Στην ελληνική μυθολογία, ο Ηρακλής χρειάστηκε να ολοκληρώσει δώδεκα άθλους για να ξεπεράσει εμπόδια που έμοιαζαν ανυπέρβλητα. Στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα, ο ιδιοκτήτης, ο επενδυτής και ο μηχανικός καλούνται συχνά να αντιμετωπίσουν τους δικούς τους δώδεκα άθλους, προκειμένου να αποκτήσουν, να μεταβιβάσουν, να ανακαινίσουν, να κατασκευάσουν ή απλώς να αξιοποιήσουν ένα ακίνητο.
Η αγορά ακινήτων αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας. Συνδέεται με την οικοδομή, την απασχόληση, τις επενδύσεις, την ιδιωτική περιουσία, τα δημόσια έσοδα και, κυρίως, την προσφορά κατοικιών.
Ωστόσο, η αξιοποίηση ενός ακινήτου δεν εξαρτάται μόνο από τη διαθεσιμότητα κεφαλαίων, τη ζήτηση ή τις τεχνικές δυνατότητες. Εξαρτάται και από μια σύνθετη αλυσίδα διοικητικών εγκρίσεων, ελέγχων, γνωμοδοτήσεων και διαδικασιών, στις οποίες συχνά εμφανίζονται καθυστερήσεις και αβεβαιότητα.
Το πρόβλημα δεν είναι η ύπαρξη ελέγχων. Η προστασία του περιβάλλοντος, της πολιτιστικής κληρονομιάς, της δημόσιας ασφάλειας και της πολεοδομικής νομιμότητας είναι απαραίτητη. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν ο χρόνος ολοκλήρωσης μιας νόμιμης διαδικασίας γίνεται απρόβλεπτος, οι αρμοδιότητες αλληλεπικαλύπτονται και οι κανόνες δεν προσφέρουν επαρκή ασφάλεια δικαίου.
Ας δούμε τους δώδεκα σημαντικότερους άθλους της ελληνικής ακίνητης περιουσίας, όχι ως καταγγελία κατά των υπηρεσιών και των εργαζομένων τους, αλλά ως καταγραφή των εμποδίων που χρειάζεται να αντιμετωπιστούν με ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις.
1ος Άθλος: ΔΕΔΔΗΕ – Η Οδύσσεια της ηλεκτροδότησης και των μετρητών
Ένα ακίνητο μπορεί να έχει ολοκληρωθεί κατασκευαστικά, να διαθέτει όλες τις απαραίτητες μελέτες και να είναι έτοιμο για κατοίκηση, αλλά να μην μπορεί ακόμη να χρησιμοποιηθεί επειδή εκκρεμεί η σύνδεση με το ηλεκτρικό δίκτυο. Η διαδικασία νέας ηλεκτροδότησης περιλαμβάνει αίτηση, τεχνική μελέτη, προσφορά σύνδεσης, καταβολή της οικονομικής συμμετοχής, κατασκευή της παροχής και τελική ενεργοποίηση.
Στις πολυκατοικίες με περισσότερους μετρητές απαιτείται πρόσθετη διαδικασία κατασκευής συστάδας. Σε μεγαλύτερα κτίρια μπορεί να προκύπτει και ζήτημα δέσμευσης χώρου υποσταθμού. Όταν χρειάζονται επεκτάσεις δικτύου, τεχνικές παρεμβάσεις ή συμπληρωματικά δικαιολογητικά, η ολοκλήρωση μπορεί να γίνει ιδιαίτερα χρονοβόρα.
Το αποτέλεσμα είναι ένα ακίνητο ολοκληρωμένο, αλλά μη λειτουργικό, με τον ιδιοκτήτη να επιβαρύνεται οικονομικά χωρίς να μπορεί να κατοικήσει, να μισθώσει ή να αξιοποιήσει την περιουσία του. Είναι μη ανεκτό να διαρκεί η ολοκληρωμένη εγκατάστασης πάνω από 6-8 μήνες σήμερα στην Ελλάδα. Ο ΔΕΔΔΗΕ επίσης έχει μεγάλη καθυστέρηση στις εκαθθαρίσεις ρεύματος, μεγάλο ζήτημα ειδικά στις περιπτώσεις εγκατάστασης φωτοβολταικών στις στέγες αλλά και στις συνήθεις περιπτώσεις που ακόμη οι έναντι χρεώσεις κυριαρχούν.
