Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε ότι η επικείμενη εκτέλεση του δράστη του Φορτ Χουντ, Νιντάλ Μάλικ Χασάν, θα μεταδοθεί σε ζωντανή ροή (livestream).
- Πρόκειται για την πρώτη στρατιωτική εκτέλεση στις ΗΠΑ έπειτα από περισσότερα από 65 χρόνια, με την απόφαση να προκαλεί έντονες αντιδράσεις, μετατρέποντας τη θανατική ποινή σε θέαμα.
- Η ανακοίνωση γεννά πλήθος νομικών και πολιτικών ερωτημάτων, συμπεριλαμβανομένης της ανησυχίας για την αξιοπρέπεια του καταδικασθέντος και του τι επιδιώκει η κυβέρνηση Τραμπ επιλέγοντας ένα τόσο ασυνήθιστο θέαμα.
Σε μια κίνηση άνευ προηγουμένου προχωρά η κυβέρνηση Τραμπ, καθώς ανακοίνωσε ότι η επικείμενη εκτέλεση του στρατιωτικού που δολοφόνησε 13 ανθρώπους στη στρατιωτική βάση Φορτ Χουντ το 2009 θα μεταδοθεί σε ζωντανή ροή (livestream).
Πρόκειται για την πρώτη στρατιωτική εκτέλεση στις ΗΠΑ έπειτα από περισσότερα από 65 χρόνια, με την απόφαση να προκαλεί έντονες αντιδράσεις γύρω από τον δημόσιο χαρακτήρα της εκτέλεσης, που μετατρέπει τη θανατική ποινή σε θέαμα.
Η σκληρή δήλωση Χέγκσεθ
Ο Στρατός των ΗΠΑ ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα ότι η εκτέλεση θα πραγματοποιηθεί στο Φορτ Χουντ στις 3 Δεκεμβρίου, μετά την καταδίκη του Νιντάλ Μάλικ Χασάν για τη δολοφονία 13 ανθρώπων και τον τραυματισμό ακόμη 32 σε επίθεση με πυροβολισμούς στη βάση το 2009.
Ο υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ μιλώντας την Τετάρτη στο συντηρητικό τηλεοπτικό δίκτυο Real America’s Voice, δήλωσε: «Θα βεβαιωθούμε ότι ο κόσμος θα μπορεί να το παρακολουθήσει, ότι θα είναι δημόσιο».
«Θα μεταδοθεί ζωντανά. Θα ακολουθήσουν λεπτομέρειες», δήλωσε στο Reuters ένας αξιωματούχος του Πενταγώνου, ο οποίος μίλησε υπό το καθεστώς της ανωνυμίας.
Η αποκάλυψη του Χέγκσεθ για τον δημόσιο χαρακτήρα της εκτέλεσης -πολύ περισσότερο για μια τόσο βίαιη μέθοδο όπως το εκτελεστικό απόσπασμα- ήρθε να προσθέσει νέα ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής της θανατικής ποινής στις ΗΠΑ, ιδιαίτερα μετά την αποτυχημένη εκτέλεση της Κρίστα Πάικ με θανατηφόρα ένεση στο Τενεσί.
Όταν ο επικεφαλής του Πενταγώνου ρωτήθηκε την Τετάρτη αν ο Χασάν εξέφρασε κάποιο τελευταίο αίτημα ή αν επικοινώνησε με τη διοίκηση Τραμπ, απάντησε κοφτά: «Δεν με νοιάζει. Θα τον δούμε στις 3 Δεκεμβρίου».
Ο Πιτ Χέγκσεθ χαρακτήρισε «αυτονόητη» την απόφαση να εκτελεστεί ο Χασάν από εκτελεστικό απόσπασμα στο Φορτ Χουντ, ημέρα Πέμπτη και ώρα 1:00 το μεσημέρι – δηλαδή την ίδια περίπου ώρα, ημέρα και τοποθεσία όπου σημειώθηκε η πολύνεκρη επίθεση το 2009.
«Ο κόσμος πρέπει να καταλάβει ότι, υπάρχουν σοβαρές συνέπειες για τέτοιου είδους πράξεις», δήλωσε.
JUST IN: The Pentagon confirms the execution of Nidal Malik Hasan will be livestreamed after Secretary of War Pete Hegseth told @JackPosobiec that the execution would be public.
It will be the first U.S. public execution in 90 years.
In 2009, Hasan killed 13 people and wounded 32 others at Fort Hood as he shouted “Allahu Akbar” and opened fire.
The Associated Press reports that the execution will be livestreamed.
Hasan will be executed by firing squad on December 3rd at Fort Hood, the same place where he carried out the attack.
