H Έλενα Κουντουρά κατέθεσε επιστολή θέσεων και προτάσεων στον Εκτελεστικό Αντιπρόεδρο της Κομισιόν και Επίτροπο Περιφερειακής Ανάπτυξης, Ραφαέλε Φίττο και επτά γραπτές κοινοβουλευτικές ερωτήσεις προς την Κομισιόν, στο πλαίσιο της παρουσίασης της πρώτης ευρωπαϊκής στρατηγικής για τα Νησιά, με ένα σαφές μήνυμα: τα νησιά να μπουν στον πυρήνα της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
Εκπροσωπώντας την Ελλάδα, ως την πολυνησία της Ευρώπης, η Ευρωβουλευτής διαμόρφωσε δέσμη προτάσεων, σε αυτήν την κρίσιμη περίοδο, όπου η Στρατηγική θα επανακαθορίσει το ρόλο των νησιών. Ζητά κρίσιμες αλλαγές στις ευρωπαϊκές πολιτικές, τους κανόνες και τις χρηματοδοτήσεις που είχαν εξαρχής σχεδιαστεί και εφαρμόζονταν επί δεκαετίες, χωρίς να λαμβάνουν ουσιαστικά υπόψη τις ειδικές ανάγκες και προκλήσεις των νησιωτικών περιοχών.
Με βάση τις προτάσεις της Έλενας Κουντουρά, από το διπλό της ρόλο ως Αντιπροέδρου της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού TRAN και μέλους της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης REGI, επιβάλλεται στην πράξη να αντιμετωπιστούν ολοκληρωμένα οι ανισότητες σε βάρος των νησιωτικών περιοχών, και η αναπτυξιακή σημασία τους να αποτυπωθεί:
-στην στρατηγική,
-στις πολιτικές,
-σε αποτελεσματικά μοντέλα διακυβέρνησης
-και στα χρηματοδοτικά εργαλεία, εν όψει της νέας προγραμματικής περιόδου 2028-2034.
Η νέα παρέμβαση της Έλενας Κουντουρά γίνεται πριν τη Στρατηγική από την Κομισιόν, που θα ανακοινωθεί άμεσα, τις επόμενες ημέρες, αλλά και της έκθεσης που θα καταρτίσει η Επιτροπή REGI για τα νησιά τους επόμενους μήνες, και αναμένεται να ψηφιστεί ως η επίσημη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Oι θέσεις-προτάσεις της Έλενας Κουντουρά
Στήριξη της ανταγωνιστικότητας των νησιωτικών επιχειρήσεων και πρόσβασής τους στα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα
Να δημιουργηθεί ειδικό σκέλος ανταγωνιστικότητας για τις νησιωτικές μικρομεσαίες και πολύ μικρές επιχειρήσεις στα ευρωπαϊκά Ταμεία και προγράμματα (μεταξύ άλλων ΕΤΠΑ, ΕΚΤ+, Horizon Europe, CEF, LIFE) και του νέου ΠΔΠ 2028-2034, με προσαρμοσμένα κριτήρια επιλεξιμότητας, χαμηλότερα ελάχιστα όρια επενδύσεων και αυξημένα ποσοστά ενισχύσεων στις νησιωτικές περιοχές.
Να απλουστευτούν οι διαδικασίες πρόσβασης σε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, από την οποία σήμερα αποκλείονται πολλές νησιωτικές επιχειρήσεις λόγω περιορισμένων διοικητικών και οικονομικών πόρων, συγκριτικά με τις επιχειρήσεις που λειτουργούν σε ηπειρωτικές περιοχές.
Να εξασφαλιστεί επαρκής τεχνική και οικονομική υποστήριξη στις νησιωτικές επιχειρήσεις σε κρίσιμους τομείς ανθεκτικότητας -πράσινη ενέργεια, νερό, κυκλική οικονομία, αγροδιατροφή, βιώσιμο τουρισμό, πράσινες μεταφορές, ψηφιακές υπηρεσίες κ.ά.- και στην εξειδίκευση του ανθρωπίνου δυναμικού.