Απαιτείται ενιαία ηλεκτρονική παρακολούθηση κάθε αίτησης, σαφής κατανομή ευθυνών και προβλέψιμος δεσμευτικός ταχύτερος χρόνος υλοποίησης, ανάλογα με την τεχνική πολυπλοκότητα.
2ος Άθλος: Πολεοδομίες – Η αναμονή για οικοδομικές άδειες και εγκρίσεις
Οι Υπηρεσίες Δόμησης αποτελούν κρίσιμο κρίκο στην αδειοδότηση των κατασκευών. Παρά την πρόοδο της ηλεκτρονικής πλατφόρμας e-Άδειες, εξακολουθούν να υπάρχουν περιπτώσεις με σημαντικές καθυστερήσεις στην προέγκριση, στον έλεγχο πολεοδομικών στοιχείων, στις αναθεωρήσεις και σε άλλες διοικητικές πράξεις.
Το πρόβλημα επιτείνεται από την υποστελέχωση ορισμένων υπηρεσιών, τις διαφορετικές ερμηνείες της νομοθεσίας και την ανάγκη συμπληρωματικών ελέγχων. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών αναφέρεται προθεσμία διεκπεραίωσης έξι μηνών για τη διαδικασία προέγκρισης οικοδομικής άδειας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άδεια απαιτεί έξι μήνες. Αναδεικνύει όμως πόσο κρίσιμος είναι ο διοικητικός χρόνος για τον προγραμματισμό μιας επένδυσης. Όταν μια διαδικασία καθυστερεί, αυξάνονται τα χρηματοοικονομικά έξοδα, μεταβάλλονται οι τιμές των υλικών και ανατρέπεται ο προγραμματισμός των κατασκευών.
Η ηλεκτρονική υποβολή δεν αρκεί όταν ο χρόνος ουσιαστικής εξέτασης παραμένει αβέβαιος. Χρειάζεται επαρκής στελέχωση, ενιαία ερμηνεία των κανόνων και αποτελεσματική εποπτεία της πορείας κάθε αίτησης.
3ος Άθλος: Συμβούλια Αρχιτεκτονικής και ΚΕΣΑ – Η αβεβαιότητα των γνωμοδοτήσεων
Σε πολλές περιπτώσεις, η έκδοση οικοδομικής άδειας ή η έγκριση συγκεκριμένων επεμβάσεων απαιτεί προηγούμενη εξέταση από Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής ή, όπου προβλέπεται, από το Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής (ΚΕΣΑ). Ο θεσμός είναι σημαντικός για την προστασία της αρχιτεκτονικής ποιότητας, του δομημένου περιβάλλοντος και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών ορισμένων περιοχών.
Ωστόσο, όταν η εξέταση των φακέλων εξαρτάται από περιοδικές συνεδριάσεις, συμπληρωματικές παρατηρήσεις και επανυποβολές, δημιουργείται αβεβαιότητα στον χρόνο ολοκλήρωσης. Ένα έργο μπορεί να διαθέτει ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική και τεχνική μελέτη, αλλά να παραμένει σε εκκρεμότητα μέχρι την έκδοση της αναγκαίας γνωμοδότησης.
Η λύση δεν είναι η κατάργηση του αρχιτεκτονικού ελέγχου. Είναι η θέσπιση σαφών προδιαγραφών, η συχνότερη εξέταση υποθέσεων, η διαφάνεια στις παρατηρήσεις και η έγκαιρη ενημέρωση των ενδιαφερομένων.
