Ξεχάστε το “Skibidi Toilet“, αυτόν τον καταραμένο πυρετό της Γενιάς Άλφα (Gen Alpha). Μια κανονική τουαλέτα, χωρίς κανένα ψηφιακά επεξεργασμένο κεφάλι να ξεπροβάλλει, μπορεί να είναι τελικά η πιο τρομακτική. Κάθε φορά που τραβάμε καζανάκι απελευθερώνονται βιοαερολύματα γεμάτα μικρόβια, και ορισμένα από αυτά είναι παθογόνα, όπως το κολοβακτηρίδιο (E. coli), ο σταφυλόκοκκος (Staphylococcus) και το κλωστηρίδιο το δύσκολο (C. difficile).
Η αποφυγή αυτών των μικροσκοπικών «τεράτων», δυστυχώς, απαιτεί κάτι παραπάνω από το απλό πλύσιμο των χεριών. Ενώ προηγούμενες μελέτες έχουν εξετάσει πώς η τουαλέτα εκτοξεύει σταγονίδια νερού στον αέρα με κάθε χρήση, οι αποδείξεις για το αν αυτά τα αερολύματα μεταφέρουν παθογόνα απευθείας στη μύτη ή στο στόμα σας παρέμεναν ασαφείς, λόγω των διαφορετικών σχεδιασμών των πειραμάτων, των μεθόδων αναφοράς αλλά και των διαφορών στα είδη των μικροβίων.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ερευνήτρια Λίρα Αντιγιάνι και η ομάδα της από το Πανεπιστήμιο Φλίντερς στην Αυστραλία αποφάσισαν ότι αυτές οι μελέτες άξιζαν μια δεύτερη, πιο προσεκτική ματιά.
Σχεδιασμός και μικροβιακό φορτίο: Οι κρίσιμοι παράγοντες
“Συνολικά, τα ευρήματα αναδεικνύουν τον κεντρικό ρόλο που παίζει ο σχεδιασμός της τουαλέτας και το αρχικό μικροβιακό φορτίο στη διαμόρφωση της έκθεσης σε βιοαερολύματα. Αυτό έχει σημαντικές προεκτάσεις για την αξιολόγηση κινδύνου, τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό των κτιρίων και τον έλεγχο των λοιμώξεων, σε μια εποχή που πιέζεται η ασφάλεια των υδάτινων πόρων και εμφανίζονται νέες μεταδοτικές ασθένειες”, δήλωσε η ίδια σε μελέτη που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Science of the Total Environment.
Τα αερολύματα είναι εξαιρετικά επικίνδυνα επειδή τα υγρά σωματίδια μπορούν να παραμείνουν στον αέρα για πολύ περισσότερο χρόνο από όσο χρειάζεται για να ολοκληρωθεί το τράβηγμα στο καζανάκι. Οι μικροοργανισμοί που παραμονεύουν στο εσωτερικό τους θα μπορούσαν να προκαλέσουν πραγματικά προβλήματα υγείας, ειδικά σε δημόσιες τουαλέτες και νοσοκομεία, όπου οι ασθενείς είναι ήδη πιο ευάλωτοι σε λοιμώξεις.
Παρόλα αυτά, τα αερολύματα σε εσωτερικούς χώρους δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς – πιθανότατα επειδή είναι πολύ δύσκολο να προσδιοριστούν με ακρίβεια. Είναι δύσκολο να μετρηθεί πώς δημιουργούνται και διασκορπίζονται τα βιοαερολύματα σε πολύπλοκα εσωτερικά περιβάλλοντα, καθώς σε αυτό συμβάλλει ένα πλέγμα μεταβλητών: Διαφορετικές πηγές εκπομπών, οι συνθήκες αερισμού και οι ανθρώπινες δραστηριότητες.
Το καζανάκι προσθέτει το δικό του χάος, καθώς το νερό στροβιλίζεται με υψηλή ταχύτητα και δημιουργεί αναταράξεις. Όταν χρησιμοποιείται συχνά, απελευθερώνονται ακόμη περισσότερα αερολύματα. Παράλληλα, οι υψηλότερες συγκεντρώσεις μικροβίων στο νερό καθιστούν αυτά τα αερολύματα πιο πιθανό να προκαλέσουν λοίμωξη.
Ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί το καζανάκι μπορεί επίσης να επηρεάσει το σμήνος των μικροβίων που ξεσηκώνει. Τα παλαιότερα μοντέλα τείνουν να απελευθερώνουν το νερό με μεγαλύτερη ορμή και σε μεγαλύτερο όγκο, γεγονός που μπορεί να εκτοξεύσει περισσότερα αερολύματα, ενώ τα νεότερα μοντέλα εξοικονομούν νερό και συνήθως λειτουργούν με λιγότερη δύναμη.
