Το ενδεχόμενο να χαλαρώσει τις κυρώσεις σε δεξαμενόπλοια του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά πετρελαίου από τη Ρωσία, το Ιράν και τη Βενεζουέλα, εξετάζει η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, σε μια προσπάθεια να περιορίσει το εκρηκτικό κόστος των θαλάσσιων μεταφορών. Η πρωτοβουλία έρχεται λίγες ημέρες μετά την απόφαση της Ουάσινγκτον να χαλαρώσει προσωρινά τις κυρώσεις στο ρωσικό ντίζελ, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από την Ουκρανία, ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και Ρεπουμπλικανούς γερουσιαστές. Ωστόσο, η νέα πρόταση αφορά τη μεταφορά πετρελαίου που δεν υπόκειται σε αμερικανικές κυρώσεις και όχι την ελεύθερη διακίνηση ρωσικού ή ιρανικού πετρελαίου.
Σύμφωνα με το Reuters, το οποίο επικαλείται Αμερικανό αξιωματούχο, η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει τη δυνατότητα να επιτρέψει τη χρήση δεξαμενόπλοιων που βρίσκονται υπό καθεστώς κυρώσεων, προκειμένου να αυξηθεί η διαθέσιμη μεταφορική ικανότητα στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου.
Η συζήτηση επικεντρώνεται στον λεγόμενο «σκιώδη στόλο», ένα δίκτυο δεξαμενόπλοιων που έχει χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων από χώρες οι οποίες βρίσκονται αντιμέτωπες με δυτικές κυρώσεις.
Στα πλοία αυτά έχουν επιβληθεί περιορισμοί λόγω της εμπλοκής τους στη διακίνηση πετρελαίου από τη Ρωσία, το Ιράν και τη Βενεζουέλα.
Ωστόσο, η αμερικανική κυβέρνηση εξετάζει πλέον κατά πόσο ορισμένα από αυτά θα μπορούσαν να επιστρέψουν σε νόμιμες εμπορικές δραστηριότητες, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Πώς θα λειτουργούσε η χαλάρωση των κυρώσεων
Ο Αμερικανός αξιωματούχος διευκρίνισε ότι οι συνομιλίες αφορούν τη μεταφορά «νόμιμου πετρελαίου» με δεξαμενόπλοια στα οποία είχαν προηγουμένως επιβληθεί κυρώσεις.
Πρόκειται για αργό πετρέλαιο ή πετρελαϊκά προϊόντα που δεν υπόκεινται σε αμερικανικές απαγορεύσεις.
Συνεπώς, η υπό εξέταση ρύθμιση δεν θα αποτελούσε γενική άδεια για τη μεταφορά ρωσικού ή ιρανικού πετρελαίου που εξακολουθεί να βρίσκεται υπό καθεστώς κυρώσεων.
Στόχος της Ουάσινγκτον είναι να διευκολύνει την έξοδο μεγαλύτερων ποσοτήτων αργού πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων από την περιοχή του Περσικού Κόλπου.
Οι εταιρείες που θα επιθυμούσαν να χρησιμοποιήσουν τα συγκεκριμένα δεξαμενόπλοια θα έπρεπε να υποβάλουν αίτηση στο αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών και να λάβουν σχετική έγκριση.
Το υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ υποστήριξε ότι μια τέτοια χαλάρωση των περιορισμών δεν θα βοηθούσε τη Ρωσία να μεταφέρει πετρέλαιο ή πετρελαϊκά προϊόντα.
Ωστόσο, παραμένουν ερωτήματα σχετικά με το πώς θα εφαρμοζόταν στην πράξη μια τέτοια πολιτική, ιδίως μετά την πρόσφατη αμερικανική απόφαση για το ρωσικό ντίζελ.
Νέα κίνηση μετά τη χαλάρωση των κυρώσεων στο ρωσικό ντίζελ
Οι συζητήσεις πραγματοποιούνται λίγες ημέρες μετά την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να χαλαρώσει προσωρινά τις κυρώσεις στις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ.