4ος Άθλος: Αρχαιολογία – Η προστασία της ιστορίας και η δοκιμασία του χρόνου
Η Ελλάδα διαθέτει μοναδικό αρχαιολογικό πλούτο, ο οποίος αποτελεί σημαντικό στοιχείο της εθνικής ταυτότητας και της οικονομικής ανάπτυξης. Η προστασία του είναι αδιαπραγμάτευτη. Σε περιοχές αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, όμως, ακόμη και περιορισμένες κατασκευαστικές επεμβάσεις μπορεί να απαιτούν εγκρίσεις από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού.
Ανάλογα με το ακίνητο και τη φύση του έργου, μπορεί να απαιτούνται αρχαιολογική αξιολόγηση, πρόσθετες μελέτες, διερευνητικές εργασίες ή παρακολούθηση εκσκαφών. Όταν εντοπίζονται αρχαιολογικά ευρήματα, ο προγραμματισμός ενδέχεται να ανατραπεί.
Το ζητούμενο δεν είναι να παρακαμφθεί η αρχαιολογική προστασία, αλλά να υπάρχει καλύτερη προεργασία, διαφάνεια και έγκαιρος συντονισμός.
Η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και η αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως αντίπαλοι στόχοι. Με επαρκές προσωπικό, ψηφιακούς χάρτες προστατευόμενων περιοχών και προβλέψιμες διαδικασίες μπορούν να συνυπάρξουν αποτελεσματικότερα.
5ος Άθλος: Διατηρητέα κτίρια – Η διάσωση που κινδυνεύει να γίνει εγκατάλειψη
Τα διατηρητέα κτίρια αποτελούν πολύτιμο τμήμα της αρχιτεκτονικής μας κληρονομιάς. Η συντήρηση και αποκατάστασή τους, όμως, είναι συχνά ιδιαίτερα απαιτητική. Ανάλογα με το καθεστώς προστασίας, μπορεί να απαιτούνται εγκρίσεις από διαφορετικές υπηρεσίες και συμβούλια, ειδικές αρχιτεκτονικές μελέτες, στατικές επεμβάσεις και πρόσθετη τεκμηρίωση.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ο ιδιοκτήτης βρίσκεται αντιμέτωπος με αυξημένο κόστος αποκατάστασης και περιορισμούς στην αξιοποίηση του ακινήτου. Το παράδοξο είναι εμφανές: ενώ η Πολιτεία επιδιώκει να προστατεύσει το κτίριο, η πολυπλοκότητα των διαδικασιών μπορεί να αποθαρρύνει τις αναγκαίες επενδύσεις για τη διάσωσή του.
Ένα διατηρητέο που παραμένει εγκαταλελειμμένο δεν προστατεύεται ουσιαστικά μόνο και μόνο επειδή έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο.
Χρειάζονται ειδικά φορολογικά κίνητρα, χρηματοδοτικά εργαλεία, ενιαίος συντονισμός εγκρίσεων και ταχύτερη αντιμετώπιση των επεμβάσεων που είναι αναγκαίες για την ασφάλεια του κτιρίου.
6ος Άθλος: Εκτός σχεδίου δόμηση – Ένα οικόπεδο χωρίς βεβαιότητα οικοδομησιμότητας
Η εκτός σχεδίου δόμηση αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα πεδία νομικής και πολεοδομικής αβεβαιότητας. Ιδιαίτερα κρίσιμο είναι το ζήτημα της ύπαρξης προσώπου σε νομίμως υφιστάμενη κοινόχρηστη οδό. Η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας έχει αναδείξει ότι η ύπαρξη ενός δρόμου στην πραγματικότητα δεν αρκεί πάντοτε για να θεμελιώσει δικαίωμα δόμησης.
Έτσι, ένας ιδιοκτήτης μπορεί να διαθέτει γήπεδο με σημαντική επιφάνεια, συμβόλαια και δυνατότητα πρόσβασης, χωρίς να έχει εξασφαλισμένη οικοδομησιμότητα. Η αβεβαιότητα επηρεάζει άμεσα την εμπορική αξία, τη χρηματοδότηση και την επενδυτική αξιοποίηση.
