Ένα αναπάντεχο ταξίδι στο παρελθόν έφεραν στο φως οι πρόσφατες εργασίες στη Μερσίνα, αποδεικνύοντας πως η αρχαία γη της Κιλικίας κρύβει ακόμη ανεξερεύνητους θησαυρούς κάτω από τη σύγχρονη επιφάνειά της.
Η σκαπάνη των αρχαιολόγων στην αρχαία πόλη Σόλοι (αργότερα Πομπηιούπολη) αποκάλυψε σημαντικά ευρήματα που επανακαθορίζουν τον ιστορικό χάρτη της περιοχής. Οκτώ ρωμαϊκοί τάφοι, ένας ρωμαϊκός αγωγός νερού και αρχιτεκτονικά κατάλοιπα ήρθαν στο φως κατά τη διάρκεια νέων σωστικών ανασκαφών στην αρχαία πόλη Σόλοι της Μερσίνης.
Η ανακάλυψη έγινε σε οικόπεδο, για το οποίο είχε προηγουμένως εκδοθεί άδεια ανέγερσης πολυτελών κατοικιών. Μετά τα νέα ευρήματα, το Περιφερειακό Συμβούλιο Προστασίας Πολιτιστικής Κληρονομιάς των Αδάνων κήρυξε το συγκεκριμένο οικόπεδο και τη γύρω περιοχή ως Αρχαιολογικό Χώρο Πρώτου Βαθμού, θέτοντας περίπου 20 στρέμματα γης υπό αυστηρότερη νομική προστασία
Οι ανακαλύψεις έγιναν στο Μεζιτλί, εντός της αρχαιολογικής ζώνης της αρχαίας πόλης Σόλοι, μιας από τις σημαντικότερες αρχαίες πόλεις στα παράλια της Κιλικίας στη Μεσόγειο.
Ατελείς οι προγενέστερες έρευνες
Η περιοχή τράβηξε για πρώτη φορά την προσοχή των αρχών το 2002, όταν οδικά έργα του δήμου έφεραν στο φως κατάλοιπα που θεωρήθηκαν αρχαία. Στη συνέχεια, ανασκαφές από τη Διεύθυνση του Μουσείου της Μερσίνας ταύτισαν στην ίδια περιοχή σαρκοφάγους της ρωμαϊκής περιόδου.
Σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων DHA, ένα γειτονικό οικόπεδο 2,5 στρεμμάτων, το οποίο τότε είχε χαρακτηριστεί ως Αρχαιολογικός Χώρος Τρίτου Βαθμού, αγοράστηκε από έναν επιχειρηματία το 2013. Το 2020, ο ίδιος κατέθεσε αίτηση για οικοδομική άδεια με σκοπό την ανέγερση τεσσάρων βιλών στην έκταση αυτή.
Στο πλαίσιο της διαδικασίας έκδοσης της άδειας, ο δήμος ζήτησε τη γνωμοδότηση της Διεύθυνσης του Μουσείου της Μερσίνας. Στο οικόπεδο ανοίχθηκαν δεκατρείς δοκιμαστικές τομές. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι εργασίες έφεραν στο φως τρία έντονα διαβρωμένα χάλκινα νομίσματα και κινητά πολιτιστικά ευρήματα σε δύο από τις τομές, ωστόσο η σχετική έκθεση ανέφερε ότι στο μεγαλύτερο μέρος της υπό εξέταση έκτασης δεν εντοπίστηκαν άλλα κινητά ή ακίνητα πολιτιστικά αγαθά.
Στη βάση αυτή, η δόμηση κρίθηκε επιτρεπτή, υπό την προϋπόθεση ότι οι αρχές θα ειδοποιούνταν σε περίπτωση που κατά τη διάρκεια των οικοδομικών εργασιών έρχονταν στο φως οποιαδήποτε πολιτιστικά κατάλοιπα.
Νέες ανασκαφές αλλάζουν τα δεδομένα
Η κατάσταση μεταβλήθηκε μετά από περαιτέρω επανεξέταση και την επέκταση των σωστικών ανασκαφών το 2022 και το 2023. Αποκαλύφθηκαν νέες σαρκοφάγοι, καθώς και ένας αγωγός νερού που εκτιμάται ότι ανήκει στην Ύστερη Αρχαιότητα.
Όταν διαπιστώθηκε ότι ο αγωγός φαινόταν να συνεχίζει προς το οικόπεδο για το οποίο είχε προηγουμένως δοθεί άδεια, οι ειδικοί πρότειναν να πραγματοποιηθεί ανασκαφή και σε εκείνη την έκταση.
Οι νέες σωστικές ανασκαφές το 2024 αποκάλυψαν μια πολύ πλουσιότερη αρχαιολογική εικόνα: οκτώ ρωμαϊκούς τάφους, πολυάριθμα καταγεγραμμένα τεκμήρια, έναν ρωμαϊκό αγωγό νερού και αρχιτεκτονικά κατάλοιπα.
Τα ευρήματα αναφέρθηκαν στο Περιφερειακό Συμβούλιο Προστασίας Πολιτιστικής Κληρονομιάς των Αδάνων. Στις 12 Δεκεμβρίου 2025, το συμβούλιο αποφάσισε ότι δεν πρέπει να πραγματοποιηθεί καμία μη εξουσιοδοτημένη κατασκευαστική εργασία μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Στις 25 Φεβρουαρίου 2026, το συμβούλιο αποφάσισε να κηρύξει το οικόπεδο, για το οποίο είχε προηγουμένως εκδοθεί άδεια, ως Αρχαιολογικό Χώρο Πρώτου Βαθμού.
Με την απόφαση αυτή, η έκταση όπου σχεδιαζόταν η ανέγερση βιλών έγινε μέρος μιας προστατευόμενης αρχαιολογικής ζώνης, η οποία πλέον αξιολογείται ως τμήμα της ρωμαϊκής νεκρόπολης της αρχαίας Πομπηιούπολης.
Η ανακάλυψη αυτή ενδέχεται να επανακαθορίσει την έκταση της γνωστής περιοχής της νεκρόπολης. Η πόλη Σόλοι Πομπηιούπολη υπήρξε μία από τις σημαντικότερες παραθαλάσσιες πόλεις της Κιλικίας, γνωστή σήμερα κυρίως για την οδό με τις κιονοστοιχίες και τα σωζόμενα αστικά κατάλοιπα στη σύγχρονη Μερσίνα.
Οι τάφοι που ήρθαν πρόσφατα στο φως υποδηλώνουν ότι το τοπίο της νεκρόπολης της αρχαίας πόλης ενδέχεται να εκτείνεται πολύ μακρύτερα από ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα. Η περίπτωση αυτή υπογραμμίζει επίσης μια γνώριμη ένταση σε πόλεις που είναι χτισμένες πάνω σε αρχαίους οικισμούς.
Η αρχαιολογική κληρονομιά βρίσκεται συχνά κάτω από συνηθισμένα αστικά οικόπεδα και έρχεται στο φως μόνο όταν οι σύγχρονες κατασκευές, τα οδικά έργα ή οι σωστικές ανασκαφές αποκαλύπτουν ό,τι έχει επιβιώσει κάτω από το έδαφος.
Για την πόλη Σόλοι Πομπηιούπολη, η πρόσφατη αυτή απόφαση σημαίνει ότι ένα αμφισβητούμενο οικόπεδο μετατράπηκε πλέον σε τεκμήριο μιας ευρύτερης ρωμαϊκής νεκρόπολης, προσθέτοντας ακόμη ένα κεφάλαιο στην ιστορία της αρχαίας πόλης που συνεχίζει να ξετυλίγεται.