Στην τελική του μορφή παρουσιάζεται στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης το ελληνικό μη επανδρωμένο αερόχημα ΑΡΧΥΤΑΣ. Με μέγεθος τριπλάσιο από το αρχικό σχέδιο, το φιλόδοξο εθνικό πρόγραμμα της ΕΑΒ εισέρχεται στην πιο κρίσιμη φάση του, με τις πτητικές δοκιμές να βρίσκονται προ των πυλών και τα προσδοκώμενα επιχειρησιακά οφέλη για τις Ένοπλες Δυνάμεις να είναι τεράστια.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Η φετινή Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) έγινε το σκηνικό για μια από τις πιο σημαντικές αποκαλύψεις στον τομέα της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Το μη επανδρωμένο αερόχημα (drone) ΑΡΧΥΤΑΣ παρουσιάστηκε στο ευρύ κοινό στην τελική του μορφή, εντυπωσιάζοντας τους πάντες με την κλίμακα και τις διαστάσεις του. Το βαρέως τύπου drone / UAV που αντικρίζουν πλέον οι επισκέπτες είναι τριπλάσιο σε μέγεθος σε σχέση με τις αρχικές μακέτες και τα πρώτα προσχέδια, αντικατοπτρίζοντας τις διευρυμένες επιχειρησιακές απαιτήσεις των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η μεταμόρφωση αυτή δεν είναι απλώς αισθητική ή κατασκευαστική. Είναι η έμπρακτη απόδειξη ότι η Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (EAB) επιχειρεί ένα πραγματικό τεχνολογικό άλμα. Ο ΑΡΧΥΤΑΣ παύει να είναι μια θεωρητική άσκηση επί χάρτου και μετουσιώνεται στο μεγαλύτερο αερόχημα που έχει σχεδιαστεί και κατασκευαστεί ποτέ από ελληνικά χέρια.
Πέρα από τα μέτρα και τα κιλά, η ουσία του προγράμματος συμπυκνώνεται σε μια λέξη: ανεξαρτησία. Το πρόγραμμα ΑΡΧΥΤΑΣ δεν αποτελεί μια απλή εισαγωγή έτοιμων υποσυστημάτων από το εξωτερικό ούτε μια διαδικασία «φασόν» συναρμολόγησης. Κάθε γραμμή, κάθε καμπύλη και κάθε τεχνική λεπτομέρεια έχει σχεδιαστεί από την αεροναυπηγική ομάδα της ΕΑΒ στην πιο μικρή της λεπτομέρεια.
Με την προσέγγιση αυτή, η ΕΑΒ αποκτά για πρώτη φορά την ικανότητα να σχεδιάζει από το μηδέν, να εξελίσσει και να παράγει αυτόνομα συστήματα, προσαρμοσμένα στις ιδιαίτερες επιχειρησιακές ανάγκες του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου. Ο ΑΡΧΥΤΑΣ λειτουργεί ως μια ευρύτερη «Πλατφόρμα Τεχνογνωσίας». Το κύριο κέρδος για τη χώρα μας δεν περιορίζεται μόνο στο τρέχον υλικό προϊόν, αλλά επεκτείνεται στην ικανότητα της εγχώριας βιομηχανίας να σχεδιάσει στο μέλλον τον επόμενο, πολύ πιο εξελιγμένο «ΑΡΧΥΤΑ ΙΙ», και αυτό είναι τρίτη εκδοχή του αρχικού σχεδίου.
Πρόκειται για μια μόνιμη παρακαταθήκη για τις Ένοπλες Δυνάμεις. Ακόμη και στο πιο δυσμενές σενάριο τεχνικών αστοχιών κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης, η τεχνογνωσία και η ιδιοκτησία των σχεδίων παραμένουν αμετάβλητες στην ΕΑΒ ως πολύτιμο εθνικό κεφάλαιο για όλα τα μελλοντικά εξοπλιστικά προγράμματα.
Πότε αρχίζουν οι δοκιμές
Το πρόγραμμα εισέρχεται πλέον στην πιο καθοριστική και ευαίσθητη φάση της ζωής του. Οι ημερομηνίες που έχουν τεθεί από τους μηχανικούς αποτελούν αυστηρά τεχνικούς στόχους και όχι δεσμευτικές καταληκτικές ημερομηνίες, καθώς στην αεροναυπηγική η ασφάλεια προηγείται πάντα των χρονοδιαγραμμάτων.
