Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Αρχαιολόγοι έφεραν στο φως ένα αμυντικό τείχος ηλικίας 4.200 ετών στον οικιστικό τύμβο Μαδύπου – Κιλισέτεπε, στη χερσόνησο της Καλλίπολης.
- Το εύρημα, που χρονολογείται στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, αλλάζει τα δεδομένα για την οχύρωση των αρχαίων κοινοτήτων και προσφέρει νέα στοιχεία για την προστασία του παραθαλάσσιου οικισμού.
- Με μόλις το 5% του τύμβου να έχει ανασκαφεί, οι μελλοντικές έρευνες αναμένεται να αποκαλύψουν πολλά περισσότερα για τη ζωή γύρω από τα Δαρδανέλια κατά την Εποχή του Χαλκού.
Η ιστορία της χερσονήσου της Καλλίπολης συνεχίζει να εκπλήσσει την παγκόσμια αρχαιολογική κοινότητα, αποδεικνύοντας ότι τα σπλάχνα της κρύβουν μυστικά χιλιάδων ετών.
Σε ένα από τα πιο σημαντικά ιστορικά περάσματα του κόσμου, κοντά στα στενά των Δαρδανελίων, η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως ένα εύρημα που αλλάζει τα δεδομένα για την οχύρωση των αρχαίων κοινοτήτων.
Αρχαιολόγοι που πραγματοποιούν ανασκαφές στον οικιστικό τύμβο Μαδύπου – Κιλισέτεπε, στη βορειοδυτική Τουρκία, έφεραν στο φως ένα αμυντικό τείχος ηλικίας 4.200 ετών, θαμμένο κάτω από επτά μέτρα διαδοχικών στρωμάτων κατοίκησης.
Η δομή αυτή, η οποία χρονολογείται στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, προσφέρει μια νέα ματιά στον τρόπο με τον οποίο η κοινότητα προστάτευε αυτόν τον παραθαλάσσιο οικισμό κοντά στα Δαρδανέλια.
Το χρονικό της ανακάλυψης και οι πρωταγωνιστές
Η ανακάλυψη αυτή έγινε κατά τη διάρκεια της 17ης ανασκαφικής περιόδου στον τύμβο, ο οποίος βρίσκεται στη σύγχρονη πόλη Ετζέαμπατ (Eceabat) στη χερσόνησο της Καλλίπολης.
Επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας είναι ο καθηγητής Γκιοκσέλ Σαζτζί (Göksel Sazcı) από το Πανεπιστήμιο Onsekiz Mart στα Δαρδανέλια.
Θαμμένο στα βάθη του χρόνου: Το άγνωστο οχυρό της Εποχής του Χαλκού
Έπειτα από ανασκαφές σε αρχαιολογικά στρώματα βάθους περίπου επτά μέτρων, η ομάδα αποκάλυψε ένα τμήμα της οχύρωσης μήκους τεσσάρων μέτρων. Τα πέτρινα θεμέλιά του διασώζονται σε ύψος που ξεπερνά τα δύο μέτρα, ενώ οι ενδείξεις μαρτυρούν ότι κάποτε πάνω από αυτά υψωνόταν μια ανωδομή από πλιθιά.
Οι αρχαιολόγοι διαπίστωσαν επίσης ότι το τείχος είχε υπερυψωθεί με την πάροδο του χρόνου.
Αυτό υποδηλώνει ότι η οχύρωση παρέμεινε σε χρήση για μεγάλο χρονικό διάστημα, προτού τελικά χάσει τον αμυντικό της χαρακτήρα.
Βάσει του αρχαιολογικού του πλαισίου, το τείχος χρονολογείται μεταξύ 2200 και 2100 π.Χ. Η ανακάλυψή του στο νοτιοδυτικό τμήμα του τύμβου συμπληρώνει τις οχυρώσεις διαφορετικών περιόδων που είχαν εντοπιστεί παλαιότερα στη βορειοδυτική πλευρά.
Ο οικισμός της Μαδύτου βρισκόταν δίπλα στη θάλασσα, ενώ το νεοανακαλυφθέν τείχος προστάτευε την πλευρά που έβλεπε προς την ξηρά. Η τοποθεσία του προσφέρει νέα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο η κοινότητα οργάνωνε και υπερασπιζόταν τον τύμβο κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού.
