Ο αρχαίος κόσμος δεν σταματά ποτέ να μας εκπλήσσει με τα αρχιτεκτονικά του επιτεύγματα και την προηγμένη καθημερινότητα των ανθρώπων του. Μια πρόσφατη, εντυπωσιακή ανακάλυψη έρχεται στο φως για να μας θυμίσει πώς οι δημόσιοι χώροι της αρχαιότητας συνδύαζαν την πολυτέλεια με την κοινωνική ζωή.
Συγκεκριμένα, οι ανασκαφές έφεραν στο φως ένα μνημείο που αποδεικνύει το εύρος των υποδομών της εποχής. Αρχαιολόγοι ανέσκαψαν πλήρως μια πισίνα 2.000 ετών στην αρχαία πόλη των Τράλλεων στη δυτική Τουρκία.
Με μήκος 37 μέτρα και πλάτος 12 μέτρα, η μνημειώδης αυτή πισίνα μπορούσε να χωρέσει περίπου 300 άτομα.
Η αρχιτεκτονική δομή και οι υδάτινες υποδομές του μνημείου
Η κατασκευή βρίσκεται μέσα σε ένα τεράστιο συγκρότημα λουτρών και γυμναστηρίου, το οποίο εκτείνεται σε περίπου 40.000 τετραγωνικά μέτρα κοντά στη σύγχρονη πόλη του Αϊδινίου.
Ο καθηγητής Μουράτ Τσεκίλμεζ (Murat Çekilmez) του Πανεπιστημίου Adnan Menderes του Αϊδινίου διευθύνει τις ανασκαφές.
Οι εργασίες στην πισίνα ξεκίνησαν κατά την προηγούμενη ανασκαφική περίοδο.
Με την απομάκρυνση των εναπομεινάντων ιζημάτων, οι αρχαιολόγοι μπορούν πλέον να εξετάσουν το πλήρες σχέδιό της, τις υποδομές νερού και τη σχέση της με τις γύρω αθλητικές εγκαταστάσεις και τις εγκαταστάσεις λουτρών.
Ένα μνημειώδες «frigidarium» στο φως: Η εντυπωσιακή πισίνα ψυχρού ύδατος
Η ορθογώνια κατασκευή έχει ταυτοποιηθεί ως μια πισίνα ψυχρού ύδατος, τοποθετημένη κοντά στο κέντρο του συγκροτήματος των λουτρών.
Αυτού του είδους οι πισίνες, γνωστές μερικές φορές με τον λατινικό όρο natatio, επέτρεπαν στους επισκέπτες να κολυμπήσουν ή να δροσιστούν μετά τη χρήση των θερμαινόμενων αιθουσών των ρωμαϊκών λουτρών.
Στις Τράλλεις, η πισίνα έχει βάθος περίπου 1,5 μέτρο.
Ο Τσεκίλμεζ χαρακτήρισε τις διαστάσεις της ως «ολυμπιακής» κλίμακας για τα δεδομένα της αρχαιότητας, λόγω του μεγέθους της αλλά και της πιθανής σύνδεσής της με την οργανωμένη αθλητική προπόνηση.
Ένα εντυπωσιακό δίκτυο υδροδότησης 56 χιλιομέτρων
Η περιγραφή αυτή δεν σημαίνει ότι η κατασκευή ακολουθούσε τις διαστάσεις μιας σύγχρονης ολυμπιακής πισίνας. Αντίθετα, αντικατοπτρίζει την ασυνήθιστα μεγάλη χωρητικότητα της πισίνας των Τράλλεων σε σύγκριση με άλλα τεκμηριωμένα παραδείγματα σε γειτονικές αρχαίες πόλεις.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι χρησιμοποιούνταν τόσο από τους απλούς λουόμενους όσο και από τους νέους που λάμβαναν φυσική αγωγή στο διπλανό γυμνάσιο. Στις ελληνικές και ρωμαϊκές πόλεις, τα γυμνάσια δεν ήταν απλώς χώροι άσκησης.
Λειτουργούσαν ως ιδρύματα όπου οι νεαροί πολίτες λάμβαναν αθλητική, πνευματική και κοινωνική εκπαίδευση.
Ο Τσεκίλμεζ εκτιμά ότι από 3.000 έως 5.000 άνθρωποι μπορεί να περνούσαν από το συγκρότημα λουτρών-γυμναστηρίου μέσα σε μία μόνο ημέρα.
Οι μαθητές που εκπαιδεύονταν εκεί αναμενόταν να αναπτύξουν αθλητικές δεξιότητες και μπορούσαν αργότερα να εκπροσωπήσουν τις Τράλλεις σε αγώνες που διεξάγονταν αλλού στον αρχαίο κόσμο.