Σύμφωνα με τον τρέχοντα σχεδιασμό, ο Δεκέμβριος του 2026 θα αποτελέσει το ορόσημο για τις πρώτες δοκιμές κάθετης απογείωσης και προσγείωσης. Στη συνέχεια, την άνοιξη του 2027, το αερόχημα αναμένεται να περάσει στη δυσκολότερη φάση των δοκιμών, που περιλαμβάνει τη μετάβαση από την κάθετη στην οριζόντια πτήση.
Όπως επισημαίνουν έμπειροι αναλυτές, η μετάβαση σε πτητικές δοκιμές ενέχει εκ των πραγμάτων υψηλό δείκτη αβεβαιότητας. Τυχόν τεχνικές αστοχίες, απρόβλεπτες αεροδυναμικές συμπεριφορές ή η ανάγκη επανασχεδιασμού ορισμένων υποσυστημάτων κατά τη διάρκεια των δοκιμών θα επιφέρουν αυτόματα μετακύλιση του χρονοδιαγράμματος και καθυστερήσεις. Γνώμονας της ΕΑΒ και της στρατιωτικής ηγεσίας παραμένει αποκλειστικά η ασφάλεια των πτήσεων και η απόλυτη αξιοπιστία του συστήματος πριν αυτό παραδοθεί στους επιχειρησιακούς χρήστες.
Επιχειρησιακές δυνατότητες
Σε τεχνικό επίπεδο, ο ΑΡΧΥΤΑΣ εντάσσεται στην κατηγορία Class II UAS. Με μέγιστο βάρος απογείωσης τα 180 κιλά, έχει τη δυνατότητα μεταφοράς ωφέλιμου φορτίου έως και 30 κιλά, ενώ η αυτονομία πτήσης του αγγίζει τις 9 ώρες, προσφέροντας παρατεταμένη παρουσία πάνω από περιοχές ενδιαφέροντος.
Στην τρέχουσα διαμόρφωσή του, το σύστημα είναι προσανατολισμένο σε αποστολές συλλογής πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης (ISR). Η δυνατότητα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης (VTOL) του χαρίζει ανεπτυγμένη ευελιξία, καθώς μπορεί να επιχειρεί από μικρά νησιά, βραχονησίδες ή περιορισμένα πεδία, χωρίς να εξαρτάται από την ύπαρξη διαδρόμου προσγείωσης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η μελλοντική ναυτική προοπτική του συστήματος. Με τις κατάλληλες τεχνολογικές προσαρμογές, ο ΑΡΧΥΤΑΣ θα μπορεί να επιχειρεί απευθείας από τις κύριες μονάδες κρούσης του Πολεμικού Ναυτικού. Στόχος είναι η πλήρης διασύνδεση του μη επανδρωμένου αεροχήματος με τα συστήματα μάχης των πλοίων, ώστε να επεκταθεί ο ορίζοντας της τακτικής εικόνας πέραν της εμβέλειας των οργανικών ραντάρ, προσφέροντας τακτικό πλεονέκτημα στις ναυτικές μας μοίρες.
Τα κριτήρια
Για την πολιτική και τη στρατιωτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, η επιτυχία του προγράμματος ΑΡΧΥΤΑΣ δεν θα κριθεί μόνο στις εντυπωσιακές μακέτες ή στις δημόσιες παρουσιάσεις. Το πρόγραμμα θα θεωρηθεί απολύτως επιτυχές εφόσον εκπληρωθούν τρία συγκεκριμένα κριτήρια.
Πρώτον, η ολοκλήρωση των απαιτητικών πτητικών δοκιμών, ακόμη και αν αυτό απαιτήσει ελεγχόμενες πισωπατήσεις και χρονικές παρατάσεις. Δεύτερον, η επιτυχής βιομηχανοποίηση του σχεδίου, δηλαδή το πέρασμα από την κατασκευή ενός μεμονωμένου πρωτοτύπου σε μια οργανωμένη γραμμή παραγωγής. Τέλος, η πλήρης και ουσιαστική επιχειρησιακή ένταξη του συστήματος στις Ένοπλες Δυνάμεις, με τρόπο που θα καλύπτει πραγματικές, καθημερινές ανάγκες επιτήρησης και εθνικής ασφάλειας.
