουργούν προπέτασμα καπνού: “Ω, θα έχουμε εκλογές, δείτε τι κάνει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία”. Αν ζητήσετε από την Εισαγγελία να απέχει και να μην κάνει τίποτα επειδή υπάρχουν εκλογές στην Ευρώπη, δεν θα δουλεύουμε καθόλου», υπογράμμισε.
Η απερχόμενη επικεφαλής περιέγραψε μάλιστα με γλαφυρό τρόπο την ουσία της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ.
«Η δουλειά μας δεν είναι να ελέγχουμε πότε είναι η προεκλογική εκστρατεία, αλλά να ελέγχουμε αν οι τίμιοι αγρότες έχουν πρόσβαση στα ευρωπαϊκά κονδύλια. Αντίθετα, τα χρήματα διανέμονταν σε διάφορους που προσποιούνταν τους αγρότες και τα χρησιμοποίησαν για να κάνουν πολυτελή ταξίδια και να αποκτήσουν ακριβά αυτοκίνητα, ενώ οι τίμιοι αγρότες δεν πήραν τίποτα. Δεν βλέπω καμία σύνδεση ανάμεσα σε αυτά που κάναμε και στις προεκλογικές εκστρατείες. Η μόνη σύνδεση είναι όταν ορισμένοι δυσαρεστημένοι πολιτικοί θέλουν να επιτεθούν στην Εισαγγελία και προσπαθούν να μας εκφοβίσουν για να σταματήσουμε».
Σε ερώτηση για το αν έγινε κάτι λάθος στην έρευνα του ΟΠΕΚΕΠΕ, μετά την κριτική που ασκήθηκε για το αίτημα άρσης ασυλίας 11 βουλευτών από το ελληνικό Κοινοβούλιο, εκ των οποίων τελικά μόνο 4 παραπέμφθηκαν στο δικαστήριο, η Κοβέσι ήταν σαφής: «Όχι, τίποτα δεν πήγε λάθος από τη δική μας πλευρά. Όταν ζητάμε την άρση της ασυλίας, δεν πρόκειται για διαπίστωση ενοχής. Είναι απλώς μια προϋπόθεση για να μπορέσουν οι εισαγγελείς να κάνουν την έρευνα και να συγκεντρώσουν στοιχεία».
Το «μοτίβο» καταστροφής ενός θεσμού
Εξηγώντας τους λόγους για τους οποίους φοβάται τον «αργό θάνατο» της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, η Λάουρα Κοβέσι παρουσίασε το τριπλό μοντέλο που εφαρμόζεται, σύμφωνα με την ίδια, από όσους επιδιώκουν την αποδυνάμωσή της.
«Αν θέλεις να καταστρέψεις έναν θεσμό, μπορείς να κάνεις τρία πράγματα που συμβαίνουν τώρα. Πρώτον, τον υποχρηματοδοτείς. Στα χαρτιά θα έπρεπε να έχουμε 230 Ευρωπαίους Διορισμένους Εισαγγελείς και έχουμε χρήματα μόνο για 180. Έχουμε κονδύλια μόνο για το ένα τρίτο του κόστους των υπηρεσιών ασφαλείας, και θα μπορούσα να δώσω αμέτρητα παραδείγματα», σημείωσε.
«Δεύτερον, μεγάλες καθυστερήσεις. Από το 2021 λέγαμε ότι η αναθεώρηση του κανονισμού της Εισαγγελίας πρέπει να ξεκινήσει νωρίτερα, αλλά καθυστερεί. Τρίτον, έμαθα ότι εδώ τα πάντα είναι περίπλοκα — και νόμιζα ότι η Ρουμανία ήταν περίπλοκη», πρόσθεσε, στηλιτεύοντας τις ατελείωτες γραφειοκρατικές συζητήσεις για την αρχιτεκτονική καταπολέμησης της απάτης και τα ηλεκτρονικά μητρώα, την ώρα που το οργανωμένο έγκλημα λυμαίνεται τον κοινοτικό και τους εθνικούς προϋπολογισμούς.
«Ανακαλύψαμε μια νέα ήπειρο εγκληματικότητας»
Παρά τις αντιξοότητες, η Κοβέσι τόνισε ότι η παρουσία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας άλλαξε ριζικά το τοπίο στην Ευρώπη.
«Πολλές αλλαγές συνέβησαν εξαιτίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Το επίπεδο εντοπισμού απάτης αυξήθηκε στα περισσότερα κράτη-μέλη, το ποσοστό επιτυχών υποθέσεων αυξήθηκε και προφανώς η προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ είναι υψηλότερη. Ανακαλύψαμε μια νέα ήπειρο εγκληματικότητας και βλέπουμε τις εγκληματικές οργανώσεις να αναπτύσσονται. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη πράγματα που δεν λειτουργούν όπως θα έπρεπε», κατέληξε η απερχόμενη επικεφαλής της EPPO.
