Η πρόσκτηση των ιταλικών φρεγατών FREMM κλάσης Bergamini από το Πολεμικό Ναυτικό σηματοδοτεί μια ιστορική καμπή για την αμυντική θωράκιση της χώρας. Με εκτόπισμα που αγγίζει τους 6.700 τόνους, τα ιταλικά μεγαθήρια προσφέρουν πρωτοφανή εμβέλεια, στρατηγική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο και ανώτερες δυνατότητες πυροβολικού, ολοκληρώνοντας ιδανικά την αρχιτεκτονική αποτροπής ανεβάζοντας τις επιχειρησιακές δυνατότητες μία σκάλα πιο πάνω από τις υπερσύγχρονες γαλλικές FDI Belharra.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Η ένταξη των φρεγατών FREMM στον ελληνικό Στόλο δεν προέκυψε ξαφνικά. Αποτελεί την ευτυχή κατάληξη ενός διαρκούς πόθου και μιας συστηματικής προσπάθειας των αξιωματικών του Πολεμικού Ναυτικού που χρονολογείται από το μακρινό 2008. Τότε ήταν που υπεγράφη το πρώτο μνημόνιο συνεργασίας με την Ιταλία, ανοίγοντας τον δρόμο για την ποιοτική αναβάθμιση του Στόλου. Η δημοσιονομική λαίλαπα που ακολούθησε έβαλε φρένο στα σχέδια. Παρά τις ασφυκτικές πιέσεις, το 2012 το ΚΥΣΕΑ έλαβε την απόφαση να προχωρήσει το πρόγραμμα, όμως η Τρόικα έθεσε αποφασιστικό βέτο, κόβοντας τα σχέδια της ναυτικής μας αμυντικής ενίσχυσης.
Η ιστορία επαναλήφθηκε δραματικά το 2018. Η Ελλάδα έφτασε μια ανάσα πριν από την απόκτηση φρεγατών FREMM, αυτή τη φορά από τη Γαλλία μέσω μίσθωσης. Η συμφωνία ήταν έτοιμη, σφραγισμένη στο παρασκήνιο. Τότε όμως, οι βιαστικές και δημόσιες αποκαλύψεις του τότε υφυπουργού Εθνικής Άμυνας, Φώτη Κουβέλη, που αποκάλυψε την απόρρητη διαπραγμάτευση, προκάλεσαν ακαριαίο βραχυκύκλωμα. Με την άμεση παρέμβαση και τις έντονες παρασκηνιακές πιέσεις της Γερμανίας, η Τρόικα ακύρωσε εκ νέου τη συμφωνία. Σήμερα, 18 χρόνια μετά, το Πολεμικό Ναυτικό βλέπει το όνειρό του να πραγματοποιείται. Η υπογραφή της συμφωνίας στη Ρώμη κλείνει μια ανοιχτή πληγή και αποδεικνύει ότι η επιμονή των ναυάρχων μας για πλοία επιχειρησιακού μεγέθους FREMM ήταν η μόνη ορθή στρατηγική επιλογή.
Η σύγκριση με τις FDI Belharra
Οι FREMM κλάσης Bergamini δεν έρχονται για να αλλάξουν επιχειρησιακή πίστα στις δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού. Αν οι Belharra είναι ο ψηφιακός «σκοπευτής» ακριβείας με το κορυφαίο ραντάρ Sea Fire, οι ιταλικές FREMM είναι τα πλωτά φρούρια της ανοιχτής θαλάσσης. Με εκτόπισμα άνω των 6.700 τόνων – σχεδόν 2.200 τόνους μεγαλύτερες από τις FDI – προσφέρουν εξαιρετική πλευστότητα, αντοχή σε ακραίες θαλασσοταραχές και τεράστια αυτονομία που φτάνει τα 6.000 ναυτικά μίλια.
Το μεγάλο εκτόπισμα των FREMM προσφέρει αυτό που στερούνται τα μικρότερα σκάφη: επιχειρησιακό «αέρα», τεράστια ενδιαιτήματα για το προσωπικό σε πολυήμερες αποστολές, άνετη φιλοξενία ομάδων ειδικών επιχειρήσεων και, πάνω από όλα, χώρο για μελλοντικές αναβαθμίσεις. Επιπλέον, το Πολεμικό Ναυτικό έχει ήδη δρομολογήσει πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των Bergamini. Κεντρικός πυλώνας της αναβάθμισης είναι η τοποθέτηση εκτοξευτών Sylver A50, ώστε τα πλοία να φέρουν τους ίδιους φονικούς πυραύλους αντιαεροπορικής άμυνας περιοχής ASTER 30 που εξοπλίζουν και τις ελληνικές Belharra. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται απόλυτη ομοιογένεια στα βλήματα, ενώ ο Στόλος αποκτά μια αδιαπέραστη αντιαεροπορική ομπρέλα που απλώνεται σε εκατοντάδες χιλιόμετρα.