Επιπλέον, η διαφοροποίηση των όρων δόμησης ανά περιοχή, οι μεταβατικές διατάξεις και οι ειδικοί περιορισμοί απαιτούν εξειδικευμένο έλεγχο.
Η ασφάλεια δικαίου πρέπει να προηγείται της επένδυσης. Δεν μπορεί ο ιδιοκτήτης να ανακαλύπτει μετά την αγορά ότι το γήπεδο δεν είναι οικοδομήσιμο.
Απαιτείται ολοκλήρωση του χωρικού σχεδιασμού και του χαρακτηρισμού του οδικού δικτύου, με σαφή και προσβάσιμα δεδομένα.
7ος Άθλος: Δασικοί χάρτες – Οι αντιρρήσεις και οι εκκρεμείς χαρακτηρισμοί
Οι δασικοί χάρτες αποτελούν σημαντικό εργαλείο προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και αποσαφήνισης του χαρακτήρα των εκτάσεων. Ωστόσο, σε περιπτώσεις αμφισβήτησης του χαρακτηρισμού μιας έκτασης, οι ιδιοκτήτες αναγκάζονται να ακολουθήσουν διαδικασίες αντιρρήσεων, να συγκεντρώσουν παλαιά στοιχεία και να υποβάλουν τεχνική τεκμηρίωση.
Η εκκρεμότητα μπορεί να επηρεάσει την αξιοποίηση, τη μεταβίβαση ή τη χρηματοδότηση του ακινήτου, ανάλογα με το νομικό και πραγματικό καθεστώς του. Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι οι δασικοί χάρτες αφορούν τον χαρακτήρα της έκτασης και δεν επιλύουν από μόνοι τους ζητήματα κυριότητας.
Απαιτείται άμεση εξέταση των αντιρρήσεων, καλύτερη πρόσβαση στα ιστορικά δεδομένα και ολοκλήρωση των εκκρεμών διαδικασιών. Η περιβαλλοντική προστασία πρέπει να συνδυάζεται με την έγκαιρη και οριστική αποσαφήνιση του νομικού καθεστώτος.
8ος Άθλος: Κτηματολόγιο – Οι διορθώσεις που εμποδίζουν τις συναλλαγές
Το Ελληνικό Κτηματολόγιο αποτελεί θεμελιώδη μεταρρύθμιση για την ασφάλεια της ακίνητης περιουσίας. Ωστόσο, η μετάβαση από τα παλαιά υποθηκοφυλακεία στο νέο σύστημα συνοδεύεται από ανάγκες διορθώσεων και εκκρεμότητες. Λανθασμένα όρια, αποκλίσεις εμβαδών, ανακριβή στοιχεία δικαιωμάτων, ελλείψεις τίτλων και περιπτώσεις ακινήτων με αμφισβητούμενη καταχώριση μπορούν να δημιουργήσουν σημαντικά εμπόδια.
Μια φαινομενικά μικρή διαφορά μεταξύ τοπογραφικού διαγράμματος και κτηματολογικής εγγραφής μπορεί να απαιτεί τεχνική και νομική διερεύνηση. Σε ορισμένες περιπτώσεις η διόρθωση γίνεται διοικητικά, ενώ σε άλλες απαιτείται δικαστική διαδικασία.
Η οριστική ταυτοποίηση ενός ακινήτου δεν πρέπει να μετατρέπεται σε μακροχρόνια δοκιμασία για τον ιδιοκτήτη.
Χρειάζονται ταχύτερες διορθώσεις, καλύτερη διασύνδεση με τα τοπογραφικά διαγράμματα και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των προδήλων σφαλμάτων.
9ος Άθλος: Αιγιαλός, παραλία και ρέματα – Τα αβέβαια όρια της αξιοποίησης
Σε παραθαλάσσιες περιοχές και σε ακίνητα κοντά σε υδατορέματα, η δυνατότητα δόμησης επηρεάζεται από ειδικούς περιορισμούς. Ο καθορισμός αιγιαλού και παραλίας, οι γραμμές οριοθέτησης ρεμάτων και οι προβλεπόμενες αποστάσεις μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την αξιοποιήσιμη επιφάνεια ενός ακινήτου.
