Μικρές διαφοροποιήσεις στις ώρες έναρξης των σχολείων ενδέχεται, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να συμβάλουν στην αποσυμφόρηση του οδικού δικτύου κατά τις πρωινές ώρες, σύμφωνα με μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου Κύπρου.
Τη μελέτη εκπόνησαν οι Αντώνιος Γεωργαντάς, Στέλιος Τιμοθέου και Χρίστος Γ. Παναγιώτου, από το Κέντρο Αριστείας για Έρευνα και Καινοτομία «Κοίος». Η εργασία έχει υποβληθεί στο επιστημονικό περιοδικό Transportation Research Part C: Emerging Technologies και εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι σχολικές μετακινήσεις επηρεάζουν την καθημερινή κυκλοφοριακή συμφόρηση.
Οι ερευνητές εστιάζουν σε ένα χαρακτηριστικό πρόβλημα των σύγχρονων πόλεων. Τις πρωινές ώρες, μεγάλος αριθμός εργαζομένων κατευθύνεται προς την εργασία του, ενώ παράλληλα πολλοί γονείς μεταφέρουν προηγουμένως τα παιδιά τους στο σχολείο.
Όταν τα σχολεία αρχίζουν την ίδια ώρα, σημαντικός αριθμός μετακινήσεων συγκεντρώνεται μέσα σε περιορισμένο χρονικό διάστημα. Μετά την αποβίβαση των παιδιών, οι γονείς συνεχίζουν προς τους χώρους εργασίας τους και κινούνται στο ίδιο οδικό δίκτυο με τους υπόλοιπους εργαζομένους, εντείνοντας την πίεση κατά τις ώρες αιχμής.
Το σταθερό σχολικό ωράριο μπορεί επίσης να περιορίσει στην πράξη την ευελιξία προσέλευσης εργαζομένων που διαθέτουν ελαστικό ωράριο. Η ανάγκη μεταφοράς των παιδιών στο σχολείο τούς υποχρεώνει να βρίσκονται στους δρόμους σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, ακόμη και αν θα μπορούσαν διαφορετικά να μετακινηθούν νωρίτερα ή αργότερα.
Πώς επηρεάζουν οι σχολικές μετακινήσεις την κίνηση
Οι συγγραφείς επικαλούνται προηγούμενες μελέτες που έχουν καταγράψει τη συμβολή των σχολικών μετακινήσεων στην επιβάρυνση της κυκλοφορίας.
Έρευνα στο Πεκίνο, για παράδειγμα, είχε καταγράψει κατά τις εργάσιμες ημέρες των σχολικών διακοπών δείκτη κυκλοφοριακής συμφόρησης κατά 20% χαμηλότερο σε σύγκριση με τις περιόδους κατά τις οποίες λειτουργούσαν τα σχολεία. Άλλη μελέτη είχε διαπιστώσει αύξηση κατά 4,5% στην πιθανότητα εμφάνισης συμφόρησης όταν τα σχολεία άρχιζαν ταυτόχρονα.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι ερευνητές ανέπτυξαν μαθηματικό μοντέλο με στόχο να εξετάσουν εάν η διαφοροποίηση στις ώρες έναρξης των σχολείων μπορεί να κατανείμει αποτελεσματικότερα τις μετακινήσεις μέσα στον χρόνο και να περιορίσει την επιβάρυνση του οδικού δικτύου.
Για τη δοκιμή της μεθόδου χρησιμοποίησαν ένα προσομοιωμένο αστικό περιβάλλον με 50 σχολεία, κατανεμημένα τόσο στο κέντρο όσο και στην περιφέρεια μιας υποθετικής πόλης.
Τα αποτελέσματα της προσομοίωσης έδειξαν ότι όσο μεγαλύτερο περιθώριο υπήρχε για διαφοροποίηση των σχολικών ωραρίων τόσο μειωνόταν ο συνολικός χρόνος παραμονής των οχημάτων στο δίκτυο.
Μείωση 17,2% στο σενάριο της προσομοίωσης
Στο σενάριο στο οποίο το μοντέλο μπορούσε να κατανείμει συνολική μεταβολή 600 λεπτών στις ώρες έναρξης των 50 σχολείων, καταγράφηκε μείωση κατά 17,20% στον συνολικό χρόνο που περνούσαν τα οχήματα στο οδικό δίκτυο, σε σύγκριση με το σενάριο χωρίς καμία μεταβολή στα σχολικά ωράρια.
Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι τα 600 λεπτά αντιστοιχούν σε μέση μεταβολή 12 λεπτών ανά σχολείο.
Ωστόσο, το μοντέλο δεν προέβλεπε ενιαία αλλαγή 12 λεπτών για όλα τα σχολεία. Οι διαφοροποιήσεις κατανέμονταν ανάλογα με τις ανάγκες του δικτύου. Ορισμένα σχολεία άρχιζαν νωρίτερα, άλλα αργότερα, ενώ κάποια διατηρούσαν την αρχική ώρα έναρξης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διευκρίνιση των ερευνητών ότι το ποσοστό του 17,2% δεν μπορεί να μεταφερθεί αυτομάτως σε μια πραγματική πόλη. Το αποτέλεσμα προέκυψε από προσομοίωση σε συνθετικό δίκτυο και συνδέεται άμεσα με τις συγκεκριμένες παραδοχές και τις συνθήκες του μαθηματικού μοντέλου.
Επομένως, η μέση μεταβολή κατά 12 λεπτά ανά σχολείο δεν σημαίνει ότι μια αντίστοιχη αλλαγή σε οποιοδήποτε πραγματικό αστικό περιβάλλον θα οδηγούσε στην ίδια μείωση της κυκλοφοριακής επιβάρυνσης.
Η ώρα έναρξης ως παράμετρος του κυκλοφοριακού σχεδιασμού
Τα ευρήματα αναδεικνύουν κυρίως τη δυνατότητα να εξετάζεται το σχολικό ωράριο ως μία ακόμη παράμετρος του ευρύτερου κυκλοφοριακού σχεδιασμού μιας πόλης.
Σύμφωνα με τη μελέτη, ακόμη και σχετικά περιορισμένη ευελιξία στις ώρες έναρξης μπορεί, υπό ορισμένες συνθήκες, να αλλάξει τον χρονικό καταμερισμό των πρωινών μετακινήσεων και να περιορίσει τη συγκέντρωση μεγάλου αριθμού οχημάτων στο δίκτυο την ίδια χρονική στιγμή.
Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι το προτεινόμενο πλαίσιο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από τις αρμόδιες αρχές ως εργαλείο αξιολόγησης, ώστε να εξετάζεται η σχέση ανάμεσα στην ευελιξία των σχολικών ωραρίων και στην αποτελεσματικότερη λειτουργία του οδικού δικτύου.
