Η κυβέρνηση στην Ισπανία, δημοσίευσε δεκάδες έγγραφα σχετικά με μια απόπειρα πραξικοπήματος που έλαβε χώρα πριν από 45 χρόνια και θεωρείται κομβικό σημείο στην ιστορία της χώρας, απόπειρα που κατέρρευσε όταν ο τότε βασιλιάς Χουάν Κάρλος αρνήθηκε να το νομιμοποιήσει.
Στις 23 Φεβρουαρίου 1981, μια ομάδα αξιωματικών εισέβαλε στην κύρια αίθουσα του εθνικού κοινοβουλίου, κρατώντας όπλα και απειλώντας τους πολιτικούς, ενώ η νέα κυβέρνηση ορκιζόταν. Στόχος τους ήταν η επιστροφή της δικτατορίας, έξι χρόνια μετά το θάνατο του δικτάτορα της χώρας, Φρανσίσκο Φράνκο. Οι προσπάθειές τους απέτυχαν όταν ο βασιλιάς Χουάν Κάρλος αρνήθηκε να τους υποστηρίξει.
Οι θεωρίες συνωμοσίας
Ωστόσο, από τότε έχουν κυκλοφορήσει πολλές θεωρίες συνωμοσίας, μεταξύ των οποίων ότι ο βασιλιάς ενδέχεται να είχε προηγούμενη γνώση του πραξικοπήματος ή ακόμη και ότι ενδέχεται να είχε ενεργή συμμετοχή σε αυτό.
Η δημοσίευση των 153 απόρρητων αρχείων προκάλεσε τεράστιες προσδοκίες, σε τέτοιο βαθμό που η ιστοσελίδα της κυβέρνησης όπου επρόκειτο να αναρτηθούν τα έγγραφα κατέρρευσε προσωρινά.
Τα αρχεία περιλαμβάνουν αστυνομικές και δικαστικές εκθέσεις, μεταγραφές συνομιλιών μεταξύ αξιωματούχων και τις αντιδράσεις ξένων κυβερνήσεων στα γεγονότα. Ωστόσο, τα ίδια τα αρχεία δεν φαίνεται να περιέχουν καμία εκρηκτική αποκάλυψη.
Ο Φρανσίσκο Φράνκο, ο αιμοσταγής δικτάτορας της Ισπανίας, πέθανε το 1975, ανοίγοντας το δρόμο για την καθιέρωση μιας κοινοβουλευτικής μοναρχίας. Έξι χρόνια αργότερα, η εύθραυστη δημοκρατία της Ισπανίας φάνηκε να κρέμεται από μια κλωστή για αρκετές ώρες, όταν εκδηλώθηκε η απόπειρα πραξικοπήματος.
Τελικά, η απόπειρα απέτυχε, αφού ο νεαρός βασιλιάς απευθύνθηκε στους Ισπανούς – και στις ένοπλες δυνάμεις – μέσω τηλεοπτικού μηνύματος, εκφράζοντας την αντίθεσή του στους επαναστάτες και διατάζοντας όλους τους στρατιωτικούς να παραμείνουν στα στρατόπεδά τους.
Η στάση του βασιλιά
Για πολλούς Ισπανούς, το επεισόδιο αυτό σφράγισε την εικόνα του Χουάν Κάρλος ως σωτήρα της νεαρής ισπανικής δημοκρατίας, όπως και την δια παντός απόρριψη των φρανκιστικών ιδεολογιών από τη χώρα.
Ωστόσο, στις δεκαετίες που ακολούθησαν, πολλοί αμφισβήτησαν τον υποτιθέμενο ηρωικό ρόλο του βασιλιά. Άλλες θεωρίες ισχυρίζονταν ότι η εξέγερση ήταν μια σκηνοθετημένη ενέργεια του πολιτικού κατεστημένου με στόχο να δοκιμάσει και να ενισχύσει τη δημοκρατία της χώρας.
Η σημερινή σοσιαλιστική κυβέρνηση του Pedro Sánchez δήλωσε ότι η φύλαξη των εγγράφων που σχετίζονται με αυτό το γεγονός υπό κλειδαριά και σφραγίδα ήταν μια «ιστορική ανωμαλία» που έπρεπε να διορθωθεί και ότι η δημοσιοποίησή τους δεν ενέχει κανένα κίνδυνο για κανέναν. Επίσης, δήλωσε ότι η αποχαρακτηρίση τους θα υπονομεύσει όσους διαδίδουν ψευδείς θεωρίες σχετικά με το πραξικόπημα.