Η έλλειψη οριστικής οριοθέτησης ή η ανάγκη συμπληρωματικών μελετών μπορεί να δημιουργήσει αβεβαιότητα ως προς την οικοδομησιμότητα. Η προστασία των ακτών, των υδατορεμάτων και της αντιπλημμυρικής ασφάλειας είναι απολύτως αναγκαία.
Αλλά πρέπει να στηρίζεται σε ολοκληρωμένα και δημόσια προσβάσιμα χωρικά δεδομένα. Η έγκαιρη οριοθέτηση προστατεύει τόσο το περιβάλλον όσο και τους ιδιοκτήτες από λανθασμένες επενδυτικές αποφάσεις.
10ος Άθλος: Περιβαλλοντικές εγκρίσεις και προστατευόμενες περιοχές
Σε συγκεκριμένες κατηγορίες έργων, η αξιοποίηση ακινήτων προϋποθέτει περιβαλλοντική αδειοδότηση ή ειδική αξιολόγηση των επιπτώσεων. Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε προστατευόμενες περιοχές, όπως περιοχές του δικτύου Natura 2000, και σε έργα με ουσιαστικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Οι διαδικασίες αυτές είναι απαραίτητες για την προστασία της βιοποικιλότητας, των φυσικών πόρων και της ποιότητας ζωής. Ωστόσο, όταν οι απαιτούμενες μελέτες, γνωμοδοτήσεις και εγκρίσεις δεν έχουν σαφή αλληλουχία, ο επενδυτής δυσκολεύεται να προσδιορίσει τον χρόνο και το κόστος ολοκλήρωσης.
Δεν απαιτείται βέβαια περιβαλλοντική αδειοδότηση για κάθε συνηθισμένη οικοδομή. Το πρόβλημα αφορά τις περιπτώσεις όπου αυτή προβλέπεται και πρέπει να ενταχθεί στον συνολικό σχεδιασμό του έργου.
Χρειάζεται καλύτερος συντονισμός των συναρμόδιων υπηρεσιών και αποφυγή επαναλαμβανόμενων ελέγχων για τα ίδια δεδομένα.
11ος Άθλος: Χρήσεις γης και άδειες λειτουργίας– Μπορεί τελικά να λειτουργήσει η επιχείρηση;
Ένα ακίνητο μπορεί να είναι πολεοδομικά νόμιμο, αλλά να μην επιτρέπεται η συγκεκριμένη επαγγελματική δραστηριότητα που σχεδιάζει ο ιδιοκτήτης ή ο επενδυτής. Οι χρήσεις γης καθορίζουν ποιες δραστηριότητες μπορούν να εγκατασταθούν σε κάθε περιοχή.
Ένα κατάστημα, συνεργείο, χώρος υγειονομικού ενδιαφέροντος, εργαστήριο ή άλλη επαγγελματική εγκατάσταση μπορεί να απαιτεί πρόσθετους ελέγχους χρήσεων, κτιριοδομικών προδιαγραφών και πυρασφάλειας. Ιδιαίτερη αβεβαιότητα δημιουργείται όταν υπάρχουν παλαιά πολεοδομικά καθεστώτα, ειδικά διατάγματα ή αλληλεπικαλυπτόμενες ρυθμίσεις.
Έτσι, ένας επιχειρηματίας μπορεί να έχει βρει το κατάλληλο ακίνητο και να έχει συμφωνήσει το τίμημα ή το μίσθωμα, αλλά να διαπιστώσει εκ των υστέρων ότι η σχεδιαζόμενη χρήση δεν επιτρέπεται.
Η βεβαίωση επιτρεπόμενης χρήσης γης πρέπει να προηγείται κάθε ουσιαστικής οικονομικής δέσμευσης. Μέσω των νέων ψηφιακών εργαλείων πχ ΤΕΕ, ΔΗΜΩΝ, μπορεί να βρούμε ταχύτερα τις χρήσεις γης όμως πάντα πρέπει να τις λαμβάνουμε γραπτώς από τους αρμόδιους ΔΗΜΟΥΣ.
