Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Οι ανασκαφές στην αρχαία Μητρόπολη, στη δυτική Τουρκία, έφεραν στο φως μια συλλογή αντικειμένων που παραπέμπει σε ένα αρχαίο… «κατάστημα ειδών αλιείας».
- Τα ευρήματα περιλαμβάνουν λαβές μαχαιριών σε σχήμα ψαριού, αγκίστρια, κοχύλια και κόκκαλα ψαριών, σύμφωνα με ανακοίνωση του Μητροπολιτικού Δήμου Σμύρνης.
- Αν και η Μητρόπολη ήταν χτισμένη στην ενδοχώρα, το γύρω τοπίο περιλάμβανε ποτάμια, ρέματα, υγροτόπους και λίμνες που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν αλιευτικές δραστηριότητες.
Ένα αναπάντεχο εύρημα στο εσωτερικό ενός μνημειακού αρχαίου συγκροτήματος έρχεται να ρίξει φως στην καθημερινή ζωή και το εμπόριο των προγόνων μας. Οι ανασκαφές στην αρχαία Μητρόπολη, στη δυτική Τουρκία, έφεραν στο φως μια συλλογή αντικειμένων που παραπέμπει σε κάτι εξαιρετικά οικείο για τα σημερινά δεδομένα:
Ένα αρχαίο… «κατάστημα ειδών αλιείας». Ενώ οι αρχαιολόγοι προσπαθούν ακόμα να αποκρυπτογραφήσουν τον ακριβή ρόλο των επιβλητικών κτιρίων της περιοχής, οι λεπτομέρειες που έρχονται στο φως από αυτό το μικρό δωμάτιο αποκαλύπτουν μια ζωντανή επιχείρηση του παρελθόντος.
Μια ασυνήθιστη συλλογή αντικειμένων υποδηλώνει ότι ένα μικρό δωμάτιο στη Μητρόπολη της δυτικής Τουρκίας ίσως λειτουργούσε κάποτε ως επιχείρηση σχετική με την αλιεία. Το πιθανό αυτό κατάστημα βρίσκεται μέσα σε μια περιοχή όπου οι αρχαιολόγοι ερευνούν ένα μνημειακό συγκρότημα με εσωτερική αυλή, του οποίου ο αρχικός σκοπός παραμένει αβέβαιος.
Η Μητρόπολη δεν ήταν παραθαλάσσια πόλη, ωστόσο η αλιεία φαίνεται πως έπαιζε ρόλο στην εμπορική της ζωή. Οι αρχαιολόγοι που ερευνούν τον αρχαίο οικισμό στην περιοχή Τορμπαλί της Σμύρνης εντόπισαν ένα μικρό δωμάτιο που περιέχει αντικείμενα τα οποία υποδηλώνουν ότι μπορεί να χρησιμοποιούνταν ως κατάστημα σχετικό με το ψάρεμα.
Τα ευρήματα περιλαμβάνουν λαβές μαχαιριών σε σχήμα ψαριού, αγκίστρια, κοχύλια και κόκκαλα ψαριών, σύμφωνα με ανακοίνωση του Μητροπολιτικού Δήμου Σμύρνης.
Η ανασκαφική ομάδα, με επικεφαλής τον καθηγητή Serdar Aybek του Πανεπιστημίου Dokuz Eylül, θεωρεί πιθανή την εμπορική λειτουργία, αν και ο ακριβής σκοπός του δωματίου δεν έχει ακόμη εξακριβωθεί.
Η παλαιότερη έρευνα επιβεβαιώνει την αλιευτική δραστηριότητα στην περιοχή
Η ερμηνεία αυτή υποστηρίζεται και από παλαιότερες αρχαιολογικές έρευνες στη Μητρόπολη. Σε μια μελέτη που δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο του 2026 στο περιοδικό Belleten, ο αρχαιολόγος Burak Arslan εξέτασε 20 πυραμιδικά μολύβδινα βάρη που είχαν ανακαλυφθεί σε διάφορα σημεία της αρχαίας πόλης και αναγνώρισε επτά από αυτά ως πιθανά βαρίδια για δίχτυα ή πετονιές (βαρίδια ψαρέματος).
Δύο από αυτά τα πιθανά βαρίδια εντοπίστηκαν στη ρωμαϊκή εμπορική αγορά κατά τη διάρκεια των ανασκαφών του 2022. Τα γύρω αρχαιολογικά στρώματα περιείχαν επίσης πολυάριθμα απορριφθέντα κοχύλια, χάλκινες βελόνες για το πλέξιμο διχτυών, καθώς και ένα χάλκινο εργαλείο που χρησιμοποιούνταν για το άνοιγμα και την κατανάλωση κογχυλιών.
