Ένας αρχαίος ομφαλός ασπίδας που περιείχε αποτεφρωμένα ανθρώπινα λείψανα διασώθηκε από μάντρα ανακύκλωσης στην ανατολική Πολωνία, όπου το εύρημα ηλικίας 1.800 ετών γλίτωσε παρά τρίχα τη μετατροπή του σε κοινά μεταλλικά απορρίμματα.
Η εξαιρετική αυτή ανακάλυψη καταγράφηκε σε μάντρα με παλιοσίδερα στο Χρουμπιέσουφ (Hrubieszów), μια πόλη της ανατολικής Πολωνίας κοντά στα σύνορα με την Ουκρανία, από τον Włodzimierz Starykiewicz, ο οποίος έψαχνε στον χώρο για ανταλλακτικά παλαιών μοτοσικλετών ή αυτοκινήτων. Αντίθετα, εντόπισε ένα ασυνήθιστο κομμάτι διαβρωμένου σιδήρου που υποψιάστηκε ότι ήταν σημαντικά παλαιότερο.
Η ταυτοποίηση από τους ειδικούς μετά την τυχαία ανακάλυψη
Ο Starykiewicz φωτογράφισε το αντικείμενο και επικοινώνησε με ειδικούς του τοπικού μουσείου, οι οποίοι το ταυτοποίησαν ως σιδερένιο umbo -δηλαδή τον ενισχυμένο κεντρικό ομφαλό μιας ασπίδας- εξοπλισμένο με μια εξέχουσα αιχμή, που χρονολογείται γύρω στον 2ο αιώνα μ.Χ.
Ένας συμπαγής βώλος αποξηραμένου χώματος βρισκόταν ακόμη σφηνωμένος στο εσωτερικό του ομφαλού της ασπίδας όταν ανακτήθηκε. Τα ίχνη από καλαμιές μέσα στο χώμα έδειχναν ότι το αντικείμενο είχε πιθανότατα ξεθαφτεί από κάποιο χωράφι πριν καταλήξει τελικά στα παλιοσίδερα.
Τα καμένα ανθρώπινα οστά
Το καθοριστικό σημείο ήταν ότι ο Starykiewicz επέλεξε να μην αφαιρέσει αυτό το υλικό. Όταν οι ειδικοί εξέτασαν το αντικείμενο στο μουσείο, ανακάλυψαν ότι το χώμα στο εσωτερικό του ομφαλού περιείχε καμένα ανθρώπινα οστά. Ο συνδυασμός των αποτεφρωμένων λειψάνων και της κατάστασης του εξαρτήματος επέτρεψε στους αρχαιολόγους να προσδιορίσουν το πιθανό αρχαιολογικό του πλαίσιο.
Η σιδερένια επιφάνεια φέρει ίχνη έκθεσης σε εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες, γεγονός που συνάδει με την τοποθέτηση του αντικειμένου πάνω ή πολύ κοντά σε νεκρική πυρά. Μαζί με τα καμένα οστά, οι ερευνητές αναφέρουν ότι τα στοιχεία δείχνουν την καταστροφή ενός τάφου αποτέφρωσης που ανήκε σε πολεμιστή του πολιτισμού Przeworsk, ο οποίος σε αυτό το πλαίσιο συνδέεται με κοινότητες Βανδάλων. Το αν ο νεκρός πολεμιστής ήταν άνδρας ή γυναίκα δεν είναι δυνατόν να εξακριβωθεί προς το παρόν.
Ο χαμένος τάφος ενός πολεμιστή της Ρωμαϊκής Εποχής
Η ανακάλυψη αυτή είναι γλυκόπικρη για τους αρχαιολόγους, καθώς ο αρχικός χώρος ταφής και το μεγαλύτερο μέρος του αρχαιολογικού του πλαισίου φαίνεται πως έχουν καταστραφεί.
Ένας τάφος πολεμιστή αυτής της περιόδου θα μπορούσε να περιέχει πολύ περισσότερα ευρήματα από τον ομφαλό της ασπίδας που διασώθηκε. Τα πιθανά κτερίσματα περιλαμβάνουν ένα σπαθί, αιχμές δοράτων, αιχμές ακοντίων, μια αγκράφα ζώνης ή μια πόρπη που χρησιμοποιούνταν για το δέσιμο των ενδυμάτων.
Ωστόσο, χωρίς να γνωρίζουν με ακρίβεια πού ξεθάφτηκε αρχικά ο ομφαλός, οι αρχαιολόγοι ενδέχεται να μην μπορέσουν ποτέ να εξακριβώσουν τι συνόδευε τον νεκρό ή να ανακτήσουν το υπόλοιπο μέρος του τάφου.
Παρόμοια ευρήματα στην περιοχή
Παρόμοιες ταφές είναι γνωστές από τη γύρω περιοχή. Αρχαιολογικές ανακαλύψεις έχουν γίνει στο παρελθόν γύρω από τις περιοχές Μοουόζουφ (Mołożów) και Σιχοβίτσε (Szychowice) στον δήμο Μίρτσε (Mircze), στο Ομπρόβιετς (Obrowiec) στον δήμο Χρουμπιέσουφ (Hrubieszów), καθώς και μέσα στο ίδιο το Χρουμπιέσουφ.
Τέτοια ευρήματα αποτελούν μέρος των αρχαιολογικών καταγραφών του πολιτισμού Przeworsk, ο οποίος ήκμασε σε περιοχές της σημερινής Πολωνίας κατά την ύστερη Εποχή του Σιδήρου και τη Ρωμαϊκή περίοδο.
Έκκληση προς τον άνθρωπο που το βρήκε
Στελέχη του μουσείου ελπίζουν τώρα ότι η ασυνήθιστη διαδρομή που ακολούθησε το εύρημα ενδέχεται τελικά να βοηθήσει στον εντοπισμό της αρχικής τοποθεσίας ανακάλυψής του.
Μάλιστα, απευθύνουν έκκληση σε όποιον παρέδωσε εν αγνοία του το αρχαίο σιδερένιο αντικείμενο στη μάντρα ανακύκλωσης να εμφανιστεί αν το αναγνωρίσει. Ακόμη και οι πιο βασικές πληροφορίες σχετικά με το πού βρέθηκε αρχικά θα μπορούσαν ενδεχομένως να επιτρέψουν στους αρχαιολόγους να ταυτοποιήσουν τον καταστραμμένο χώρο ταφής και να ερευνήσουν αν έχει απομείνει κάτι εκεί.
Προς το παρόν, ο ομφαλός της ασπίδας κατάφερε να διασωθεί χάρη σε μία καθαρή σύμπτωση.
