COP31: Γιατί κατέρρευσαν οι διαπραγματεύσεις στην Τουρκία – «Η μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα είναι αναπόφευκτη»

Google Προσθέστε το ENIKOS ως προτιμώμενη πηγή στη Google

Η αποτυχία της COP31 δεν θα μετρηθεί σε γραμμές κειμένου των διαπραγματεύσεων, ούτε σε αόριστες υποσχέσεις υπουργών και αξιωματούχων, αλλά σε ζωές και μέσα διαβίωσης, σε ελπίδες που διαψεύστηκαν και δυσκολίες που υπέμειναν, προειδοποίησαν ηγέτες κοινοτήτων από όλο τον κόσμο, σημειώνει ο Guardian για το ναυάγιο στις συνομιλίες της παγκόσμια διάσκεψη για το κλίμα στην Τουρκία

«Η COP31 απέτυχε επειδή αρνήθηκε να ονομάσει το ζήτημα που βρίσκεται στον πυρήνα της κλιματικής αλλαγής: τα ορυκτά καύσιμα», δήλωσε ο Έντσον Κρένακ, ηγέτης των αυτοχθόνων πληθυσμών της Βραζιλίας και μέλος του δικτύου Cultural Survival. «Αυτή η προεδρία επέλεξε να αγνοήσει την επείγουσα κατάσταση που βιώνει ήδη ο κόσμος, κλείνοντας τα μάτια μπροστά στους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους, εκτοπίστηκαν και υπέφεραν μόνο φέτος, εξαιτίας της αύξησης των θερμοκρασιών.»

Ο Αυστραλός πρόεδρος των διαπραγματεύσεων, Κρις Μπόουεν, δεν ζήτησε ακριβώς συγγνώμη για την αποτυχία. «Δυστυχώς, δεν καταφέραμε να καταλήξουμε σε συμφωνία για μια γενική απόφαση», δήλωσε στους δημοσιογράφους έξω από την αίθουσα. «Και αυτό είναι απογοητευτικό, πολύ απογοητευτικό».

Το ναυάγιο της «Συμφωνίας της Αττάλειας»

Για δύο εβδομάδες, υπουργοί και υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι από 190 χώρες ασχολήθηκαν εντατικά με μερικές σελίδες περίπλοκου κειμένου, για να καταλήξουν, τελικά, σχεδόν στο τίποτα. Αυτό που προτάθηκε ως κύριο αποτέλεσμα, η πρόωρα ονομασμένη «Συμφωνία της Αττάλειας», η οποία καλούσε τις χώρες να «ηλεκτροδοτήσουν» τις οικονομίες τους και να αντιμετωπίσουν την «υπέρβαση» των παγκόσμιων θερμοκρασιών πέραν των 1,5 °C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, εγκαταλείφθηκε έπειτα από μια μακρά σειρά χωρών που την απέρριψαν, κατά τη διάρκεια της τελικής δραματικής συνεδρίασης το απόγευμα της Κυριακής.

Η αποτυχία αυτή ήταν σχεδόν άνευ προηγουμένου στη μακρά ιστορία της COP, επειδή ήταν τόσο ξεκάθαρη. Άλλες διασκέψεις έχουν αποφέρει μέτρια αποτελέσματα, αλλά συνήθως προσπαθούσαν να διασώσουν στο τέλος κάποια επίφαση ενότητας για να σώσουν τα προσχήματα. Ωστόσο, ύστερα από μια μαραθώνια τελική συνεδρίαση διαπραγματεύσεων που διήρκεσε πάνω από 40 ώρες πέρα από το προγραμματισμένο τέλος της, μια μικρή ομάδα χωρών με επικεφαλής τη Σαουδική Αραβία αρνήθηκε να αποδεχτεί ένα αποτέλεσμα που ανέφερε την ανάγκη «μετάβασης μακριά από τα ορυκτά καύσιμα».