Ο Arslan υποστήριξε ότι ο αλιευτικός εξοπλισμός ενδέχεται να κατασκευαζόταν ή να πωλούνταν στην εμπορική περιοχή. Αν και η Μητρόπολη ήταν χτισμένη στην ενδοχώρα, το γύρω τοπίο περιλάμβανε ποτάμια, ρέματα, υγροτόπους και λίμνες που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν αλιευτικές δραστηριότητες.
Η κεραμική που σχετίζεται με τα βαρίδια που ήρθαν στο φως ανήκει σε μεγάλο βαθμό στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορική περίοδο. Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά δεν προσδιορίζουν την ακριβή χρονολόγηση ή τη λειτουργία του μικρού δωματίου που αναφέρεται στην τελευταία ανακοίνωση του δήμου.
Μνημειώδες οικοδόμημα με… αινιγματικό παρελθόν
Τα ευρήματα που σχετίζονται με την αλιεία προέρχονται από μια περιοχή όπου οι αρχαιολόγοι έχουν περάσει τα τελευταία δύο χρόνια ερευνώντας ένα μεγάλο αρχιτεκτονικό συγκρότημα. Το κτίριο διαθέτει μια ευρύχωρη τετράγωνη αυλή που περιβάλλεται από στοές με κιονοστοιχίες, ενώ μικρότερα δωμάτια είναι διατεταγμένα πίσω από τους κίονες.
Ο Aybek δήλωσε ότι οι πεσμένοι κίονες και οι αρχιτεκτονικοί όγκοι μαρτυρούν πως το συγκρότημα ήταν κάποτε ένα επιβλητικό οικοδόμημα. Παράλληλα, οι διαστάσεις του ώθησαν την ανασκαφική ομάδα να αναθεωρήσει την κλίμακα και το μέγεθος της αρχαίας Μητρόπολης.
Η διάταξη θυμίζει αγορά ή εμπορικό κτίριο, ωστόσο ο Aybek συνέστησε προσοχή ως προς την απόδοση μίας και μόνο λειτουργίας σε αυτό. Επειδή τα αρχιτεκτονικά υλικά και τα κτίρια επαναχρησιμοποιούνταν συχνά στη Μητρόπολη, το συγκρότημα ενδέχεται να εξυπηρετούσε έναν διαφορετικό σκοπό νωρίτερα στην ιστορία του, πιθανώς ως ιερό ή ως μνημείο αφιερωμένο σε κάποιον ήρωα (ηρώο).
Ένας εμπορικός σταθμός ανάμεσα σε Έφεσο και Σμύρνη
Η Μητρόπολη κατείχε μια σημαντική τοποθεσία με θέα την εύφορη πεδιάδα του Τορμπαλί, κατά μήκος των διαδρομών που συνέδεαν τις αρχαίες πόλεις της Εφέσου και της Σμύρνης. Η γεωγραφική της θέση βοήθησε τον οικισμό να εξελιχθεί σε περιφερειακό κέντρο αγροτικής παραγωγής και εμπορίου.
Σύμφωνα με το επίσημο ανασκαφικό πρόγραμμα της Μητρόπολης, η οχυρωμένη ακρόπολη της πόλης πήρε τη μορφή της κατά τον 3ο αιώνα π.Χ. Η Μητρόπολη γνώρισε ιδιαίτερη ακμή κατά τον 2ο αιώνα π.Χ. υπό την προστασία του Βασιλείου της Περγάμου, περίοδο κατά την οποία κατασκευάστηκαν μεγάλα δημόσια κτίρια, συμπεριλαμβανομένου του θεάτρου, του βουλευτηρίου και της στοάς της.
Η γεωργία και η αμπελουργία παρέμειναν σημαντικές για την τοπική οικονομία, ενώ το εμπόριο συνέχισε να επεκτείνεται κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο. Καταστήματα, εργαστήρια και κτίρια κατοικιών αποτελούσαν μέρος του αναπτυσσόμενου αστικού τοπίου της πόλης.
Ο αλιευτικός εξοπλισμός και τα σχετικά κατάλοιπα προσφέρουν μια πιο συγκεκριμένη εικόνα αυτής της εμπορικής δραστηριότητας. Αν και οι αρχαιολόγοι δεν έχουν ακόμη εξακριβώσει εάν το μικρό αυτό δωμάτιο λειτουργούσε ως κατάστημα, τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι το ψάρεμα και ο εξοπλισμός που σχετίζεται με αυτό είχαν τη δική τους θέση στην οικονομία της αρχαίας Μητρόπολης.