«Ρομπότ-δολοφόνοι»: Συμφωνία στον ΟΗΕ για κανόνες έως το 2028 – Αντιδρούν ΗΠΑ, Ρωσία και Ισραήλ

Τα κράτη του ΟΗΕ συμφώνησαν να συνεχίσουν έως το 2028 τις διαπραγματεύσεις για τη ρύθμιση των λεγόμενων «ρομπότ-δολοφόνων», των αυτόνομων οπλικών συστημάτων που μπορούν να εντοπίζουν και να πλήττουν στόχους χωρίς άμεση ανθρώπινη παρέμβαση. Σύμφωνα με το Reuters, περίπου 100 χώρες ζητούσαν νομικά δεσμευτικούς περιορισμούς, όμως οι αντιρρήσεις των ΗΠΑ, της Ρωσίας και του Ισραήλ εμπόδισαν μια τέτοια συμφωνία. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκφράζουν απογοήτευση, προειδοποιώντας για τους κινδύνους από τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης σε αποφάσεις ζωής και θανάτου.

Google Προσθέστε το ENIKOS ως προτιμώμενη πηγή στη Google

Σε συμφωνία για τη συνέχιση των διεθνών διαπραγματεύσεων σχετικά με τη ρύθμιση των λεγόμενων «ρομπότ-δολοφόνων», των αυτόνομων οπλικών συστημάτων που μπορούν να εντοπίζουν και να πλήττουν στόχους με περιορισμένη ή ακόμη και χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, κατέληξαν τα κράτη που συμμετέχουν στη σχετική σύμβαση του ΟΗΕ.

Η συμφωνία επιτεύχθηκε τα ξημερώματα του Σαββάτου (21/11), έπειτα από πέντε ημέρες δύσκολων διαπραγματεύσεων στη Γενεύη, και προβλέπει τη συνέχιση των εργασιών για την ανάπτυξη νέων διεθνών κανόνων μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.

Ωστόσο, σύμφωνα με το Reuters, ο συμβιβασμός απέχει σημαντικά από τις αρχικές επιδιώξεις περίπου 100 χωρών, οι οποίες ζητούσαν την υιοθέτηση νομικά δεσμευτικών περιορισμών. Μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις, μεταξύ των οποίων οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία και το Ισραήλ, αντιτάχθηκαν σε μια τέτοια προοπτική, με αποτέλεσμα να παραμείνει ανοιχτό ακόμη και το ερώτημα εάν οι μελλοντικοί κανόνες θα έχουν υποχρεωτικό χαρακτήρα.

Τι είναι τα «ρομπότ-δολοφόνοι» και γιατί προκαλούν ανησυχία

Τα θανατηφόρα αυτόνομα οπλικά συστήματα, γνωστά διεθνώς ως Lethal Autonomous Weapons Systems (LAWS), αποτελούν μία από τις πιο αμφιλεγόμενες εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης στη στρατιωτική τεχνολογία.

Πρόκειται για συστήματα που μπορούν, σε διαφορετικό βαθμό αυτονομίας, να αναγνωρίζουν στόχους και να πραγματοποιούν επιθέσεις χωρίς να απαιτείται ανθρώπινη απόφαση σε κάθε στάδιο της διαδικασίας.

Η ανάπτυξη τέτοιων δυνατοτήτων σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη, επίγεια ρομποτικά συστήματα και άλλα στρατιωτικά μέσα δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για την προστασία των αμάχων και την απόδοση ευθυνών σε περίπτωση παράνομων επιθέσεων.

Η ανησυχία έχει ενταθεί λόγω της χρήσης οπλικών συστημάτων με δυνατότητες αυτοματοποιημένης στόχευσης σε συγκρούσεις στην Ουκρανία, το Σουδάν και τη Μέση Ανατολή.

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι η τεχνολογική εξέλιξη ενδέχεται να ξεπεράσει την ικανότητα της διεθνούς κοινότητας να θεσπίσει αποτελεσματικούς κανόνες.

Δύο χρόνια διαπραγματεύσεων χωρίς εγγύηση για δεσμευτική συμφωνία

Οι συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της Σύμβασης για Ορισμένα Συμβατικά Όπλα του ΟΗΕ, στην οποία συμμετέχουν 128 κράτη.

Η λήψη αποφάσεων απαιτεί ομοφωνία, γεγονός που επιτρέπει ακόμη και σε μικρό αριθμό χωρών να εμποδίζει την υιοθέτηση προτάσεων που υποστηρίζονται από την πλειονότητα.

Παρότι περίπου 100 χώρες τάχθηκαν υπέρ της ταχείας κατάρτισης μιας νομικά δεσμευτικής συνθήκης, η αντίσταση των μεγάλων στρατιωτικών δυνάμεων οδήγησε σε έναν πιο περιορισμένο συμβιβασμό.

