Το σύμπαν φαίνεται πως συνεχίζει να διαστέλλεται με επιταχυνόμενο ρυθμό, παρά την πρόσφατη μελέτη που άφηνε να εννοηθεί ότι η διαδικασία αυτή μπορεί να έχει αρχίσει να επιβραδύνεται.
Μια διεθνής ομάδα αστροφυσικών υποστηρίζει ότι το σύμπαν εξακολουθεί να επεκτείνεται με επιταχυνόμενο ρυθμό, απορρίπτοντας τους πρόσφατους ισχυρισμούς ότι η κοσμική διαστολή ενδέχεται να έχει αρχίσει να φρενάρει.
Οι ερευνητές αμφισβήτησαν μια μελέτη που δημοσιεύθηκε πέρυσι, η οποία ισχυριζόταν ότι η ανάπτυξη του σύμπαντος επιβραδύνεται, και επιχειρηματολογούν ότι η συμβατική εξήγηση που αφορά τη σκοτεινή ενέργεια παραμένει ακλόνητη.
Η σκοτεινή ενέργεια είναι η μυστηριώδης δύναμη που θεωρείται ότι οδηγεί την επιταχυνόμενη διαστολή του σύμπαντος.
Η επιστημονική ομάδα, στην οποία συμμετέχουν δύο νομπελίστες και επιστήμονες από ιδρύματα όλου του κόσμου, δηλώνει ότι η διαμάχη που πυροδοτήθηκε από τα ευρήματα του περασμένου Νοεμβρίου προήλθε από μια επιστημονική παρανόηση και όχι από μια θεμελιώδη κατάρρευση της σύγχρονης κοσμολογίας.
Τα αποτελέσματά τους δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.
Αμφισβητώντας το σύμπαν: Η μελέτη που επιχείρησε να «φρενάρει» την κοσμική επιτάχυνση
Η νέα δημοσίευση απαντά άμεσα σε έρευνα νοτιοκορεατικής ομάδας, η οποία ισχυριζόταν ότι η διαστολή του σύμπαντος ενδέχεται να έχει εισέλθει σε περίοδο επιβράδυνσης. Η συγκεκριμένη μελέτη άφηνε να εννοηθεί ότι η σκοτεινή ενέργεια, η οποία δρα ως ένα είδος «αντιβαρύτητας», θα μπορούσε να εξασθενεί με την πάροδο του χρόνου.
«Οι προηγούμενες και ευρέως αποδεκτές μετρήσεις ήταν, στην πραγματικότητα, σωστές, και η τρέχουσα κατανόησή μας για τη μοίρα του σύμπαντος παραμένει ισχυρή», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Φιλ Γουάισμαν (Dr. Phil Wiseman), από το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον.
«Ευτυχώς αποτρέψαμε αυτή την κρίση, όμως το μυστήριο γύρω από το γιατί ο ρυθμός διαστολής του σύμπαντος συνεχίζει να επιταχύνεται παραμένει άλυτο. Αποδεικνύοντας ότι οι μετρήσεις μας είναι σωστές, μπορούμε να επιστρέψουμε στην προσπάθεια να κατανοήσουμε τι ακριβώς είναι αυτή η σκοτεινή ενέργεια, αντί να αναρωτιόμαστε αν υπάρχει καν».
Στη διεθνή ερευνητική ομάδα συμμετείχαν ο καθηγητής Άνταμ Ρις (Professor Adam Riess) και ο καθηγητής Μπράιαν Σμιτ (Professor Brian Schmidt), οι οποίοι μοιράστηκαν το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής το 2011 με τον καθηγητή Σολ Περλμούτερ (Professor Saul Perlmutter).
Οι υπερκαινοφανείς αστέρες «φωτίζουν» το μυστικό: Τα σουπερνόβα ως αποδείξεις για τη σκοτεινή ενέργεια
Οι Ρις, Σμιτ και Περλμούτερ βοήθησαν στην εδραίωση της σύγχρονης εικόνας ενός επιταχυνόμενου σύμπαντος, μελετώντας τους υπερκαινοφανείς αστέρες (σουπερνόβα) Τύπου Ia – βίαιες, φωτεινές εκρήξεις που προκαλούνται από λευκούς νάνους. Οι παρατηρήσεις τους έδειξαν ότι τα πιο μακρινά αντικείμενα φαινόταν να απομακρύνονται ταχύτερα, υποστηρίζοντας το συμπέρασμα ότι η διαστολή του σύμπαντος επιταχύνεται.