Η κίνηση προκάλεσε κύμα αντιδράσεων από τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και μέλη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στην αμερικανική Γερουσία.
Ο Ζελένσκι και οι Αμερικανοί γερουσιαστές που επέκριναν την απόφαση υποστήριξαν ότι η χαλάρωση των κυρώσεων αποτελεί «δώρο» στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, καθώς θα μπορούσε να εξασφαλίσει στη Μόσχα πρόσθετα έσοδα για τη χρηματοδότηση του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο Τραμπ έχει επιτρέψει την προσωρινή χαλάρωση των περιορισμών στο ρωσικό ντίζελ έως τις 7 Απριλίου.
Η επιδίωξή του να αυξήσει γρήγορα την προσφορά ρωσικού ντίζελ στις διεθνείς αγορές θα μπορούσε, σύμφωνα με το Reuters, να δημιουργήσει πρόσθετες πιέσεις προς τις αρμόδιες αμερικανικές υπηρεσίες, ώστε να επιτρέψουν τη μεταφορά του μέσω δεξαμενόπλοιων που βρίσκονται σήμερα υπό κυρώσεις.
Προς το παρόν, ωστόσο, η νέα συζήτηση για τον «σκιώδη στόλο» αφορά φορτία που επιτρέπεται ήδη να διακινούνται βάσει της αμερικανικής νομοθεσίας.
Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα του Reuters για σχολιασμό.
Στα ύψη οι ναύλοι των δεξαμενόπλοιων λόγω των πολέμων σε Ιράν και Ουκρανία
Η αμερικανική πρωτοβουλία συνδέεται με την έντονη αύξηση του κόστους μεταφοράς πετρελαίου στις διεθνείς αγορές.
Οι ναύλοι των δεξαμενόπλοιων έχουν εκτιναχθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, καθώς οι πόλεμοι στο Ιράν και την Ουκρανία ενισχύουν τις πληθωριστικές πιέσεις και διαταράσσουν τις ενεργειακές εμπορικές ροές.
Η αύξηση του κόστους μεταφοράς έχει καταστήσει το αμερικανικό αργό πετρέλαιο λιγότερο προσιτό για τα διυλιστήρια της Ασίας.
Ως αποτέλεσμα, ορισμένοι Ασιάτες αγοραστές αναζητούν εναλλακτικές πηγές προμήθειας στη Μέση Ανατολή και τη Λατινική Αμερική.
Η κυβέρνηση Τραμπ εκτιμά ότι η δυνατότητα χρησιμοποίησης περισσότερων δεξαμενόπλοιων θα μπορούσε να περιορίσει τις πιέσεις στις θαλάσσιες μεταφορές και να διευκολύνει την κυκλοφορία πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά.
Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας, Κρις Ράιτ, αναφέρθηκε στις σχετικές συζητήσεις κατά τη διάρκεια βιντεοσκοπημένης ομιλίας του στο Παγκόσμιο Συνέδριο Πετρελαίου, που πραγματοποιήθηκε αυτή την εβδομάδα στο Ριάντ.
Σύμφωνα με την εταιρεία ενεργειακών αναλύσεων Energy Aspects, ο Ράιτ παρουσίασε τη χαλάρωση των κυρώσεων στον «σκιώδη στόλο» ως πιθανό μέτρο αντιμετώπισης των υψηλών ναύλων, οι οποίοι έχουν περιορίσει τη ζήτηση για αμερικανικό πετρέλαιο.
Αποσπάσματα της ομιλίας μεταδόθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ωστόσο το Reuters δεν μπόρεσε να εξασφαλίσει ολόκληρο το βίντεο ή πλήρη απομαγνητοφώνηση. Το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας ανέφερε ότι το υλικό δεν ήταν διαθέσιμο.
Οι ειδικοί αμφισβητούν ότι θα μειωθούν ουσιαστικά οι τιμές
Παρά τους στόχους της αμερικανικής κυβέρνησης, αναλυτές της αγοράς εκφράζουν επιφυλάξεις για το κατά πόσο η αξιοποίηση των συγκεκριμένων πλοίων θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική μείωση των ναύλων.