Γεφυρώνοντας το κενό: Ένας άγνωστος κρίκος στην ιστορία της Χαλκοκρατίας
Ένας από τους κύριους στόχους της ανασκαφής είναι η διερεύνηση της περιόδου που στην Τροία αντιπροσωπεύεται από τις οικιστικές φάσεις Τροία III, IV και V.
Η αλληλουχία αυτή σηματοδοτεί τη μετάβαση από την Πρώιμη στη Μέση Εποχή του Χαλκού, παραμένει όμως λιγότερο κατανοητή σε σχέση με ορισμένα από τα πιο γνωστά αρχαιολογικά στρώματα της Τροίας.
Παλαιότερες εργασίες στην Μάδυτο είχαν ήδη φέρει στο φως ευρήματα που ανήκουν σε αυτή τη μεταβατική περίοδο στο βορειοδυτικό τμήμα του τύμβου. Το νεοανακαλυφθέν τείχος παρέχει τώρα σημαντικές αρχιτεκτονικές ενδείξεις από το ίδιο μεγάλο κεφάλαιο της περιφερειακής ιστορίας.
Η ανακάλυψη αυτή ενδέχεται επίσης να επιτρέψει στους αρχαιολόγους να συγκρίνουν τις εξελίξεις στην Μάδυτο με εκείνες που έχουν καταγραφεί στην Τροία, η οποία βρίσκεται στην απέναντι πλευρά των Δαρδανελίων. Πρόσφατες ανασκαφές έχουν στρέψει εκ νέου την προσοχή στη μακρά εξέλιξη της πόλης, περιλαμβάνοντας μάλιστα την ανακάλυψη της παλαιότερης γνωστής αγοράς της Τροίας.
Και οι δύο τοποθεσίες διασώζουν σημαντικά στοιχεία για τις εξελισσόμενες κοινότητες γύρω από τα Δαρδανέλια, αν και η μεταξύ τους σχέση κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου απαιτεί περαιτέρω έρευνα.
Οι ανασκαφές στην Μάδυτο έχουν φέρει στο φως ενδείξεις για επαφές που εκτείνονταν από τη Θράκη έως τη σημερινή Βουλγαρία και τη Ρουμανία κατά τη διάρκεια της δεύτερης χιλιετίας π.Χ.
Σύμφωνα με τον Σαζτζί, οι ανακαλύψεις αυτές κατέστησαν δυνατές νέες ερμηνείες σχετικά με τις διασυνδέσεις της περιοχής με την Ανατολική Ευρώπη. Η ομάδα διερευνά επίσης την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου, η οποία μερικές φορές περιγράφεται ως ένας περιφερειακός «Σκοτεινός Αιώνας».
Οι ανασκαφές σε μια ειδικά επιλεγμένη περιοχή έχουν αρχίσει να αποκαλύπτουν κατάλοιπα και καταρρεύσαντα κτίσματα που σχετίζονται με αυτή την ελάχιστα τεκμηριωμένη περίοδο. Συνολικά, οι ανακαλύψεις υποδηλώνουν ότι η Μάδυτος ήταν κάτι πολύ περισσότερο από μια μικρή παραθαλάσσια κοινότητα. Οι οχυρώσεις της, η μακρά αλληλουχία κατοίκησής του και οι διασυνδέσεις του με γειτονικές περιοχές αναδεικνύουν έναν οικισμό εξαιρετικής σημασίας στη χερσόνησο της Καλλίπολης.
Ένα τεράστιο αρχαιολογικό παζλ: Έχει ανασκαφεί μόλις το 5% του τύμβου
Παρά τα 17 χρόνια ανασκαφών, οι ερευνητές υπολογίζουν ότι έχει εξερευνηθεί μόλις το 5% περίπου της Μαδύπου – Κιλισέτεπε. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο γνωστό οικιστικό τύμβο στη χερσόνησο της Καλλίπολης, με μέγεθος ανάλογο του Χισαρλίκ —του λόφου πάνω στον οποίο χτίστηκε η αρχαία Τροία.
Ως εκ τούτου, το νεοανακαλυφθέν τείχος αντιπροσωπεύει μόνο ένα μικρό μέρος ενός οικισμού, του οποίου η ιστορία παραμένει σε μεγάλο βαθμό κρυμμένη. Με το μεγαλύτερο μέρος της Μαδύπου – Κιλισέτεπε να παραμένει ανεξερεύνητο, οι μελλοντικές ανασκαφές θα μπορούσαν να αλλάξουν ριζικά όσα γνωρίζουμε για τη ζωή γύρω από τα Δαρδανέλια κατά την Εποχή του Χαλκού.