Η ρήξη για τα ορυκτά καύσιμα και οι αντιρρήσεις 40 χωρών

Κανονικά, δεδομένου ότι οι χώρες-μέλη της ΕΕ λειτουργούν με συναίνεση και ακόμη και λίγες χώρες που αντιτίθενται μπορούν να αλλάξουν το αποτέλεσμα, αυτή η άρνηση θα αρκούσε για να επιβληθεί ένας αποδυναμωμένος τελικός συμβιβασμός, ο οποίος θα απέκλειε τέτοιες δεσμεύσεις υπέρ της διατύπωσης που προτιμούσαν οι προεδρίες, αναφερόμενος μόνο σε μια «αμετάκλητη μετάβαση προς χαμηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου».

Αντ’ αυτού, μια μεγάλη ομάδα άλλων χωρών, με επικεφαλής την ΕΕ, το Ηνωμένο Βασίλειο, τα μικρά νησιά και τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, αποφάσισε ότι δεν θα δεχόταν μια τόσο αδύναμη συμφωνία. Όταν ήρθε η σειρά τους να πάρουν το μικρόφωνο, η καθεμία διατύπωσε τις αντιρρήσεις της – σχεδόν 40 χώρες κατέγραψαν αντιρρήσεις ή αρνήσεις.

Η Irene Vélez Torres, πρώην υπουργός Περιβάλλοντος της Κολομβίας, η οποία νωρίτερα φέτος προήδρευσε μιας διάσκεψης 57 χωρών για τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων, δήλωσε ότι αυτό ήταν το σωστό αποτέλεσμα. «Αυτή η COP απέτυχε, όχι επειδή δεν υπάρχουν τρόποι προώθησης της δράσης για το κλίμα, αλλά επειδή έγινε μια προσπάθεια να διαγραφεί από την τελική απόφαση μια πραγματικότητα που έχει αποδείξει η επιστήμη και την οποία αναγνωρίζει ήδη ένας αυξανόμενος αριθμός χωρών: δεν υπάρχει τρόπος να αντιμετωπιστεί η κλιματική κρίση χωρίς να τερματιστεί η εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα», είπε.

COP31, Τουρκία, Κλίμα
πηγή: Yasin AKGUL / AFP

Κατηγορίες για υποκρισία και παραγκωνισμός της χρηματοδότησης

Ωστόσο, οι ανεπτυγμένες χώρες που ηγήθηκαν αυτής της προσπάθειας είναι γεμάτες αντιφάσεις σχετικά με το θέμα, όπως επισήμανε ο Μοχάμεντ Άντοου, διευθυντής του think tank «Power Shift Africa». «Η υποκρισία της Ευρώπης είναι συγκλονιστική. Οι κυβερνήσεις της απαιτούν από τους άλλους χάρτες πορείας για τα ορυκτά καύσιμα, ενώ οι ίδιες επεκτείνουν τη χρήση τους και εμποδίζουν τη χρηματοδότηση που χρειάζονται οι φτωχότερες χώρες για να πραγματοποιήσουν τη μετάβαση. Χωρίς χρήματα και αξιόπιστες δράσεις στο εσωτερικό τους, αυτές οι απαιτήσεις είναι κενές».

Αντί για την κεντρική απόφαση, επιτεύχθηκε συμφωνία σε ορισμένα δευτερεύοντα ζητήματα, μεταξύ των οποίων ένας «μηχανισμός δίκαιης μετάβασης» για να βοηθηθούν οι εργαζόμενοι σε βιομηχανίες με υψηλές εκπομπές άνθρακα να στραφούν προς την οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα, ο οποίος όμως κατακρίθηκε από τους ακτιβιστές ως ανίσχυρος. Οι δεσμεύσεις για χρηματοδότηση που θα βοηθούσε τους φτωχούς και τους ευάλωτους να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης παραμερίστηκαν.

