Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Στην ολοκλήρωση της αποχώρησης των στρατευμάτων τους από τις τελευταίες τους βάσεις στο Ιράκ έως την Τετάρτη προχωρούν οι ΗΠΑ, σε μια εξέλιξη που πανηγυρίζεται ως νίκη από το Ιράν και τους συμμάχους του.
- Η αποχώρηση εκτιμάται ότι θα ωφελήσει στρατηγικά το Ιράν, δίνοντας ελεύθερο πεδίο στην Τεχεράνη και τους συμμάχους της, ενώ παράλληλα εκφράζονται φόβοι για δυναμική επανεμφάνιση του Ισλαμικού Κράτους (ISIS).
- Αν και η αποχώρηση είναι ευρέως δημοφιλής ανάμεσα στους Ιρακινούς, ορισμένοι φοβούνται ότι η χώρα δεν είναι ακόμη πλήρως έτοιμη να αναλάβει τον φάκελο της ασφάλειας, με κίνδυνο δημιουργίας κενού.
Στην ολοκλήρωση της αποχώρησης των στρατευμάτων τους από τις τελευταίες τους βάσεις στο Ιράκ έως την Τετάρτη προχωρούν οι ΗΠΑ, σε μια εξέλιξη που πανηγυρίζεται ως νίκη από το Ιράν και τους συμμάχους του.
Οι φιλοϊρανικές δυνάμεις διατηρούν πλέον βαθιά επιρροή στη χώρα όπου 4.500 Αμερικανοί στρατιώτες έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια περισσότερων από δύο δεκαετιών πολέμου.
Ιρακινοί ειδικοί σε θέματα ασφαλείας επισημαίνουν ότι η αποχώρηση -η οποία συμφωνήθηκε το 2024 επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν και υλοποιείται από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, την ίδια ώρα που η Ουάσινγκτον διεξάγει πόλεμο κατά του Ιράν- ενδέχεται να δώσει το ελεύθερο πεδίο στην Τεχεράνη και στους ισχυρούς συμμάχους της.
Παράλληλα, υπάρχει ο φόβος ότι η εξέλιξη αυτή θα επιτρέψει σε άλλους εχθρούς των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένου του Ισλαμικού Κράτου (ISIS), να πραγματοποιήσουν δυναμική επανεμφάνιση.
«Το Ιράν πρόκειται να ωφεληθεί στρατηγικά από την αποχώρηση του συνασπισμού, διότι αυτή απομακρύνει μια στρατιωτική παρουσία που για χρόνια λειτουργούσε ως αντίβαρο στην επιρροή της Τεχεράνης στο Ιράκ», δήλωσε ο Τζασίμ αλ-Μπαχαντλί, Ιρακινός αναλυτής ασφαλείας με ειδίκευση στις ένοπλες σιιτικές οργανώσεις που πρόσκεινται στο Ιράν.
Ο ίδιος προέβλεψε ότι οι φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές όχι μόνο θα προβάλουν την αποχώρηση ως νίκη του κινήματός τους, αλλά επίσης «θα επιδιώξουν να μεταφράσουν αυτή τη δυναμική σε μεγαλύτερη επιρροή στις αποφάσεις που αφορούν την ασφάλεια και την πολιτική».
Από την πλευρά του, ο Αμπού Μοτζταμπά αλ-Γιασιρί, διοικητής της Ισλαμικής Αντίστασης στο Ιράκ, μιας οργανώσεως-ομπρέλας ένοπλων φατριών που υποστηρίζονται από το Ιράν, χαρακτήρισε την αμερικανική αποχώρηση ως «μια ιστορική νίκη για τις ιρακινές ισλαμικές ομάδες αντίστασης και τους έντιμους Ιρακινούς, καθώς και μια συντριπτική ήττα για το αμερικανικό σχέδιο».
«Στις 30 Σεπτεμβρίου θα γιορτάσουμε το γύρισμα μιας μαύρης σελίδας στην ιστορία του Ιράκ και την αποτυχία της κατοχής να επιβάλει τη θέλησή της στη χώρα μας», δήλωσε στο Reuters.
«Το Ιράκ απέδειξε ότι η κυριαρχία του δεν μπορεί να διασφαλιστεί από ξένες δυνάμεις, αλλά από την αντίσταση και τη βούληση του λαού του».