Σημαντικό βήμα ότι μετά η διαδικασία έκδοσης αδειών λειτουργίας έχει πλέον γίνει με τον τρόπο ηλεκτρονική γνωστοποίησης, στοιχείο σημαντικό και θετικό. Αλλά παραμένουν πολλές τεχνικές και πολεοδομικές απαιτήσεις που πρέπει να τηρούνται στο φάκελο και πρωτίστως στο σχέδιο λειτουργίας της επιχείρησης. Είναι ο «άθλος» με την μεγαλύτερη βελτίωση σήμερα στην Ελλάδα.
12ος Άθλος: Αυθαίρετα, Ηλεκτρονική Ταυτότητα και μεταβιβάσεις – Ο τελευταίος έλεγχος
Ο δωδέκατος άθλος εμφανίζεται συχνά λίγο πριν από την ολοκλήρωση μιας αγοραπωλησίας. Ένας ιδιοκτήτης έχει βρει αγοραστή, έχει συμφωνήσει την τιμή και ετοιμάζεται να υπογράψει το συμβόλαιο. Τότε μπορεί να προκύψουν αποκλίσεις μεταξύ της οικοδομικής άδειας, της πραγματικής κατάστασης, των συμβολαίων και των δηλώσεων αυθαιρέτων.
Διαφορετικά τετραγωνικά μέτρα, αλλαγές διαρρύθμισης, κλεισμένοι χώροι, αυθαίρετες κατασκευές, προβλήματα στη σύσταση οριζόντιας ιδιοκτησίας ή ελλιπή σχέδια μπορούν να απαιτήσουν πρόσθετες ενέργειες. Η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου αποτελεί σημαντικό βήμα οργάνωσης του τεχνικού φακέλου.
Ωστόσο, δεν διορθώνει αυτομάτως τις παλαιές πολεοδομικές ή ιδιοκτησιακές εκκρεμότητες. Σε αρκετές περιπτώσεις χρειάζονται προηγούμενη ρύθμιση, τεχνική αποτύπωση, νέα σχέδια ή συμβολαιογραφικές διορθώσεις.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι η καθυστέρηση ή ακόμη και η ματαίωση μιας συναλλαγής. Γι’ αυτό ο πλήρης τεχνικός και νομικός έλεγχος πρέπει να γίνεται πριν από τη συμφωνία πώλησης και όχι την τελευταία στιγμή.
Οι 12 Άθλοι με μια ματιά
| Άθλος | Κύριο εμπόδιο | Βασική συνέπεια |
| 1. ΔΕΔΔΗΕ | Συνδέσεις και μετρητές | Καθυστέρηση λειτουργίας ακινήτου |
| 2. ΥΔΟΜ | Άδειες και εγκρίσεις | Αναβολή έναρξης κατασκευής |
| 3. ΣΑ – ΚΕΣΑ | Γνωμοδοτήσεις | Αβεβαιότητα αδειοδότησης |
| 4. Αρχαιολογία | Έγκριση επεμβάσεων | Καθυστέρηση ή τροποποίηση έργου |
| 5. Διατηρητέα | Πολλαπλές εγκρίσεις | Αυξημένο κόστος αποκατάστασης |
| 6. Εκτός σχεδίου | Οικοδομησιμότητα και οδοί | Αβεβαιότητα δικαιώματος δόμησης |
| 7. Δασικοί χάρτες | Αντιρρήσεις και χαρακτηρισμοί | Περιορισμοί αξιοποίησης |
| 8. Κτηματολόγιο | Διορθώσεις εγγραφών | Εμπόδια στις συναλλαγές |
| 9. Αιγιαλός – Ρέματα | Οριοθετήσεις | Περιορισμός οικοδομήσιμης επιφάνειας |
| 10. Περιβαλλοντικές εγκρίσεις | Μελέτες και γνωμοδοτήσεις | Αβεβαιότητα χρόνου επένδυσης |
| 11. Χρήσεις γης | Επιτρεπόμενες δραστηριότητες | Αδυναμία εγκατάστασης επιχείρησης |
| 12. Αυθαίρετα – ΗΤΚ | Αποκλίσεις και ελλείψεις | Καθυστέρηση μεταβίβασης |
Το πραγματικό κόστος των καθυστερήσεων
Οι διοικητικές καθυστερήσεις δεν είναι μόνο πρόβλημα ταλαιπωρίας. Έχουν συγκεκριμένες οικονομικές συνέπειες. Ας εξετάσουμε μια επένδυση κατασκευής ή ανακαίνισης με προϋπολογισμό 500.000 ευρώ, από τα οποία 300.000 ευρώ χρηματοδοτούνται με δανεισμό και ετήσιο επιτόκιο 6%.
