Μια παλιά αλλά βαθιά κοινωνική σύγκρουση αναζωπυρώνεται στο Ιράν, καθώς οι σκληροπυρηνικές δυνάμεις εντείνουν τις πιέσεις για την εφαρμογή των κανόνων περί υποχρεωτικής μαντίλαςή αλλιώς χιτζάμπ, ενώ πολλές Ιρανές εξακολουθούν να τους αψηφούν ανοιχτά.
Κατά τη διάρκεια της κορύφωσης της σύγκρουσης με τις ΗΠΑ, γυναίκες χωρίς χιτζάμπ εμφανίζονταν ακόμη και σε φιλοκυβερνητικές συγκεντρώσεις και στα κρατικά μέσα ενημέρωσης. Ωστόσο, τις τελευταίες εβδομάδες συντηρητικοί κληρικοί και πολιτικοί ζητούν εκ νέου αυστηρότερη εφαρμογή των κανόνων, χαρακτηρίζοντας την εμφάνιση γυναικών χωρίς μαντίλα ακόμη και ως «δημόσια γυμνότητα».
Λουκέτα σε καφέ και επιχειρήσεις
Οι Αρχές δείχνουν, προς το παρόν, επιφυλακτικές απέναντι στο ενδεχόμενο μιας γενικευμένης καταστολής στους δρόμους. Παρ’ όλα αυτά, καφέ, εστιατόρια και άλλες επιχειρήσεις έχουν βρεθεί στο στόχαστρο επειδή δεν επιβάλλουν τους ενδυματολογικούς κανόνες στις πελάτισσές τους.
Στις 19 Ιουλίου, τουλάχιστον επτά καφέ και εστιατόρια στην Τεχεράνη έκλεισαν επειδή δεν εφάρμοζαν το υποχρεωτικό χιτζάμπ, σύμφωνα με την οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων HRANA. Παράλληλα, λογαριασμοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν μπλοκαριστεί για παραβιάσεις των κανόνων περί ενδυμασίας.
Στην επαρχία του Νότιου Χορασάν, ακόμη 10 καφέ έκλεισαν για φερόμενες παραβιάσεις των «κοινωνικών κανόνων και των κανόνων υποχρεωτικού χιτζάμπ». Η εισαγγελία της Τεχεράνης έχει επίσης προειδοποιήσει ότι θα κινηθεί αυστηρά εναντίον καταστημάτων και χώρων εστίασης που παραβιάζουν τους σχετικούς κανόνες.
Η βαριά σκιά της Μαχσά Αμινί
Η αντιπαράθεση γύρω από τη μαντίλα παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητη, τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατο της 22χρονης Μαχσά Αμινί υπό κράτηση, αφού είχε συλληφθεί με την κατηγορία ότι δεν ήταν «σωστά» ντυμένη.
Ο θάνατός της πυροδότησε το κίνημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», το οποίο καταστάλθηκε βίαια, αλλά άφησε βαθύ αποτύπωμα στην ιρανική κοινωνία. Παρά τις προειδοποιήσεις και τις κατά διαστήματα επιχειρήσεις επιβολής του νόμου, η ανυπακοή παραμένει εκτεταμένη, ιδιαίτερα μεταξύ των νεότερων γυναικών.
Χαρακτηριστική είναι και η περίπτωση της δημοφιλούς τραγουδίστριας Παραστού Αχμαντί, η οποία μαζί με οκτώ μέλη της μπάντας και της ομάδας παραγωγής της καταδικάστηκε τον Ιούνιο σε 74 μαστιγώσεις και διετή απαγόρευση εξόδου από τη χώρα. Η Αχμαντί είχε εμφανιστεί με ακάλυπτα μαλλιά και ώμους σε εκδήλωση που μετέδωσε διαδικτυακά το 2024.
Γυναίκες με μηχανάκια χωρίς μαντίλα στους δρόμους
Παρά τις πιέσεις, εικόνες από τους δρόμους δείχνουν ότι πολλές γυναίκες δεν υποχωρούν. Βίντεο στα social media καταγράφουν νεαρές Ιρανές να οδηγούν σκούτερ φορώντας κράνος αλλά όχι μαντίλα, ακόμη και σε ομάδες στους δρόμους της Τεχεράνης και άλλων πόλεων.
Σε μία ανάρτηση, γυναίκες αυτοαποκαλούνται «τα κορίτσια με τις μηχανές της Σιράζ», ενώ άλλο βίντεο από το Ισφαχάν δείχνει περίπου 20 γυναίκες μοτοσικλετίστριες.
Πεζεσκιάν: «Μπορείς πραγματικά να αλλάξεις τη συμπεριφορά των ανθρώπων με νόμους;»
Ακόμη και ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν εμφανίζεται αντίθετος στην επιβολή της μαντίλας μέσω καταναγκασμού.
Αναφερόμενος στο ζήτημα, διερωτήθηκε εάν είναι πραγματικά δυνατό να αλλάξει κανείς τη συμπεριφορά των ανθρώπων μέσω της νομοθεσίας, φέρνοντας μάλιστα ως παράδειγμα την ίδια του την κόρη, η οποία, όπως είπε, ορισμένες φορές διαφωνεί μαζί του.
Ο Ιρανός πρόεδρος τόνισε ότι η αλλαγή συμπεριφοράς αποτελεί ζήτημα κουλτούρας και πεποίθησης και όχι εξαναγκασμού, την ώρα που άλλες πολιτικές φωνές ζητούν από την κυβέρνηση να ασχοληθεί με τον πληθωρισμό και το βιοτικό επίπεδο αντί με το χιτζάμπ.
Οι σκληροπυρηνικοί, ωστόσο, συνεχίζουν να πιέζουν προς την αντίθετη κατεύθυνση. Το καθεστώς φαίνεται έτσι να κινείται σε λεπτή γραμμή, γνωρίζοντας ότι μια νέα εκστρατεία μαζικής καταστολής θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τις κοινωνικές εντάσεις.