«Δεν είμαστε έτοιμοι»
Αν και η αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων είναι ευρέως δημοφιλής ανάμεσα στους Ιρακινούς, όσοι ανησυχούν για την ισχύ των υποστηριζόμενων από το Ιράν οργανώσεων φοβούνται ότι η κίνηση αυτή είναι πρόωρη.
«Πιστεύουμε ότι το Ιράκ δεν είναι ακόμη πλήρως έτοιμο να αναλάβει το φάκελο της ασφάλειας αυτή τη στιγμή», δήλωσε στο Reuters ο Αμπντουλραχμάν αλ-Ζομπάι, Σουνίτης φύλαρχος στη Φαλούτζα, που υπήρξε κάποτε προπύργιο της αντιαμερικανικής αντίστασης.
«Όλοι οι Ιρακινοί φιλοδοξούν να αποκτήσουν πλήρη κυριαρχία και κανείς Ιρακινός δεν θα το αμφισβητούσε αυτό. Ωστόσο, πιστεύω ότι η αποχώρηση του (υπό αμερικανική ηγεσία συνασπισμού) με αυτόν τον τρόπο και η δημιουργία ενός κενού είναι αυτό που φοβούνται όλοι οι Ιρακινοί».
Οι αμερικανικές δυνάμεις εισέβαλαν στο Ιράκ το 2003 για να ανατρέψουν τον Σουνίτη δικτάτορα Σαντάμ Χουσεΐν, κατέλαβαν στη συνέχεια τη χώρα, εγκατέστησαν μια κυβέρνηση υπό τη σιιτική πλειοψηφία και διεξήγαγαν πολυετή αγώνα κατά της εξέγερσης, πριν αποχωρήσουν στα τέλη του 2011.
Επέστρεψαν λιγότερο από τρία χρόνια αργότερα για να βοηθήσουν τις ιρακινές δυνάμεις να νικήσουν τη σουνιτική εξτρεμιστική οργάνωση Ισλαμικό Κράτος κατά τον μεγάλο πόλεμο της περιόδου 2014-2017.
Περίπου διπλάσιοι Αμερικανοί έχασαν τη ζωή τους στην «Επιχείρηση Ιρακινή Ελευθερία» σε σύγκριση με τον παράλληλο πόλεμο στο Αφγανιστάν, ο οποίος έληξε με την απότομη αμερικανική αποχώρηση το 2021.
Τα τελευταία χρόνια, το Ιράκ ήταν η μόνη χώρα που διατηρούσε στενές πολιτικές και στρατιωτικές συμμαχίες τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με το Ιράν, οι οποίες ορισμένες φορές χρησιμοποίησαν το ιρακινό έδαφος ως πεδίο πολέμου δι’ αντιπροσώπων (proxies).
Οι ΗΠΑ σκότωσαν τον κορυφαίο Ιρανό διοικητή Κασέμ Σουλεϊμανί με πλήγμα στο αεροδρόμιο της Βαγδάτης το 2020, ενώ οι σύμμαχοι του Ιράν έβαλλαν επανειλημμένως εναντίον αμερικανικών βάσεων, προκαλώντας κατά καιρούς αντίποινα.
Στον φετινό πόλεμο κατά του Ιράν, 7 από τα 18 μέλη των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που καταγράφηκαν ως νεκροί βρέθηκαν στο Ιράκ, με τελευταίο έναν λοχία του στρατού που έχασε τη ζωή του κατά τη διάρκεια ελεγχόμενης έκρηξης μη επανδρωμένου αεροσκάφους σε βάση κοντά στην Ερμπίλ τον Ιούλιο.
Νίκη για τον «Άξονα της Αντίστασης» του Ιράν
Το Ιράν, το οποίο δηλώνει ότι ο τελικός του στόχος είναι να εξαναγκάσει τις αμερικανικές δυνάμεις να εγκαταλείψουν ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, παρουσιάζει την αμερικανική αποχώρηση από το Ιράκ ως νίκη για τον «άξονα της αντίστασης» που αποτελείται από συμμαχικές ένοπλες οργανώσεις σε ολόκληρη την περιοχή.