Η Energy Aspects εκτιμά ότι η χαλάρωση των κυρώσεων δεν θα είχε ιδιαίτερα μεγάλο αντίκτυπο στο κόστος μεταφοράς πετρελαίου, αν και θα μπορούσε να διευκολύνει ορισμένες μεταφορές στη Μέση Ανατολή.
Σε ενημερωτικό σημείωμά της προς πελάτες, η εταιρεία επισημαίνει ότι πολλά από τα δεξαμενόπλοια του «σκιώδους στόλου» είναι παλαιά και δεν συντηρούνται επαρκώς.
Επιπλέον, πολλά από τα πλοία στα οποία έχουν επιβληθεί κυρώσεις λόγω των σχέσεών τους με τη Ρωσία ή τη Βενεζουέλα εξακολουθούσαν να πραγματοποιούν εμπορικά δρομολόγια τους τελευταίους τρεις μήνες.
Επομένως, η άρση των περιορισμών δεν θα σήμαινε απαραίτητα ότι μεγάλος αριθμός επιπλέον δεξαμενόπλοιων θα γινόταν άμεσα διαθέσιμος για τη διεθνή αγορά.
«Είναι απίθανο να προστεθεί ουσιαστική μεταφορική ικανότητα στον κανονικό εμπορικό στόλο μέσα σε μία νύχτα», εκτιμά η Energy Aspects.
Η εταιρεία θεωρεί ότι η χαλάρωση των περιορισμών θα μπορούσε να επιτρέψει σε έναν μικρό αριθμό επιπλέον δεξαμενόπλοιων να πραγματοποιεί συγκεκριμένα δρομολόγια μέσω των Στενών του Ορμούζ, της κρίσιμης θαλάσσιας οδού μεταξύ Ιράν και Ομάν.
Εμπόδιο οι κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Βρετανίας
Ένα ακόμη σημαντικό εμπόδιο στην εφαρμογή του αμερικανικού σχεδίου αποτελούν οι κυρώσεις που εξακολουθούν να ισχύουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Πηγές από τον ναυτιλιακό κλάδο δήλωσαν στο Reuters ότι, ακόμη και αν η Ουάσινγκτον χαλαρώσει τους περιορισμούς της, οι ασφαλιστικές εταιρείες πλοίων θα εξακολουθήσουν να δεσμεύονται από τους ευρωπαϊκούς και βρετανικούς κανονισμούς.
Αυτό σημαίνει ότι η αμερικανική απόφαση δεν θα αρκούσε από μόνη της για την πλήρη επανένταξη των συγκεκριμένων δεξαμενόπλοιων στη διεθνή ναυτιλιακή αγορά.
Οι περιορισμοί στην ασφάλιση και στην παροχή συναφών υπηρεσιών θα μπορούσαν να εξακολουθήσουν να δυσχεραίνουν τη χρήση τους.
Οι υψηλές τιμές των καυσίμων και οι εκλογές του Νοεμβρίου
Η ενεργειακή πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι υψηλές τιμές του πετρελαίου και των καυσίμων αποτελούν σημαντικό πρόβλημα για την αμερικανική οικονομία, ενώ οι Ρεπουμπλικανοί επιδιώκουν να διατηρήσουν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αναζητά τρόπους να ενισχύσει την προσφορά στην παγκόσμια αγορά και να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις που επιβαρύνουν τους καταναλωτές.
Ωστόσο, οι πρόσφατες αποφάσεις του έχουν προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς η προσπάθεια μείωσης των τιμών των καυσίμων συμπίπτει με τη χαλάρωση ορισμένων οικονομικών περιορισμών που είχαν επιβληθεί στη Ρωσία.
Η νέα πρόταση για τα δεξαμενόπλοια του «σκιώδους στόλου» βρίσκεται ακόμη υπό εξέταση, ενώ παραμένει αβέβαιο τόσο το εύρος της πιθανής εφαρμογής της όσο και το κατά πόσο θα μπορούσε τελικά να επιφέρει αισθητή αποκλιμάκωση στο κόστος μεταφοράς πετρελαίου.