Η ανασκαφή έφερε επίσης στο φως μέρος της υποδομής που τροφοδοτούσε και συντηρούσε την πισίνα.
Το νερό των πηγών μεταφερόταν από τα βουνά βόρεια της πόλης μέσω ενός υδροδοτικού συστήματος που εκτεινόταν σε μήκος περίπου 56 χιλιομέτρων.
Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν κανάλια αποστράγγισης, σχεδιασμένα να αδειάζουν την πισίνα γρήγορα μόλις το νερό της βρόμιζε.
Αυτή η διάταξη σήμαινε ότι η δεξαμενή μπορούσε να αποστραγγιστεί, να καθαριστεί και να γεμίσει ξανά, χωρίς να παραμένουν στάσιμα νερά στο εσωτερικό του συγκροτήματος που δεχόταν μεγάλη χρήση.
Η πισίνα φαίνεται ότι παρέμεινε υπαίθρια, αντί να είναι κλεισμένη κάτω από μια στέγη, γεγονός που την καθιστούσε ιδιαίτερα κατάλληλη για δροσιά κατά τη διάρκεια των θερμών καλοκαιριών της δυτικής Ανατολίας.
Ο συνδυασμός της μεταφοράς νερού από μεγάλες αποστάσεις, της ελεγχόμενης πλήρωσης και της ταχείας αποστράγγισης αποδεικνύει την κλίμακα της μηχανικής που απαιτούνταν για τη λειτουργία μιας δημόσιας εγκατάστασης η οποία εξυπηρετούσε εκατοντάδες ανθρώπους ταυτόχρονα.
Μόλις ολοκληρωθούν οι εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης, η ανασκαφική ομάδα σχεδιάζει να γεμίσει ξανά με νερό την αρχαία πισίνα. Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος της Τουρκίας «Κληρονομιά για το Μέλλον» (Heritage for the Future).
Τράλλεις: Ένα σημαντικό κέντρο της ρωμαϊκής δυτικής Ανατολίας
Οι Τράλλεις είναι χτισμένες σε ένα οροπέδιο κοντά στο Αϊδίνιο, με θέα την εύφορη κοιλάδα του Μαιάνδρου (Büyük Menderes).
Οι αρχαίες παραδόσεις συνδέουν την ίδρυσή της με Θράκες και αποίκους από το Άργος, αν και η πόλη αναπτύχθηκε μέσα από αρκετές διαφορετικές και διακριτές φάσεις.
Μετά την κατάληψή τους από τον Μέγα Αλέξανδρο το 334 π.Χ., οι Τράλλεις πέρασαν διαδοχικά στα βασίλεια που αναδύθηκαν μετά τον θάνατό του. Αργότερα εξελίχθηκαν σε σημαντικό αστικό κέντρο υπό ρωμαϊκή κυριαρχία, επωφελούμενες από τη θέση τους κατά μήκος των περιφερειακών εμπορικών και επικοινωνιακών οδών.
Η πόλη ήταν φημισμένη για τη γλυπτική της κατά την Ελληνιστική και τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορική περίοδο.
Το συγκρότημα λουτρών-γυμναστηρίου είχε παλαιότερες ρίζες, αλλά υπέστη ζημιές από σεισμό το 26 π.Χ. και αποκαταστάθηκε με τη βοήθεια του Αυτοκράτορα Αυγούστου.
Κατά την Πρώιμη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορική περίοδο, οι Τράλλεις μετονομάστηκαν προσωρινά σε Καισάρεια ως ένδειξη αναγνώρισης αυτής της υποστήριξης.
Το πιο γνωστό σωζόμενο τμήμα του συγκροτήματος είναι μια μνημειώδης κατασκευή με τρία τόξα (αψίδες), η οποία αποκαλείται τοπικά Üçgözler, που σημαίνει «Τρία Μάτια».
Άλλα κατάλοιπα που έχουν εντοπιστεί στον αρχαιολογικό χώρο περιλαμβάνουν έναν μαρμαροστρωμένο δρόμο, μια αγορά, θέατρο, στάδιο, ναούς, κατοικίες, εκκλησίες και νεκροπόλεις.
Η νεοαποκαλυφθείσα πισίνα προσθέτει μια σαφέστερη εικόνα για την καθημερινή ζωή μέσα σε αυτήν την πλούσια αρχαία πόλη.
Πέρα από τις μνημειώδεις διαστάσεις της, η κατασκευή δείχνει πώς το λουτρό, η εκπαίδευση, η άσκηση και ο ανταγωνιστικός αθλητισμός συνυπήρχαν μέσα σε ένα από τα σημαντικότερα δημόσια συγκροτήματα των Τράλλεων.