Οι ερευνητές εξέτασαν μελέτες που δοκίμασαν μια ποικιλία σχεδίων. Οι περισσότερες τουαλέτες λειτουργούν με τη δύναμη της βαρύτητας, αλλά ορισμένες —όπως τα μοντέλα υποπίεσης στα αεροπλάνα— χρησιμοποιούν πολύ λιγότερο νερό και βασίζονται στην αναρρόφηση.
Πολλές από αυτές τις μελέτες τοποθέτησαν δειγματολήπτες αέρα περίπου στο ύψος του καθίσματος, και δεν προκάλεσε καμία έκπληξη το γεγονός ότι οι υψηλότερες συγκεντρώσεις αερολυμάτων εμφανίστηκαν ακριβώς δίπλα στο κάθισμα, αμέσως μετά το τράβηγμα.
Πιο ανησυχητική, ωστόσο, ήταν η εμβέλειά τους: σταγονίδια ανιχνεύθηκαν σε απόσταση έως και 150 εκατοστών από την τουαλέτα και περίπου 100 εκατοστών πάνω από το δάπεδο, φτάνοντας μερικές φορές μέχρι το ανησυχητικό ύψος των 163 εκατοστών.
Φτάνουν στο ύψος των παιδιών
Αυτό που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία είναι ότι τα αερολύματα φτάνουν κατά μέσο όρο στο ύψος της μέσης ενός ενήλικα, γεγονός που τα τοποθετεί ακριβώς στη ζώνη αναπνοής των μικρών παιδιών. Η διασπορά των αερολυμάτων δεν περιοριζόταν επίσης μόνο στα μπάνια.
Ανάλογα με το μοντέλο της τουαλέτας, τον όγκο του νερού στο καζανάκι, τη ροή του αέρα και τη συγκέντρωση των μικροβίων, τα αερολύματα μπορούν να εισχωρήσουν και σε άλλους χώρους, αποτελώντας ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο.
Ορισμένες ερευνητικές ομάδες μόλυναν σκόπιμα το νερό της τουαλέτας είτε με μικρόβια είτε με φωσφορίζοντα σωματίδια που προορίζονταν να προσομοιάσουν τα μικρόβια. Στη συνέχεια, συνέκριναν τα αποτελέσματα με τη χρήση καζανακίου σε μη μολυσμένο νερό για να δουν αν τα επίπεδα των παθογόνων στη λεκάνη συμβάδιζαν με την ποσότητα των βιοαερολυμάτων που παρήγαγε η ροή του νερού. Η μόλυνση της λεκάνης αποδείχθηκε τελικά ότι συνδέεται στενά με την παραγωγή αερολυμάτων και βιοαερολυμάτων.
Γιατί η τέλεια απολύμανση είναι σχεδόν αδύνατη
Η Αντιγιάνι ενδιαφέρθηκε επίσης για μελέτες που συνέκριναν τα επίπεδα βιοαερολυμάτων ανάμεσα σε ανοιχτές τουαλέτες και σε τουαλέτες με κλειστό καπάκι. Διαπίστωσε ότι, αν και το κατέβασμα του καπακιού δεν εμπόδιζε εντελώς την εκτόξευση σωματιδίων, τη μείωνε σημαντικά, στέλνοντας όσα κατάφερναν να διαφύγουν προς τα πλάγια, αντί για προς τα πάνω, στο πρόσωπο ενός ανυποψίαστου ανθρώπου.
Οι επιλογές για καζανάκι με μικρότερο όγκο νερού βοήθησαν επίσης. Η έντονη μόλυνση θα εκτοξεύσει μικρόβια στον αέρα ανεξάρτητα από τον τύπο της λεκάνης, αλλά μια μικρότερη ροή νερού συγκρατεί τουλάχιστον ένα μέρος τους.
Το πρόβλημα με τα περισσότερα από τα πειράματα που βασίστηκαν σε σκόπιμη μόλυνση ήταν ότι δεν είχε αξιολογηθεί η ίδια η τουαλέτα για το πόσο μολυσμένη ήταν εκ των προτέρων. Μέχρι όμως οι κατασκευαστές να επανασχεδιάσουν τις τουαλέτες, η λύση είναι απλή και χαμηλής τεχνολογίας: κλείνετε το καπάκι.
“Αν και η συνήθης πρακτική περιλαμβάνει την απολύμανση της λεκάνης και την πραγματοποίηση πολλαπλών χρήσεων του καζανακίου πριν από τα πειράματα”, έγραψε η ίδια, “η πλήρης εξάλειψη της υπολειμματικής μόλυνσης παραμένει δύσκολη, γεγονός που ενδέχεται να μειώνει τις ορατές διαφορές ανάμεσα στις διάφορες συνθήκες δοκιμής”.