— Collin Rugg (@CollinRugg) October 8, 2026
Όπως επισημαίνουν ειδικοί, κανένα άλλο κράτος στον κόσμο δεν μεταδίδει τηλεοπτικά ή σε livestream νόμιμες εκτελέσεις. Στο παρελθόν, αμερικανικά Μέσα Ενημέρωσης είχαν προσφύγει στη δικαιοσύνη ζητώντας την τηλεοπτική κάλυψη θανατικών ποινών, ωστόσο τα αιτήματά τους είχαν απορριφθεί από τα δικαστήρια.
Τα εξωδικαστικά λιντσαρίσματα στις ΗΠΑ -συχνά από όχλους λευκών με στόχο Αφροαμερικανούς- αποτελούσαν δημόσιο θέαμα μέχρι και τον 20ό αιώνα.
Η τελευταία θεσμικά εγκεκριμένη δημόσια εκτέλεση στη χώρα πραγματοποιήθηκε το 1936, όταν χιλιάδες θεατές παρακολούθησαν τον απαγχονισμό ενός Αφροαμερικανού που είχε καταδικαστεί για τον βιασμό μιας λευκής γυναίκας.
Διχασμένοι οι ειδικοί
Ειδικοί εκτιμούν ότι ο Χασάν θα μπορούσε να προβάλει αντίσταση στην εκτέλεση και να υποβάλει αίτηση habeas corpus -μια νομική προσφυγή για την εξέταση της νομιμότητας της κράτησής του- σε πολιτικό δικαστήριο, εξέλιξη που ενδέχεται να καθυστερήσει σημαντικά τη διαδικασία.
«Θα ήταν εξαιρετικά, εξαιρετικά αλλόκοτο» να μεταδοθεί το γεγονός σε livestream, σχολίασε ο Γιουτζίν Φιντέλ, δικηγόρος, συγγραφέας και ειδικός στο στρατιωτικό δίκαιο από τη Νομική Σχολή του Γέιλ.
«Το Ανώτατο Δικαστήριο δεν έχει εξετάσει ποτέ αυτό το ζήτημα, και είναι ένα ενδιαφέρον ερώτημα αν το σημερινό Ανώτατο Δικαστήριο θα υιοθετούσε την πρωτογενή του προσέγγιση λέγοντας: “Λοιπόν, ήταν αποδεκτό το 1790, οπότε γιατί όχι;”», πρόσθεσε.
«Ειλικρινά, μπορεί να ξεπεράσει σε διάρκεια τη θητεία της σημερινής κυβέρνησης, και ποιος ξέρει αν η επόμενη θα έχει την ίδια ροπή προς τις εκτελέσεις», σημείωσε.
Από την πλευρά του, ο Τζόναθαν Λούρι, συγγραφέας και ιστορικός της στρατιωτικής δικαιοσύνης, σημείωσε ότι δεν υπάρχει κανένας ουσιαστικός λόγος για να γίνει δημόσια η εκτέλεση.
«Ποιο είναι το νόημα; Ποιος θα ήθελε να δει κάτι τέτοιο;», διερωτήθηκε.
Η Ντέμπορα Ντένο, ειδικός επί της θανατικής ποινής και καθηγήτρια Νομικής στο Πανεπιστήμιο Fordham, ανέφερε ότι η ζωντανή μετάδοση θα μπορούσε να καταστήσει τη διαδικασία «πολύ πιο διαφανή» και να ενημερώσει την κοινή γνώμη για κάθε πτυχή της θανατικής ποινής.
Όπως υποστήριξε, πρόκειται για οφέλη που θα ήταν χρήσιμα σε μια περίοδο που η αποτυχημένη εκτέλεση της Πάικ ήγειρε νέα ερωτήματα.
«Πιστεύω ότι θα μπορούσε πιθανότατα να είναι μια καλή ιδέα, επειδή θα υπήρχε διαφάνεια και το κοινό θα είχα πλήρη επίγνωση του τι συμβαίνει», δήλωσε.
Καθώς πολλές πολιτείες αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εκτέλεση με θανατηφόρα ένεση λόγω αδυναμίας πρόσβασης σε φάρμακα ή εύρεσης υγειονομικού προσωπικού που να δέχεται να συμμετάσχει, τα εκτελεστικά αποσπάσματα αρχίζουν να θεωρούνται ως μια λιγότερο απάνθρωπη εναλλακτική λύση, σύμφωνα με τον Μπρένερ Φίσελ, καθηγητή Νομικής στο Villanova και αντιπρόεδρο του Εθνικού Ινστιτούτου Στρατιωτικής Δικαιοσύνης.
«Τα εκτελεστικά αποσπάσματα μπορούν να είναι ένας πιο γρήγορος, πιο καθαρός και πιο ακριβής τρόπος εκτέλεσης ενός φυλακισμένου», ανέφερε.