Εάν η επένδυση καθυστερήσει έξι μήνες ενώ το δάνειο είναι πλήρως εκταμιευμένο, το πρόσθετο χρηματοοικονομικό κόστος μπορεί να φτάσει περίπου τα 9.000 ευρώ μόνο από τόκους. Σε αυτό προστίθενται πιθανές αυξήσεις κόστους κατασκευής, δαπάνες διατήρησης του εργοταξίου, απώλεια δυνητικών μισθωμάτων και μεταβολές στις συμφωνίες με προμηθευτές και συνεργεία.
Το παράδειγμα είναι ενδεικτικό, αλλά αποκαλύπτει τη βασική οικονομική πραγματικότητα.
Ο χρόνος είναι κόστος. Και το κόστος των καθυστερήσεων μεταφέρεται τελικά στις τιμές των ακινήτων, στα ενοίκια και στις επενδύσεις. Όταν μια κατασκευή ολοκληρώνεται αργότερα, καθυστερεί επίσης η διάθεση νέων κατοικιών στην αγορά. Σε μια περίοδο έντονης στεγαστικής πίεσης, αυτή η διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Από τους 12 Άθλους σε 12 λύσεις
Η αντιμετώπιση των προβλημάτων δεν απαιτεί κατάργηση ελέγχων ή περιορισμό της προστασίας του περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Απαιτεί ένα διαφορετικό μοντέλο δημόσιας διοίκησης, με βασικές αρχές τη διαφάνεια, τη συνεργασία, τη λογοδοσία και την ασφάλεια δικαίου, και πρώτα την απλοποίηση μαζί με ψηφιακή διαδικασία με δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα απαντήσεων των υπηρεσιών.
Οι αναγκαίες παρεμβάσεις μπορούν να συνοψιστούν σε δώδεκα προτεραιότητες:
- Ενιαία ψηφιακή παρακολούθηση όλων των αιτήσεων και εγκρίσεων.
- Ρεαλιστικές και δεσμευτικές προθεσμίες ανά κατηγορία διαδικασίας ειδικά ΔΕΔΔΗΕ, ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΟΜΗΣΗΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ., ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ.
- Επαρκής στελέχωση των κρίσιμων υπηρεσιών.
- Απλοποίηση, Ενιαίοι κανόνες εφαρμογής όλης της νομοθεσίας.
- Ταχύτερη λειτουργία των συμβουλίων και έγκαιρη γνωστοποίηση παρατηρήσεων.
- Καλύτερος συντονισμός και επιτάχυνση των αρχαιολογικών εγκρίσεων.
- Ειδικά κίνητρα και απλούστερες διαδικασίες για την αποκατάσταση διατηρητέων.
- Ολοκλήρωση του χωρικού σχεδιασμού και του χαρακτηρισμού των οδών.
- Επιτάχυνση των εκκρεμών δασικών αντιρρήσεων.
- Ταχύτερες κτηματολογικές διορθώσεις και ψηφιακή διασύνδεση των αρχείων.
- Δημόσια πρόσβαση σε αξιόπιστους χάρτες χρήσεων γης, περιορισμών και προστατευόμενων περιοχών.