Πάντως τα αρχεία περιείχαν μερικές ενδιαφέρουσες αποκαλύψεις, μεταξύ των οποίων ότι έξι μέλη των υπηρεσιών πληροφοριών είχαν εμπλακεί στη συνωμοσία. Ένα άλλο έγγραφο έδειξε ότι οι δυνάμεις ασφαλείας εκτιμούσαν ότι, εάν μια ειδική μονάδα της αστυνομίας επιχειρούσε να εισβάλει στο κτίριο του κοινοβουλίου, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε «80 έως 110 θανάτους».
Μεταξύ των εγγράφων υπήρχαν επίσης μηνύματα υποστήριξης από ξένες κυβερνήσεις μετά την αποτυχία του πραξικοπήματος.
Ένα μήνυμα στα ισπανικά από τη βασίλισσα Ελισάβετ Β’ προς τον βασιλιά Χουάν Κάρλος ανέφερε: «Όλοι μας στη Μεγάλη Βρετανία αισθανόμαστε ανακουφισμένοι που γνωρίζουμε το τελικό αποτέλεσμα».
Ο θάνατος του αρχιπραξικοπηματία
Πρέπει να σημειωθεί ότι ο αποχαρακτηρισμός των αρχείων συνέπεσε, με τον θάνατο αρχιπραξικοπηματία, Αντόνιο Τεχέρο Μολίνα. Ο αντισυνταγματάρχης της Εθνοφρουράς που εισέβαλε, με το όπλο στο χέρι, στην Κάτω Βουλή της Ισπανίας στις 23 Φεβρουαρίου 1981, επιχειρώντας να ανατρέψει την κυβέρνηση πέθανε σήμερα, Τετάρτη, όπως ανακοίνωσε ο δικηγόρος της οικογένειάς του μέσω της πλατφόρμας Χ.
Ο Τεχέρο Μολίνα ήταν 93 ετών. Ως επικεφαλής μιας ομάδας Εθνοφρουρών, ο Τεχέρο έθεσε σε ομηρία τους βουλευτές, σε μια περίοδο που η Ισπανία ήταν ακόμη μια «νεαρή» δημοκρατία, λίγα χρόνια μετά τον θάνατο του δικτάτορα Φράνκο, τον Νοέμβριο του 1975. Την ίδια ώρα, τα τανκ έβγαιναν στους δρόμους της Βαλένθια.
Η φωτογραφία του Τεχέρο στο κοινοβούλιο, με το παχύ μουστάκι, το όπλο στο χέρι και το βελούδινο τρίκωχο στο κεφάλι, έμεινε στην ιστορία.
Η απόπειρα πραξικοπήματος έγινε «εξ ονόματος του βασιλιά». Όμως την ίδια νύχτα, ο βασιλιάς Χουάν Κάρλος, που είχε αναλάβει επικεφαλής του κράτους μετά τον θάνατο του Φράνκο, κατέστησε σαφές ότι δεν στήριζε τους πραξικοπηματίες. Στο διάγγελμά του τόνισε ότι «το Στέμμα (…) δεν θα ανεχθεί με κανέναν τρόπο πράξεις ή συμπεριφορές ανθρώπων που επιδιώκουν να διακόψουν με τη βία τη δημοκρατική διαδικασία».
Στη δίκη του, ο Τεχέρο υποστήριξε ότι «στις αρχές του 1981 η κατάσταση στην Ισπανία ήταν (…) χειρότερη από το 1936», όταν ξέσπασε ο εμφύλιος. Διαβεβαίωσε επίσης ότι, αν μπορούσε «θα το ξαναέκανε».
Όταν ενταφιάστηκε ο Φράνκο σε ένα κοιμητήριο στα βόρεια της Μαδρίτης μετά την εκταφή του από το μνημειώδες μαυσωλείο της «Βάλε δε λος Καΐδος», κατ’ εντολή της αριστερής κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ, ο ιερέας που χοροστάτησε στη λειτουργία δεν ήταν άλλος από τον γιο του Αντόνιο Τεχέρο, τον Ραμόν.
