Ο άνθρωπος που στο παρελθόν είχε μιλήσει απαξιωτικά για το πολιτικό σύστημα και καταδικάστηκε, καθώς, κατά το δικαστήριο, «εξέφραζε, δημόσια, την περιφρόνηση και την απαξίωσή του στο δημοκρατικό πολίτευμα και στους θεσμούς» ετοιμάζεται, μετά την αποφυλάκισή του, να επιχειρήσει ξανά την είσοδό του στη Βουλή. Αυτό είναι ίσως το πρώτο παράδοξο της υπόθεσης του Ηλία Κασιδιάρη, ο οποίος αποφυλακίστηκε στις 15 Σεπτεμβρίου και από την πρώτη στιγμή κατέστησε σαφές ότι η έξοδός του από τις φυλακές του Δομοκού, θα συνοδευτεί από την επιστροφή του στην ενεργό πολιτική. «Επιστρέφω στην πρώτη γραμμή», δήλωσε, προαναγγέλλοντας ουσιαστικά νέο πολιτικό εγχείρημα.
Το ενδιαφέρον πλέον επικεντρώνεται σε δύο διαφορετικά ερωτήματα. Το πρώτο είναι νομικό: Θα μπορούσε να συμμετάσχει στις επόμενες εκλογές είτε μέσω κόμματος, είτε ως ανεξάρτητος υποψήφιος, είτε επιχειρώντας να βρίσκεται πίσω από έναν πολιτικό φορέα χωρίς να εμφανίζεται τυπικά ως αρχηγός; Το δεύτερο είναι καθαρά πολιτικό και ίσως σημαντικότερο: Ποια είναι πραγματικά η εκλογική του δυναμική και κατά πόσο η Ελλάδα, ακολουθεί το κύμα ενίσχυσης της άκρας Δεξιάς που καταγράφεται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες;
Τι ισχύει
Στο πρώτο ερώτημα οι συνταγματολόγοι έχουν σε μεγάλο βαθμό δώσει την απάντηση. Το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο δεν εξετάζει μόνο ποιος εμφανίζεται ως τυπικός αρχηγός ενός κόμματος, αλλά και ποιος ασκεί την «πραγματική ηγεσία» του, διάταξη που θεσπίστηκε ακριβώς ώστε να μην είναι δυνατή η παράκαμψη του νόμου μέσω ενός παρένθετου προσώπου.
Ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Νίκος Αλιβιζάτος έχει υποστηρίξει ότι το κώλυμα εξακολουθεί να ισχύει για τη διάρκεια της ποινής που επέβαλε το δικαστήριο, ανεξάρτητα από τον πραγματικό χρόνο που ο καταδικασθείς παρέμεινε στη φυλακή. Ο συνταγματολόγος Ξενοφών Κοντιάδης έχει τοποθετήσει τη λήξη του συγκεκριμένου περιορισμού στις 7 Οκτωβρίου του 2033. Τον τελευταίο λόγο, βεβαίως, θα έχει όταν προκηρυχθούν οι εκλογές το αρμόδιο τμήμα του Αρείου Πάγου.
Πέραν όμως των ανωτέρω, η τροπολογία έχει μία ακόμα διάταξη η οποία κόβει τον δρόμο του Κασιδιάρη. Σύμφωνα με την «περίπτωση Γ», για να επιτραπεί η συμμετοχή κόμματος σε εκλογές θα πρέπει η οργάνωση και η δράση του να εξυπηρετούν την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. «Η κρίση περί του ότι η δράση του πολιτικού κόμματος δεν εξυπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος δύναται να λάβει χώρα μόνο όταν υφίσταται καταδίκη σε οποιονδήποτε βαθμό υποψηφίων βουλευτών ή ιδρυτικών μελών ή διατελεσάντων προέδρων για τα αδικήματα της εγκληματικής οργάνωσης», αναφέρει η διάταξη η οποία δείχνει ότι ο Κασιδιάρης δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει άλλο κόμμα με το οποίο θα κατέβαινε ως απλός βουλευτής.