Μηχανισμοί και αποζημιώσεις που αντισταθμίζουν το μόνιμο κόστος της νησιωτικότητας
Να θεσπιστούν ειδικοί ευρωπαϊκοί αντισταθμιστικοί μηχανισμοί όπως το μεταφορικό ισοδύναμο και σταθερά μειωμένος ΦΠΑ, ιδίως στους τομείς των μεταφορών, ενέργειας και παροχής βασικών δημόσιων υπηρεσιών, όπου κάτοικοι, επιχειρήσεις και επισκέπτες επιβαρύνονται δυσανάλογα λόγω του πρόσθετου κόστους στα νησιά.
Να επιτραπούν πιο ευέλικτα κριτήρια για τα νησιά στο ενωσιακό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, συμπεριλαμβανομένων του κανονισμού de minimis, του Γενικού Κανονισμού Απαλλαγής κατά
Κατηγορία και των κανόνων περιφερειακών ενισχύσεων
Να θεσπιστούν ειδικά μέτρα αντιστάθμισης του αντίκτυπου στο κόστος που επιβαρύνονται πολίτες και επιχειρήσεις από τις πολιτικές απανθρακοποίησης των αεροπορικών και θαλάσσιων μεταφορών στις νησιωτικές περιοχές Πχ. στήριξη των νησιών με μέρος των εσόδων του ευρωπαϊκού συστήματος ρύπων ETS.
Υποχρεωτική αναγνώριση και στήριξη των νησιών στην ευρωπαϊκή νομοθεσία και τις χρηματοδοτήσεις
Να θεσπιστεί νομικά δεσμευτικός ορισμός των «νησιών» και διαφοροποιημένη χρηματοδότηση ανά τύπου νησιού, με αλλαγή στο ισχύον πλαίσιο της τυπολογία νησιωτικών περιοχών ώστε να συνυπολογίζονται τα ειδικά χαρακτηριστικά κάθε νησιού στην πρόσβασή του σε χρηματοδοτικά εργαλεία και να αρθούν υφιστάμενες αδικίες.
Να λαμβάνεται υπόψη εξαρχής η νησιωτική διάσταση στην ευρωπαϊκή νομοθεσία και προγράμματα, υιοθετώντας το μοντέλο «island-proofing by default» που αποτελεί πάγιο αίτημα των νησιωτικών φορέων της ΕΕ.
Εισαγωγή υποχρεωτικής «νησιωτικής ρήτρας» (island clause) σε βασικούς τομείς με σημαντικό εδαφικό αντίκτυπο, ώστε κάθε νέος ευρωπαϊκός νόμος να ελέγχεται υποχρεωτικά εκ των προτέρων για το αν επιβαρύνει τα νησιά, όπως ήδη γίνεται για τις μικρές επιχειρήσεις και τις αγροτικές περιοχές.
Νέο μοντέλο διακυβέρνησης με ενισχυμένο ρόλο των νησιωτικών αρχών
Να δημιουργηθεί «Ευρωπαϊκή Πλατφόρμα Συντονισμού για τα Νησιά», που θα λειτουργεί ως μόνιμος μηχανισμός πολιτικού διαλόγου, συντονισμού και παρακολούθησης της στρατηγικής για τα νησιά , με συμμετοχή της Κομισιόν, των Κρατών-Μελών, των νησιωτικών αρχών, και οικονομικών και κοινωνικών εταίρων, όπως έχουν ζητήσει οι νησιωτικοί φορείς της ΕΕ
Να θεσπιστούν ειδικοί μηχανισμοί ενίσχυσης της διοικητικής ικανότητας των νησιωτικών αρχών και φορέων και τεχνικής βοήθειας
Να δημιουργηθούν «one-stop shops» στα νησιά για καλύτερη πρόσβαση σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία και υποστήριξη στην υλοποίηση έργων και επενδύσεων
Να στηριχθεί η κατάρτιση σχεδίου υλοποίησης της Στρατηγικής για τα Νησιά, ανά νησί, με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις προκλήσεις που το καθένα αντιμετωπίζει.
Στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται η ουσιαστική στήριξη και ενίσχυση του ρόλου των Περιφερειών στο σχεδιασμό και την υλοποίηση ολοκληρωμένων περιφερειακών σχεδίων συντονισμού και συνοχής για την βιώσιμη και ανθεκτική ανάπτυξη των νησιών.
Δημιουργία ολοκληρωμένου πλαισίου δεδομένων και δεικτών για τη νησιά στην ΕΕ
Να θεσπιστεί ολοκληρωμένο διαλειτουργικό πλαίσιο των νησιωτικών δεδομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Να δημιουργηθεί ένας ευρωπαϊκός Πίνακας Δεικτών Island Dashboard, με αξιόπιστους, συγκρίσιμους δείκτες που να αποτυπώνουν τις ιδιαίτερες οικονομικές, κοινωνικές, δημογραφικές και περιβαλλοντικές συνθήκες των νησιωτικών περιοχών για την υποστήριξη της αξιολόγησης των επιπτώσεων των πολιτικών της ΕΕ
Να δημιουργηθούν ειδικοί συμπληρωματικοί δείκτες για τα μικρά νησιά, ώστε να αντιμετωπιστούν σημερινές αδικίες στην ταξινόμησή τους στο ευρωπαϊκό σύστημα NUTS και κατ’ επέκτασή να διευκολυνθεί η ένταξή τους σε στοχευμένες πολιτικές, δράσεις και χρηματοδοτικά προγράμματα.
Στοχευμένες ευρωπαϊκές πολιτικές για οικονομικά προσιτή στέγαση και κοινωνική στέγαση στα νησιά.
Να υπάρξει πρόβλεψη για τις ειδικές στεγαστικές των νησιών στο Ευρωπαϊκό Σχέδιο Προσιτής Στέγης
Να αντιμετωπιστεί το κόστος στέγασης στα νησιά, μέσα από ένα «Καταστατικό των Νησιών της ΕΕ» και ένα«Σύμφωνο για τα Νησιά», όπως έχει ζητήσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Να υπάρξει ειδική γραμμή χρηματοδότησης στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 για τη στήριξη της κοινωνικής και οικονομικά προσιτής στέγασης σε νησιά- τουριστικούς προορισμούς , με στόχο την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών των μόνιμων κατοίκων, των δημόσιων λειτουργών και των εποχικών εργαζομένων.
Αντιμετώπιση της λειψυδρίας και της κλιματικής κρίσης στα νησιά
Να δημιουργηθεί ειδικός πυλώνας υδατικής ανθεκτικότητας στη Στρατηγική για τα νησιά με αυτοτελές χρηματοδοτικό εργαλείο για τα νησιά στο νέο ΠΔΠ 2028-2034
Να στηριχθούν έργα σύγχρονων μονάδων αφαλάτωσης από ΑΠΕ στα νησιά για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας και την ενεργειακή αυτονομία, καθώς και υποδομών συλλογής και αποθήκευσης βρόχινου νερού.
Να ενθαρρυνθούν επενδύσεις σε έξυπνα δίκτυα ύδρευσης με ανίχνευση διαρροών σε πραγματικό χρόνο , σε υποδομές επαναχρησιμοποίησης νερού για την άρδευση, και σε συστήματα διαχείρισης της ζήτησης νερού
Οι νέες αυτές παρεμβάσεις αποτελούν συνέχεια του έργου της Έλενας Κουντουρά για τη στήριξη των νησιών, καθώς πέραν των δημοσίων παρεμβάσεων της στο στάδιο της διαβούλευσης, σειρά τροπολογιών της για τα νησιά έχουν υπερψηφιστεί και ενσωματωθεί ήδη σε τρεις εκθέσεις- ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τον βιώσιμο τουρισμό, για το ρόλο της Πολιτικής Συνοχής στη Δίκαιη Μετάβαση και το ρόλο της Πολιτικής Συνοχής στην Στεγαστική Κρίση.