Αλλάζουν τις ισορροπίες
Εκεί όμως που οι FREMM Bergamini κάνουν τη διαφορά και δίνουν στο Πολεμικό Ναυτικό δυνατότητες που δεν είχε ποτέ στο παρελθόν, είναι το βαρύ ναυτικό πυροβολικό. Στην έκδοση Γενικής Χρήσης (GP), η φρεγάτα δεσπόζει με το επιβλητικό κύριο πυροβόλο Leonardo 127/64 mm Vulcano. Το όπλο αυτό δεν είναι ένα απλό ναυτικό πυροβόλο. Με τη χρήση κατευθυνόμενων πυρομαχικών Vulcano, μπορεί να πλήξει στόχους στην ξηρά και τη θάλασσα με χειρουργική ακρίβεια σε αποστάσεις που ξεπερνούν τα 80 έως 100 χιλιόμετρα. Πρόκειται για μια τρομακτική ικανότητα ναυτικής πυροβολικής υποστήριξης, η οποία επιτρέπει στο ΠΝ να προσβάλει εχθρικές παράκτιες εγκαταστάσεις, ραντάρ και συγκεντρώσεις δυνάμεων παραμένοντας σε απόλυτα ασφαλή απόσταση.
Δίπλα στο 127άρι πυροβόλο, το πλοίο διαθέτει το δευτερεύον πυροβόλο 76/62 mm με το ειδικό σύστημα πυρομαχικών Strales/Davide, το οποίο λειτουργεί ως υπερασπαστικό σύστημα εγγύς προστασίας (CIWS) απέναντι σε πυραύλους anti-ship και drones. Ο συνδυασμός αυτός συμπληρώνεται από τους αντιπλοϊκούς πυραύλους Teseo/Otomat, τα προηγμένα συστήματα ανθυποβρυχιακού πολέμου με sonar μεταβλητού βάθους (VDS) και το διπλό υπόστεγο που μπορεί να φιλοξενήσει ταυτόχρονα δύο ελικόπτερα (όπως τα ανθυποβρυχιακά MH-60R Romeo του ΠΝ). Η FREMM δεν είναι απλά ένα πλοίο μάχης, είναι ένα αυτόνομο στρατηγικό κέντρο επιχειρήσεων.
Μέχρι την Κύπρο
Η ένταξη στον Ελληνικό Στόλο των FREMM ανατρέπει άρδην τα γεωπολιτικά δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς λύνει το χρόνιο πρόβλημα της παρουσίας του Ελληνικού Στόλου στην Κύπρο. Μέχρι σήμερα, η αποστολή κύριων μονάδων επιφανείας στην περιοχή της Κύπρου εγκυμονούσε κινδύνους λόγω της μεγάλης απόστασης από τις βάσεις του Σαρωνικού και της περιορισμένης ακτίνας δράσης των παλαιότερων φρεγατών.
Με την επιχειρησιακή εμβέλεια των 6.000 μιλίων και τη δυνατότητα παραμονής στη θάλασσα για 45 συνεχόμενες ημέρες χωρίς ανάγκη ανεφοδιασμού, οι Bergamini μπορούν να περιπολούν αδιάκοπα στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Ρόδου, Κρήτης και Κύπρου. Σε συνδυασμό με τους πυραύλους ASTER 30, οι φρεγάτες αυτές δημιουργούν έναν αντιαεροπορικό θόλο που καλύπτει πλήρως τον εναέριο χώρο της Μεγαλονήσου. Η Κύπρος παύει να κείται μακράν. Η παρουσία μιας FREMM στα ανοιχτά της Λεμεσού ή της Πάφου εγγυάται την προστασία των κυπριακών κυριαρχικών δικαιωμάτων και της ΑΟΖ, επαναφέροντας στην πράξη το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα.
Τρομάζουν την Άγκυρα
Στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου, η είδηση της οριστικοποίησης της συμφωνίας Ελλάδας-Ιταλίας προκαλεί έντονο εκνευρισμό και στρατηγικό πονοκέφαλο στο τουρκικό ναυτικό επιτελείο. Και υπάρχει σοβαρός λόγος. Η Τουρκία επένδυσε επί χρόνια στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», εκτιμώντας ότι το αριθμητικό πλεονέκτημα των σκαφών της και η γεωγραφική εγγύτητα θα της έδιναν τον έλεγχο της Ανατολικής Μεσογείου.
Οι φρεγάτες FREMM Bergamini ακυρώνουν αυτόν τον σχεδιασμό στην πράξη. Το μέγεθος και η θωράκιση των ιταλικών πλοίων τα καθιστούν εξαιρετικά ανθεκτικά σε πλήγματα, ενώ η δυνατότητα των πυρομαχικών Vulcano να πλήττουν μικρασιατικά παράλια από απόσταση ασφαλείας δημιουργεί μια νέα, ασύμμετρη απειλή για τις τουρκικές παράκτιες αμυντικές διατάξεις. Επιπλέον, το τουρκικό ναυτικό γνωρίζει ότι απέναντι σε έναν συνδυασμένο σχηματισμό φρεγατών FDI Belharra και FREMM Bergamini, εξοπλισμένων με ραντάρ AESA τελευταίας γενιάς και πυραύλους ASTER 30, η αεροπορική υπεροχή ή οι επιθέσεις με κορεσμό drones καθίστανται αυτοκτονικές αποστολές. Η Ελλάδα δεν παρακολουθεί απλώς τις εξελίξεις, αλλά διαμορφώνει τις ισορροπίες, κλειδώνοντας το Αιγαίο και απλώνοντας την ισχύ της σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.