Η Τασνίμ Έσοπ, εκτελεστική διευθύντρια του Climate Action Network, κατήγγειλε την κατάσταση. «Αυτή ήταν η χειρότερη COP που έγινε ποτέ», είπε. «Είμαστε μάρτυρες ανθρώπινου πόνου σε απίστευτη κλίμακα και ελπίζαμε ότι αυτή η COP θα λάμβανε μέτρα για την προστασία των ανθρώπων από την επιδεινούμενη κλιματική κρίση. Αντ’ αυτού, οι πλούσιες χώρες αφαίρεσαν την ουσία από τα ίδια τα μέτρα που θα μπορούσαν να κάνουν τη διαφορά. Από αίθουσα διαπραγματεύσεων σε αίθουσα διαπραγματεύσεων, οι ανεπτυγμένες χώρες μπλοκάρισαν συστηματικά μέτρα που θα τις υποχρέωναν να παρέχουν χρηματοδότηση για την προστασία των ανθρώπινων ζωών και την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης».

Σε δοκιμασία ο πολυμερισμός

Το αποτέλεσμα απειλεί επίσης τον «πολυμερισμό» στον οποίο βασίζονται οι COP, ο οποίος είναι ζωτικής σημασίας για πολλά από τα μικρότερα έθνη και τις μειονεκτούσες ομάδες. Για αυτούς, οι COP αποτελούν το μοναδικό φόρουμ στο οποίο μπορούν να αντιμετωπίσουν τους υπεύθυνους για την κρίση των ορυκτών καυσίμων – τις πλούσιες χώρες και τα πετρελαιοπαραγωγά κράτη που έχουν επωφεληθεί μέχρι σήμερα από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

«Παρά την απογοήτευση που νιώθουμε σήμερα, θα συνεχίσουμε να ποντάρουμε στον πολυμερισμό», δήλωσε ο Χουάν Κάρλος Τζιντιάχ Άρκος, εκτελεστικός γραμματέας της Παγκόσμιας Συμμαχίας των Εδαφικών Κοινοτήτων. «Ξεκινάμε από μια σαφή προϋπόθεση: ο πολυμερισμός δεν χτίζεται μόνο από τους πολιτικούς ηγέτες. Παραμένουμε αισιόδοξοι ότι οι κυβερνήσεις του κόσμου θα βρουν το θάρρος να ενωθούν μαζί μας σε αυτόν τον αγώνα».

Η πραγματικότητα έξω από τις αίθουσες των διαπραγματεύσεων

Το ερώτημα τώρα είναι πώς μπορεί ο κόσμος να διορθώσει αυτή την κατάσταση. Για τον σκοπό αυτό, ό,τι συμβαίνει έξω από τις κλιματιζόμενες αίθουσες συνεδριάσεων της COP, χωρίς παράθυρα, μπορεί να είναι πολύ πιο σημαντικό από οποιαδήποτε απόφαση της COP – ή από την απουσία τέτοιας απόφασης.

Η ανανεώσιμη ενέργεια έχει ξεπεράσει τον άνθρακα στην Κίνα, φτάνοντας το 60% της παραγωγικής ικανότητας, οι επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια σε όλο τον κόσμο είναι διπλάσιες από αυτές στα ορυκτά καύσιμα, και τα ηλεκτρικά οχήματα έχουν απογειωθεί, αποτελώντας το ένα τρίτο των πωλήσεων καινούργιων αυτοκινήτων στην Ευρώπη και την πλειοψηφία σε πολλές άλλες χώρες σε όλο τον κόσμο, από την Κίνα έως το Βιετνάμ, τη Σιγκαπούρη και την Ισλανδία.

Όπως είπε ο Μπόουεν στην τελική ομιλία του: «Η μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα στον πραγματικό κόσμο είναι αναπόφευκτη. Συμβαίνει, συμβαίνει με ταχύτητα και είναι μη αναστρέψιμη».

Google Προσθέστε το ENIKOS στην Google
Ακολουθήστε το ENIKOS στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.