Διαφορετική είναι η περίπτωση μιας μεμονωμένης ανεξάρτητης υποψηφιότητας. Όπως εξηγεί ο καθηγητής Δημοσίου Δικαίου, Σπύρος Βλαχόπουλος, ο Κασιδιάρης μπορεί να είναι ανεξάρτητος υποψήφιος σε μία εκλογική περιφέρεια.
Το εμπόδιο όμως είναι στην πράξη σχεδόν ανυπέρβλητο, καθώς και ο μεμονωμένος υποψήφιος πρέπει, για να εκλεγεί, να συγκεντρώσει ψήφους που αντιστοιχούν στο 3% των έγκυρων ψηφοδελτίων πανελλαδικά.
Τα ποσοστά
Ακριβώς γι’ αυτό, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον μεταφέρεται πλέον στο δεύτερο ερώτημα: πόσους ψηφοφόρους μπορεί πραγματικά να κινητοποιήσει; Υπάρχει ένα δεδομένο που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Το 2023, έπειτα από τη δημόσια υποστήριξη του Κασιδιάρη στους «Σπαρτιάτες», το κόμμα συγκέντρωσε 4,68% και μπήκε στη Βουλή. Η ανάλυση του exit poll έδειξε μάλιστα ότι προς τους «Σπαρτιάτες» μετακινήθηκε το 19,5% όσων είχαν ψηφίσει Ελληνική Λύση στην προηγούμενη αναμέτρηση και το 16,5% όσων είχαν ψηφίσει Νίκη, ενώ από τη Ν.Δ. η αντίστοιχη μετακίνηση ήταν μόλις 1,5%.
Αυτός ίσως να είναι ένας από τους στόχους του Κασιδιάρη: να δώσει απλώς στήριξη σε άλλο κόμμα. Σύμφωνα με δημοσκόπους, στο ενδεχόμενο που ο Κασιδιάρης θα έπαιρνε την έγκριση από τον Άρειο Πάγο τα κόμματα που θα μπορούσαν να δεχθούν μεγαλύτερη πίεση θα ήταν η Ελληνική Λύση, η Φωνή Λογικής, η Νίκη αλλά και ένα ενδεχόμενο κόμμα Σαμαρά.
Μέχρι σήμερα πάντως δεν υπάρχει δημοσιευμένη επώνυμη δημοσκόπηση με πλήρη στοιχεία μεθοδολογίας που να μετρά επισήμως ένα πιθανό νέο κόμμα. Πληροφορίες για κρυφές δημοσκοπήσεις που τον δείχνουν κοντά στο 8% συζητήθηκαν ευρέως και στα «πηγαδάκια» της Βουλής, χωρίς όμως κανείς να μπορεί να επιβεβαιώσει την αξιοπιστία τους.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι με βάση την ισχύουσα νομοθεσία το κώλυμα Κασιδιάρη αφορά εθνικές κάλπες, ενώ αντιθέτως μπορεί να συμμετέχει σε αυτοδιοικητικές εκλογές. Το έπραξε το 2023 στον δήμο Αθηναίων, με τον συνδυασμό που είχε επικεφαλής τον ίδιο να περιορίζεται στο 8,33%, ποσοστό το οποίο δεν θεωρήθηκε και μεγάλη επιτυχία.
Η ελληνική εικόνα, τουλάχιστον μέχρι σήμερα, δεν είναι αντίστοιχη. Παρά το γεγονός ότι, όπως κατέδειξε η Realnews στο προηγούμενο φύλλο, υπάρχει σαφώς ένα υπολογίσιμο και κατακερματισμένο εκλογικό ακροατήριο δεξιότερα της Ν.Δ., δεν έχει καταγραφεί συγκέντρωση γύρω από έναν φορέα σε επίπεδα συγκρίσιμα με αυτά της Γερμανίας ή της Γαλλίας.
Ο Κασιδιάρης έχει αποδείξει, μέσω της περίπτωσης των «Σπαρτιατών», ότι μπορεί να κινητοποιήσει και να ανακατευθύνει έναν συγκεκριμένο αριθμό ψηφοφόρων. Δεν υπάρχουν όμως έως τώρα δημοσιευμένα δεδομένα που να δείχνουν ότι η επιρροή αυτή μετατρέπεται σε μαζικό πολιτικό ρεύμα ευρωπαϊκών διαστάσεων.