Αυτή η ερμηνεία παρέμεινε ευρέως αποδεκτή έκτοτε. Πέρυσι, ωστόσο, η μελέτη από τη Νότια Κορέα έθεσε μια σημαντική πρόκληση. Ισχυρίστηκε ότι οι υπερκαινοφανείς Τύπου Ia ενδέχεται να μην είχαν την ίδια μέγιστη φωτεινότητα σε όλη την κοσμική ιστορία. Εάν η φωτεινότητά τους άλλαζε καθώς το σύμπαν γερνούσε, οι αστρονόμοι θα μπορούσαν να έχουν εκλάβει αυτές τις αλλαγές ως αποδείξεις ότι το σύμπαν επιταχύνεται, ενώ στην πραγματικότητα επιβραδύνεται.
Το σφάλμα στον υπολογισμό του χρόνου: Πού «σκόνταψε» η θεωρία της επιβράδυνσης
Η ομάδα με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον υποστηρίζει ότι το συγκεκριμένο συμπέρασμα βασίστηκε σε ένα σφάλμα στον τρόπο εκτίμησης της ηλικίας των άστρων που εξερράγησαν. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η προηγούμενη μελέτη αντιμετώπισε την ηλικία ενός γαλαξία σαν να ήταν ίδια με την ηλικία του μεμονωμένου άστρου που αργότερα εξερράγη ως σουπερνόβα.
Η νέα ανάλυση αποδεικνύει ότι αυτή η υπόθεση δεν ευσταθεί. Οι ερευνητές επισημαίνουν επίσης ότι η προγενέστερη εργασία δεν έλαβε σωστά υπόψη της τη μάζα των γαλαξιών που φιλοξενούν τους υπερκαινοφανείς – μια τυπική διόρθωση που χρησιμοποιείται στη σύγχρονη κοσμολογία για τη βελτίωση της ακρίβειας αυτών των μετρήσεων. Ο καθηγητής Ρις πρόσθεσε: «Οι εξαιρετικοί ισχυρισμοί απαιτούν ιδιαίτερα προσεκτικό έλεγχο».
«Αυτό που διαπιστώνουμε είναι ότι όταν βαθμονομούμε αυτούς τους υπερκαινοφανείς, λαμβάνοντας υπόψη τα διαφορετικά περιβάλλοντα και τους πληθυσμούς των γαλαξιών που τους φιλοξενούν, οι αποδείξεις για την κοσμική επιτάχυνση παραμένουν εξαιρετικά σταθερές».
Κυρίαρχος του σύμπαντος: Η σκοτεινή ενέργεια αντέχει στην επιστημονική αμφισβήτηση
Ο καθηγητής Μαρκ Σάλιβαν (Professor Mark Sullivan), επίσης από το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον, δήλωσε ότι η αμφισβήτηση των καθιερωμένων θεωριών και μετρήσεων αποτελεί ουσιαστικό κομμάτι της επιστημονικής προόδου.
«Με αυτόν τον τρόπο σημειώνεται πρόοδος. Αν και η συγκεκριμένη ιδέα αποδείχθηκε τελικά λανθασμένη, άνοιξε νέους τρόπους σκέψης σχετικά με το πώς εκρήγνυνται οι υπερκαινοφανείς και πώς μπορούμε να μετρήσουμε τη σκοτεινή ενέργεια με μεγαλύτερη ακρίβεια», πρόσθεσε.
Ο συγγραφέας της μελέτης, Δρ Μπρόντι Πόποβιτς (Dr. Brodie Popovic), συμφώνησε. «Πρόσφατα έχουμε επικεντρωθεί πραγματικά στην αστροφυσική αυτών των εκρήξεων και στον τρόπο με τον οποίο επηρεάζουν την κοσμολογία», ανέφερε.
«Αυτή ήταν μια καλή ευκαιρία να επιστρέψουμε πίσω και να επανεξετάσουμε όλες τις υποθέσεις μας – αποδεικνύεται ότι, ναι, κατανοούμε αυτά τα ζητήματα και τα λαμβάνουμε υπόψη στις κοσμολογικές μας μετρήσεις».
Η εργασία έχει τίτλο: “Still accelerating: type Ia supernova cosmology is robust to host galaxy age evolution” και είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας των συγγραφέων: Phil Wiseman, Brodie Popovic, Mark Sullivan, Adam G Riess, Dan Scolnic, Rebecca C Chen, Tamara M Davis, Lluís Galbany, Isobel M Hook, Saurabh W Jha, Lisa Kelsey, Yukei S Murakami, Mickaël Rigault, Benjamin M Rose, Brian Schmidt, Mat Smith και Maria Vincenzi, 10 Ιουνίου 2026, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.