«Διαρκής ασφάλεια θα επικρατήσει στο Ιράκ» μόλις οι Αμερικανοί εγκαταλείψουν τη χώρα και την περιοχή, δήλωσε τη Δευτέρα ο αναπληρωτής πρόεδρος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του κοινοβουλίου του Ιράν, Αμίρ Χαγιάτ Μοκαντάμ.
Το Ιράν «χαιρετίζει την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Ιράκ και αναμφίβολα θα τη στηρίξει», δήλωσε στο κοινοβουλευτικό πρακτορείο ειδήσεων του Ιράν.
«Οι ομάδες αντίστασης αναλαμβάνουν αυτή τη στιγμή δράση, βάζοντας ορισμένες φορές στο στόχαστρο και αντιμετωπίζοντας τα αμερικανικά στρατεύματα».
Η Ουάσινγκτον κατηγορεί τις υποστηριζόμενες από το Ιράν πολιτοφυλακές στο Ιράκ ότι διαδραματίζουν ρόλο στην ευρύτερη σύγκρουση της Μέσης Ανατολής εξαπολύοντας επιθέσεις σε γειτονικές χώρες κατ’ εντολή της Τεχεράνης, με πιο πρόσφατο το πλήγμα σε μεγάλο αγωγό πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας αυτόν τον μήνα.
Η κυβέρνηση της Βαγδάτης δηλώνει ότι προσπαθεί να περιορίσει την επιρροή τους.
Νέα πνοή για το Ισλαμικό Κράτος;
Ορισμένοι Ιρακινοί αξιωματούχοι ασφαλείας, τόσο στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση όσο και στην ημιαυτόνομη βόρεια κουρδική περιοχή, επισημαίνουν ότι η αμερικανική αποχώρηση ενέχει επίσης τον κίνδυνο να δώσει νέα πνοή στους μαχητές του Ισλαμικού Κράτους, οι οποίοι, παρά την ήττα του αυτοαποκαλούμενου χαλιφάτου τους πριν από σχεδόν μία δεκαετία, διατηρούν ένα δίκτυο πυρήνων.
Στο απόγειο της ισχύος τους, οι μαχητές κατείχαν το ένα τρίτο του Ιράκ και σκότωσαν χιλιάδες ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων εκατοντάδων τους οποίους βιντεοσκόπησαν οι ίδιοι να εκτελούν εντός πρώην αμερικανικής στρατιωτικής βάσης.
Η έλλειψη αμερικανικών πληροφοριών, εφοδιαστικής υποστήριξης και drones θα δώσει στο Ισλαμικό Κράτος την ευκαιρία να ανασυνταχθεί, δήλωσε ο Κούρδος διοικητής Σιρβάν Μπαρζανί.
«Για περισσότερες από δύο εβδομάδες, έχουμε παρατηρήσει κινητικότητα από πυρήνες του Ισλαμικού Κράτους, αφότου ανακοινώθηκε στα μέσα ενημέρωσης ότι θα υπάρξει επίσημη αποχώρηση του διεθνούς συνασπισμού από το Ιράκ έως τα τέλη Σεπτεμβρίου», δήλωσε.
«Αυτό έχει ενισχύσει, κατά τη γνώμη μου, το ηθικό» των μαχητών.
Οι ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας ανακοίνωσαν ότι ένας ύποπτος πυρήνας του Ισλαμικού Κράτους ετοίμαζε επιθέσεις αυτοκτονίας για να συμπέσουν με την αποχώρηση.
Το σχέδιο υπογράμμισε τις ανησυχίες ότι η εξτρεμιστική οργάνωση παραμένει ικανή να εκμεταλλεύεται τα κενά ασφαλείας παρά τις πολυετείς στρατιωτικές ήττες, δήλωσαν τέσσερις Ιρακινοί αξιωματούχοι της ασφάλειας και του στρατού.
Το Ισλαμικό Κράτος «επιδιώκει να στείλει το μήνυμα ότι η οργάνωση παραμένει ισχυρή και ικανή να εξαπολύει αιματηρές επιθέσεις»,, δήλωσε ο συνταγματάρχης Χαλίντ αλ-Μπαγιάτι, ανώτερος αξιωματούχος ασφαλείας στη στρατηγικής σημασίας πετρελαϊκή πόλη του Κιρκούκ.
Πηγή: Reuters