Εξαιρετικά δυσοίωνες τόσο για τη χώρα μας όσο και για την Ευρώπη είναι οι προβλέψεις για την πορεία του πληθυσμού τις επόμενες δεκαετίες και αυτό σημαίνει σημαντική επιβάρυνση στο συνταξιοδοτικό – ασφαλιστικό, αλλά και ευρύτερα στον οικονομικό τομέα.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το το Ageing Report 2027, που έδωσε στη δημοσιότητα η Κομισιόν, ο πληθυσμός της Ελλάδας προβλέπεται να μειωθεί δραματικά από τα 10,4 εκατομμύρια σήμερα, σε 9,2 εκατομμύρια το 2050 και στα μόλις 7,6 εκατομμύρια το 2080. Αντίστοιχα, στην Ευρώπη ο πληθυσμός θα υποχωρήσει στα 414 εκατομμύρια το 2080, σημειώνοντας πτώση κατά 8% σε σύγκριση με το 2025.
Για την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται σε αυξημένο ποσοστό ηλικιωμένων, ως απόρροια της βελτίωσης του προσδόκιμου ζωής, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό των νέων υποχωρεί με σταθερό ρυθμό.
Το προσδόκιμο ζωής στη χώρα μας από τα 84,5 έτη το 2025 θα αυξηθεί στα 87 έτη το 2050 για τις γυναίκες, ενώ για τους άντρες από τα 79,5 έτη θα πάει στα 82,6 έτη.
Προβλέπεται επίσης οριακή μείωση του πληθυσμού της Ευρώπης, ανακοπή της μετανάστευσης, γήρανση του εργατικού δυναμικού, όπως και ισχνή ανάπτυξη της οικονομίας.
Υποχωρεί ο εργαζόμενος πληθυσμός
Ο πληθυσμός εργάσιμης ηλικίας (20 έως 64 ετών) θα υποχωρήσει από τα 6,01 εκατομμύρια σήμερα, στα 4,57 εκατομμύρια μέσα σε μια 25ετία. Το εργατικό δυναμικό από 4,64 εκατομμύρια θα φτάσει στα 3,63 εκατομμύρια κατά το ίδιο διάστημα, ενώ οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι άνω των 65 ετών που αντιπροσωπεύουν σήμερα ποσοστό 17,9%, θα αναρριχηθούν έως το 2050 στο 37,9%, κυρίως λόγω της επικείμενης αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.
Το ποσοστό συμμετοχής του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας της ΕΕ στο εργατικό δυναμικό προβλέπεται να αυξηθεί κατά περίπου 3 ποσοστιαίες μονάδες, από 81% σε 84%. Για τα άτομα ηλικίας 55 έως 64 ετών, η αύξηση αναμένεται να είναι σχεδόν 8 ποσοστιαίες μονάδες, φτάνοντας περίπου στο 78%.
Η συμμετοχή των ατόμων ηλικίας 65 έως 69 ετών στο εργατικό δυναμικό αναμένεται σχεδόν να διπλασιαστεί, από 20% σε 38%, με τη μεγαλύτερη αύξηση να προβλέπεται στις χώρες που προσαρμόζουν τα θεσμοθετημένα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, λαμβάνοντας υπόψη την αύξηση του προσδόκιμου ζωής.
Ωστόσο, στις περισσότερες χώρες, η αύξηση της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό αναμένεται να μην είναι επαρκής για να αντισταθμίσει την προβλεπόμενη μείωση του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας.
Ως αποτέλεσμα, το εργατικό δυναμικό της ΕΕ προβλέπεται να μειωθεί κατά 17% (36 εκατομμύρια άτομα) κατά την περίοδο 2025-2080, δηλαδή κατά 0,3% ετησίως.
Οι μετανάστες που το 2025 αντιπροσώπευαν το 0,4% του πληθυσμού της χώρας, το 2050 εκτιμάται πως θα ανέρχονται μόλις στο 0,2% πριν αρχίσουν να αυξάνονται ξανά.
Μία θετική πρόβλεψη είναι αυτή για τον δείκτη γονιμότητας στην Ελλάδα, που δείχνει να βελτιώνεται από το 1,20 το 2025 στο 1,22 το 2030 και στο 1,37 το 2050.
Σε ότι αφορά τον συνολικό πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναμένεται να αυξηθεί από 452 εκατομμύρια κατοίκους σήμερα, σε 453 εκατομμύρια το 2029. Στη συνέχεια, εκτιμάται ότι θα μειωθεί στα 414 εκατομμύρια το 2080, σημειώνοντας πτώση κατά 8% σε σύγκριση με το 2025.
Ωστόσο η διακύμανση αυτή δεν θα είναι ίδια για όλες τις χώρες, καθώς σε 10 κράτη-μέλη ο πληθυσμός το 2080 αναμένεται να είναι μεγαλύτερος από τα σημερινά επίπεδα.
Όλες οι χώρες θα παρουσιάσουν μετατόπιση της ηλικιακής κατανομής του πληθυσμού τους προς τις μεγαλύτερες ηλικίες. Σε απλά λόγια, οι μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες θα διευρυνθούν, ενώ οι νεότερες ηλικιακές ομάδες θα συρρικνωθούν. Το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω αναμένεται να αυξηθεί από το σημερινό 22% στο 33% έως το 2080, ενώ το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 80 ετών και άνω θα υπερδιπλασιαστεί, από 6% σε 14%.
Ταυτόχρονα, το ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 20 έως 64 ετών θα μειωθεί σε όλες τις χώρες, από 58% σε 51% του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ. Η διάμεση ηλικία του πληθυσμού αναμένεται να αυξηθεί από τα 45 στα 51 έτη.
Η αναλογία του πληθυσμού ηλικίας 65 ετών και άνω, προς τον πληθυσμό ηλικίας 20 έως 64 ετών, αποτελεί τον δείκτη εξάρτησης ηλικιωμένων (old-age dependency ratio).