- Προληπτικός τεχνικός και νομικός έλεγχος των ακινήτων πριν από συναλλαγές και επενδύσεις.
Ιδιαίτερα σημαντική θα ήταν η δημιουργία ενός ενιαίου ψηφιακού φακέλου αδειοδότησης ανά ακίνητο, στον οποίο κάθε αρμόδια υπηρεσία θα μπορούσε, με τα κατάλληλα δικαιώματα πρόσβασης, να εξετάζει τα στοιχεία που την αφορούν.
Ο ενδιαφερόμενος θα γνωρίζει ποια έγκριση εκκρεμεί, ποια υπηρεσία είναι αρμόδια, ποια δικαιολογητικά απαιτούνται και σε ποιο στάδιο βρίσκεται η διαδικασία. Παράλληλα, χρειάζεται δημοσιοποίηση πραγματικών χρόνων διεκπεραίωσης, ώστε να εντοπίζονται οι δυσλειτουργίες και να σχεδιάζονται στοχευμένες βελτιώσεις.
Συμπέρασμα: Η ελληνική ακίνητη περιουσία δεν χρειάζεται ήρωες, χρειάζεται κανόνες
Οι δώδεκα άθλοι του Ηρακλή αποτελούν ένα διαχρονικό σύμβολο προσπάθειας απέναντι σε εξαιρετικά δύσκολα εμπόδια. Στη σύγχρονη αγορά ακινήτων, όμως, δεν θα έπρεπε να απαιτείται η επιμονή ενός μυθικού ήρωα για να ολοκληρωθεί μια νόμιμη κατασκευή, μια σύνδεση ηλεκτρικού ρεύματος, μια μεταβίβαση ή η αποκατάσταση ενός κτιρίου.
Η χώρα έχει πραγματοποιήσει σημαντικά βήματα ψηφιοποίησης, όπως το e-Άδειες, η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου και οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες του Κτηματολογίου. Αυτή η πρόοδος πρέπει να αναγνωριστεί.
Ωστόσο, η ψηφιοποίηση της υποβολής μιας αίτησης δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με ταχύτερη διοικητική απόφαση. Το επόμενο βήμα είναι η ουσιαστική απλούστευση, η αποτελεσματική συνεργασία των υπηρεσιών και η διαμόρφωση ενός σταθερού πλαισίου κανόνων.
Η ασφάλεια δικαίου, η προβλεψιμότητα και η ταχύτητα των νόμιμων διαδικασιών αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της αγοράς ακινήτων, την αύξηση της προσφοράς κατοικιών και την προσέλκυση επενδύσεων.
Η προστασία του περιβάλλοντος, της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και του δημόσιου συμφέροντος δεν είναι αντίθετη με την ανάπτυξη. Αντίθετα, όταν εφαρμόζεται με σαφείς κανόνες και αποτελεσματικές διαδικασίες, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ποιοτικότερες και ασφαλέστερες επενδύσεις.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται άλλους άθλους για την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας της. Χρειάζεται ένα κράτος στο οποίο ο νόμιμος ιδιοκτήτης, ο μηχανικός και ο επενδυτής θα γνωρίζουν τι επιτρέπεται, τι απαιτείται, πόσο κοστίζει και πότε ολοκληρώνεται.
Αυτό θα ήταν το πραγματικό δέκατο τρίτο και σημαντικότερο επίτευγμα: η μετάβαση από τη διοικητική αβεβαιότητα στην ισονομία, την εμπιστοσύνη στην αξιοπιστία του κράτους και των θεσμών του, την παραγωγή και την ανάπτυξη.
*Του Μάνου Κρανίδη, Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ, MSc, CEO, Ενεργειακός Επιθεωρητής, Τεχνική εταιρεία -Διαχείριση Ακινήτων «KRAMA PROPERTY» www.kramaproperty.com, [email protected], Γραμματέας Ενημέρωσης μέλος ΔΣ ΠΟΜΙΔΑ, Δημοτικός Σύμβουλος Χαλανδρίου