«Δεν νομίζω όμως ότι αυτό είναι το κίνητρο εδώ. Υπάρχει ένας προσλαμβανόμενος αρρενωπός και στρατιωτικός χαρακτήρας στα εκτελεστικά αποσπάσματα, ο οποίος αποτελεί μέρος της αύρας που προσπαθεί να τονίσει ο Χέγκσεθ — της “κουλτούρας φονικότητας”».
Η Ελίζαμπεθ Σέμελ, συνδιευθύντρια της Κλινικής Θανατικής Ποινής στη Νομική Σχολή UC Berkeley, τόνισε ότι η ανακοίνωση γεννά πλήθος νομικών και πολιτικών ερωτημάτων, συμπεριλαμβανομένης της ανησυχίας για την αξιοπρέπεια του καταδικασθέντος, του ποιοι θα έχουν δικαίωμα να παρακολουθήσουν την εκτέλεση, αλλά και του τι επιδιώκει η κυβέρνηση Τραμπ επιλέγοντας ένα τόσο ασυνήθιστο θέαμα.
«Αν και υπάρχει μακρά συζήτηση για την ιδέα της τηλεοπτικής μετάδοσης μιας εκτέλεσης, δεν θυμάμαι καμία περίπτωση στην οποία η πρωτοβουλία ανήκε στην κυβέρνηση. Πιστεύω ότι αυτό εγείρει επίσης σοβαρά ερωτήματα σχετικά με το ποιο είναι το κίνητρο της κυβέρνησης», δήλωσε.
«Πρόκειται για έναν Πρόεδρο που πόνταρε πάντα στο θέαμα και αυτό ακριβώς είναι, πιστεύω, το μήνυμα που σκοπεύει να στείλει», προσέθεσε η Σέμελ, εκφράζοντας την αμφιβολία της για το αν η κυβέρνηση στάθμισε σοβαρά τα νομικά και κοινωνικά ζητήματα.
Η επιστροφή των εκτελεστικών αποσπασμάτων
Τουλάχιστον πέντε αμερικανικές πολιτείες προβλέπουν τη χρήση εκτελεστικού αποσπάσματος στη νομοθεσία τους, σύμφωνα με το Κέντρο Πληροφόρησης για τη Θανατική Ποινή.
Το 2025, η Νότια Καρολίνα πραγματοποίησε την πρώτη τέτοια εκτέλεση στις ΗΠΑ έπειτα από 15 χρόνια.
Παράλληλα, η θανατική ποινή με εκτελεστικό απόσπασμα αποτελεί μία από τις πολλές μεθόδους που προσέθεσε πρόσφατα η κυβέρνηση Τραμπ στις επιτρεπόμενες μορφές εκτέλεσης για τα σοβαρότερα ομοσπονδιακά εγκλήματα, μαζί με την ηλεκτρική καρέκλα και την ασφυξία με χρήση αερίων.
Η στάση Τραμπ για τις δημόσιες εκτελέσεις
Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ενέκρινε την εκτέλεση του Χασάν, είχε ασκήσει στο παρελθόν κριτική για τις δημόσιες εκτελέσεις στο Ιράν, χρησιμοποιώντας κατάκαιρούς την πιθανότητα δολοφονίας διαδηλωτών από την ιρανική κυβέρνηση ως πιθανό επιχειρηματολογικό έρεισμα για στρατιωτική δράση.
«Μας είπαν ότι οι σκοτωμοί στο Ιράν σταματούν», είχε δηλώσει ο Τραμπ σε δημοσιογράφους στις 14 Ιανουαρίου. «Σταματούν, και δεν υπάρχει πλάνο για εκτελέσεις».
Στην ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους λίγες ημέρες πριν από την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων στο Ιράν, ο Αμερικανός Πρόεδρος είχε επαναλάβει: «Τους αποτρέψαμε από το να απαγχονίσουν πολλούς από αυτούς, με την απειλή σοβαρής βίας».
Ο Λευκός Οίκος παρέπεμψε την Πέμπτη τις ερωτήσεις σχετικά με τα σχέδια της ζωντανής μετάδοσης στο Πεντάγωνο.
Ο Χασάν και το χρονικό της τραγωδίας
Ο Χασάν, ψυχίατρος του Στρατού με τον βαθμό του Ταγματάρχη, εισέβαλε στις 5 Νοεμβρίου 2009 σε ιατρικό κτίριο της βάσης Φορτ Χουντ, όπου στρατιώτες περίμεναν σε μεγάλες ουρές για να εμβολιαστούν και να λάβουν υγειονομική έγκριση πριν από την ανάπτυξή τους στο μέτωπο.
Φωνάζοντας «Αλλάχου Άκμπαρ» (Ο Θεός είναι μεγάλος), άνοιξε πυρ με πιστόλι που διέθετε σκόπευτρο λέιζερ, πυροβολώντας ακόμη και στην πλάτη στρατιώτες που προσπαθούσαν να διαφύγουν προς το πάρκινγκ.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι επρόκειτο για μια προσπάθεια να τους εμποδίσει να πάνε στο Αφγανιστάν και να σκοτώσουν ομοθρήσκους του. Στρατιωτικός δικαστής τού απαγόρευσε να προβάλει τον ισχυρισμό αυτό ως γραμμή υπεράσπισης κατά τη δίκη του το 2013.