Σύμφωνα με το Reuters, οι διαπραγματευτές συμφώνησαν να συνεχίσουν την επεξεργασία κανόνων και πιθανών μέτρων έως το 2028, χωρίς να δεσμευτούν ότι το τελικό αποτέλεσμα θα αποτελεί διεθνή συνθήκη με υποχρεωτική ισχύ.

Οι συζητήσεις διήρκεσαν μέχρι μετά τις 4 τα ξημερώματα του Σαββάτου, με τους εκπροσώπους των χωρών να διαφωνούν ακόμη και για μεμονωμένες διατυπώσεις.

Η Ρωσία διατύπωσε επανειλημμένα αντιρρήσεις, ενώ οι ενστάσεις της σχετικά με διαδικαστικά ζητήματα οδήγησαν και στην ακύρωση ορισμένων επίσημων συνεδριάσεων.

«Σημαντικό επίτευγμα» για τον πρόεδρο των συνομιλιών, απογοήτευση για τις οργανώσεις

Ο Ελβετός πρόεδρος των διαπραγματεύσεων, Ζιλιέν Τένι, χαρακτήρισε τη συμφωνία σημαντικό επίτευγμα στον τομέα του ανθρωπιστικού αφοπλισμού, έπειτα από περισσότερα από δέκα χρόνια διεθνών συζητήσεων.

Όπως υποστήριξε, το αποτέλεσμα αποδεικνύει ότι η πολυμερής διπλωματία εξακολουθεί να μπορεί να αποφέρει συγκεκριμένα αποτελέσματα, ακόμη και σε ένα βαθιά διχασμένο διεθνές περιβάλλον.

Ωστόσο, η αποτίμηση των οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων ήταν πολύ πιο αρνητική.

Η Νικόλ φαν Ρόιεν, εκτελεστική διευθύντρια της διεθνούς εκστρατείας Stop Killer Robots, προειδοποίησε ότι η καθυστέρηση στην υιοθέτηση νομικά δεσμευτικών κανόνων θέτει σε κίνδυνο τους αμάχους και την ανθρωπότητα.

Αντίστοιχη ανησυχία εξέφρασε και διπλωμάτης χώρας που υποστηρίζει τη θέσπιση αυστηρότερων περιορισμών, χαρακτηρίζοντας το αποτέλεσμα απογοητευτικό, αν και αναγνωρίζοντας ότι θα μπορούσε να ήταν ακόμη χειρότερο.

Ορισμένες οργανώσεις και πρώην στρατιωτικοί αξιωματούχοι θεωρούν πλέον ότι οι χώρες που επιθυμούν αυστηρότερη ρύθμιση θα πρέπει να εξετάσουν τη δημιουργία ξεχωριστής διαπραγματευτικής διαδικασίας, εκτός του σημερινού πλαισίου του ΟΗΕ, ώστε να μην εξαρτώνται από την ομοφωνία και των 128 κρατών.

Η προειδοποίηση του Γκουτέρες: Οι μηχανές δεν πρέπει να αποφασίζουν ποιος θα ζήσει

Πριν από την έναρξη των συνομιλιών, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, είχε καλέσει τις κυβερνήσεις να προχωρήσουν στην κατάρτιση μιας νομικά δεσμευτικής διεθνούς συμφωνίας, με σαφείς απαγορεύσεις και περιορισμούς.

Ανάλογες εκκλήσεις έχουν απευθύνει ο Πάπας και η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού.

Ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ, είχε επίσης υπογραμμίσει ότι οι μηχανές δεν πρέπει να αποκτήσουν την εξουσία να αποφασίζουν εάν ένας άνθρωπος θα ζήσει ή θα πεθάνει.

Ο ίδιος ζήτησε την απαγόρευση αυτόνομων συστημάτων που στοχεύουν ανθρώπους, καθώς και οπλικών συστημάτων των οποίων η λειτουργία και οι συνέπειες δεν μπορούν να προβλεφθούν ή να ελεγχθούν επαρκώς από τους χειριστές τους.

Το κεντρικό ζήτημα των επόμενων διαπραγματεύσεων θα είναι να καθοριστεί ποια αυτόνομα όπλα πρέπει να απαγορευτούν και ποια θα μπορούσαν να χρησιμοποιούνται υπό αυστηρούς περιορισμούς, σύμφωνα με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο.

Προς το παρόν, η διεθνής κοινότητα έχει συμφωνήσει μόνο στη συνέχιση των συνομιλιών, ενώ η ανάπτυξη των αυτόνομων στρατιωτικών τεχνολογιών προχωρά με ταχείς ρυθμούς.

Google Προσθέστε το ENIKOS στην Google
Ακολουθήστε το ENIKOS στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.