Ο Χασάν έμεινε παράλυτος από τη μέση και κάτω όταν δέχθηκε πυροβολισμό στην πλάτη από τις αστυνομικές δυνάμεις και έκτοτε μετακινείται με αναπηρικό αμαξίδιο.
Αν και ο δράστης θα μπορούσε να επιδιώξει καθυστέρηση της εκτέλεσης, η συμπεριφορά του στη δίκη δείχνει ότι ενδέχεται να μην το πράξει. Αφού απέλυσε τους δικηγόρους του και ανέλαβε ο ίδιος την υπεράσπισή του, ξεκίνησε την κατάθεσή του λέγοντας στους ένορκους ότι εκείνος ήταν ο εκτελεστής.
Στις επόμενες τρεις εβδομάδες δεν είπε σχεδόν τίποτα άλλο, πείθοντας τους διορισμένους από το δικαστήριο συνηγόρους του ότι μοναδικός του στόχος ήταν να καταδικαστεί σε θάνατο.
Η στρατιωτική δικαιοσύνη κάλεσε σχεδόν 90 μάρτυρες, αλλά ο Χασάν ολοκλήρωσε την υπεράσπισή του χωρίς να καλέσει ούτε έναν μάρτυρα και χωρίς να κάνει τελική αγόρευση.
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της δίκης διέρρευσε έγγραφα σε δημοσιογράφους, στα οποία αποκάλυπτε ότι είχε πει σε στρατιωτικούς ψυχιάτρους πως «μπορεί ακόμα να γίνει μάρτυρας» αν εκτελεστεί.
Καταγγελίες για παραβίαση δικαιωμάτων
Ο δικηγόρος Τζον Γκάλιγκαν, πρώην στρατιωτικός δικαστής που είχε εκπροσωπήσει τον Χασάν σε αστικές υποθέσεις, μίλησε μαζί του την Τετάρτη, αν και εμπιστευτικοί περιορισμοί δεν του επιτρέπουν να αποκαλύψει πολλές λεπτομέρειες.
Παρότι δεν τον εκπροσωπεί στην ποινική υπόθεση, εξέφρασε την ανησυχία του για τη σωματική υγεία του κρατουμένου και κατήγγειλε ότι ο Χασάν δεν είχε ακόμη πρόσβαση σε νομικό σύμβουλο.
Σύμφωνα με τον Γκάλιγκαν, όταν ανακοινώθηκε στον Χασάν ότι ο Τραμπ υπέγραψε την εκτέλεσή του, ο διοικητής της εγκατάστασης συνοδευόταν από στρατιωτικό ιερέα αλλά όχι από δικηγόρο -είτε από την Υπηρεσία Υπεράσπισης Δικών είτε από την πολιτική ομάδα υπεράσπισής του- εξέλιξη που χαρακτήρισε παραβίαση των στρατιωτικών κανονισμών.
Εκπρόσωπος του Στρατού δήλωσε την Πέμπτη ότι έγιναν πολλαπλές προσπάθειες επικοινωνίας με τους δικηγόρους της Υπηρεσίας Υπεράσπισης, τονίζοντας ότι καταβλήθηκε κάθε δυνατή προσπάθεια σύμφωνα με την προβλεπόμενη πολιτική.
«Ο πολιτικός συνήγορος δεν ήταν εύλογα διαθέσιμος να παρίσταται φυσικά κατά την ειδοποίηση στις 5 του μηνός», ανέφερε η εκπρόσωπος, προσθέτοντας ότι ο δικηγόρος βρισκόταν στη Βιρτζίνια, χωρίς να αποκαλύψει το όνομά του, ενώ διαβεβαίωσε ότι δεν έχει εμποδιστεί η επικοινωνία του Χασάν με τη νομική του ομάδα.
Σύμφωνα με τον Χέγκσεθ, ο αμερικανικός στρατός δεν έχει εκτελέσει ένστολο με εκτελεστικό απόσπασμα από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η τελευταία στρατιωτική εκτέλεση πραγματοποιήθηκε στις 13 Απριλίου 1961, όταν ο στρατιώτης Τζον Μπένετ εκτελέστηκε δια απαγχονισμού.
Σημειώνεται ότι η Διεθνής Αμνηστία, στην έκθεσή της για τις εκτελέσεις το 2025, ανέφερε ότι γνώριζε για τουλάχιστον 17 δημόσιες εκτελέσεις παγκοσμίως — 11 στο Ιράν και 6 στο Αφγανιστάν.