Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Προσφυγές στην ηγεσία του υπουργείου Παιδείας και στην ΕΘΑΑΕ, κατέθεσαν δύο από τα τρία μη κρατικά πανεπιστήμια που με απόφαση του ΣτΕ ακυρώθηκαν οι άδειες, ζητώντας την άμεση επανεξέταση και ανάκληση της πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών του παραρτήματος του Πανεπιστημίου Λευκωσίας στην Αθήνα (UNIC Athens).
- Οι αιτούντες υποστηρίζουν ότι η πιστοποίηση των προγραμμάτων του UNIC Athens θα πρέπει να επανελεγχθεί, καθώς βασίστηκε στο ίδιο κανονιστικό πλαίσιο που κρίθηκε προβληματικό από το ΣτΕ. Το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, ωστόσο, διαβεβαιώνει ότι δεν υπάρχει ανησυχία και η λειτουργία του UNIC Athens συνεχίζεται κανονικά.
- Η ΕΘΑΑΕ ανακοίνωσε ότι έχει ήδη ξεκινήσει τις διαδικασίες συμμόρφωσης με τις αποφάσεις του ΣτΕ και προχωρά στην περαιτέρω εξειδίκευση των κριτηρίων πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών.
Προσφυγές στην ηγεσία του υπουργείου Παιδείας και στην ΕΘΑΑΕ, κατέθεσαν δύο από τα τρία μη κρατικά πανεπιστήμια που με απόφαση του ΣτΕ ακυρώθηκαν οι άδειες, ζητώντας την άμεση επανεξέταση και ανάκληση της πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών του παραρτήματος του Πανεπιστημίου Λευκωσίας στην Αθήνα (UNIC Athens).
Τα 3 βασικά επιχειρήματα των προσφυγών
Ο βασικός άξονας των αιτημάτων συνδέεται με τις πρόσφατες ακυρωτικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας και ειδικότερα με την κανονιστική πράξη της ΕΘΑΑΕ υπ’ αριθ. 48136/2024, σύμφωνα με το alfavita.gr.
Οι φορείς που έχουν κινηθεί προς το Υπουργείο και την ΕΘΑΑΕ υποστηρίζουν ότι, από τη στιγμή που το ΣτΕ έκρινε προβληματικό το συγκεκριμένο κανονιστικό πλαίσιο πάνω στο οποίο στηρίχθηκαν πιστοποιήσεις προγραμμάτων, θα πρέπει να εξεταστεί εάν οι συνέπειες των αποφάσεων επεκτείνονται και σε άλλες πιστοποιήσεις που βασίστηκαν στο ίδιο πλαίσιο.
Στο πλαίσιο αυτό προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι και η πιστοποίηση των προγραμμάτων του UNIC Athens πραγματοποιήθηκε με βάση το ίδιο κανονιστικό πλαίσιο και, επομένως, θα πρέπει να επανελεγχθεί από τη διοίκηση.
Πρόκειται, ωστόσο, για τη νομική θέση των φορέων που υπέβαλαν τα αιτήματα. Η κρίση για το εάν και σε ποιο βαθμό οι αποφάσεις του ΣτΕ δημιουργούν συνέπειες για άλλες πιστοποιήσεις ανήκει στις αρμόδιες διοικητικές και, ενδεχομένως, δικαστικές αρχές.
Δεύτερο επιχείρημα που τίθεται στα αιτήματα αφορά τον αυτοτελή χαρακτήρα της πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών.
Οι αιτούντες υποστηρίζουν ότι ακόμη και αν διαχωριστεί το ζήτημα της άδειας εγκατάστασης και λειτουργίας ενός παραρτήματος από την ακαδημαϊκή πιστοποίηση, η πιστοποίηση κάθε προγράμματος σπουδών αποτελεί ξεχωριστή διοικητική πράξη και συνεπώς πρέπει να εξεταστεί αυτοτελώς υπό το πρίσμα των πρόσφατων αποφάσεων του ΣτΕ.
Και σε αυτό το σημείο, πάντως, το αίτημα επανεξέτασης δεν ισοδυναμεί από μόνο του με ακύρωση ή ανάκληση πιστοποίησης.
Στο υλικό γίνεται ακόμη αναφορά στο ζήτημα ενδεχόμενης επίκλησης πιστοποιήσεων από την κυπριακή αρχή διασφάλισης ποιότητας, τη ΔΙΠΑΕ/CYQAA.
Οι φορείς που έχουν απευθυνθεί στις ελληνικές αρχές υποστηρίζουν ότι, για τη λειτουργία των προγραμμάτων ενός ΝΠΠΕ στην Ελλάδα, καθοριστική είναι η διαδικασία πιστοποίησης που προβλέπει ο ελληνικός νόμος μέσω της ΕΘΑΑΕ και ότι αλλοδαπή πιστοποίηση δεν μπορεί να υποκαταστήσει αυτομάτως την ελληνική διαδικασία.
Τι ζητούν από το υπουργείο Παιδείας και την ΕΘΑΑΕ
Οι αιτούντες ζητούν:
- Αυτεπάγγελτη ανάκληση της απόφασης πιστοποίησης των προγραμμάτων του UNIC Athens.
- Ξεκάθαρη στάση της διοίκησης ότι δεν θα γίνουν δεκτές «πλάγιες» αναγνωρίσεις μέσω αλλοδαπών φορέων διασφάλισης ποιότητας.
- Άμεση γραπτή τοποθέτηση του Υπουργείου Παιδείας και της ΕΘΑΑΕ προς αποφυγή δημιουργίας τετελεσμένων εις βάρος των υποψηφίων φοιτητών.
Τι απαντά το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας
Πηγές του Πανεπιστημίου Λευκωσίας ανέφεραν στο ίδιο μέσο ότι δεν υπάρχει ανησυχία από την πλευρά του Ιδρύματος για τη λειτουργία του UNIC Athens και το νομικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτό λειτουργεί στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, τόσο το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας στην Κύπρο όσο και το UNIC Athens συνεχίζουν κανονικά τη λειτουργία τους ενόψει και του χειμερινού εξαμήνου, χωρίς να έχει προκύψει, κατά την εκτίμηση του Ιδρύματος, ζήτημα που να επηρεάζει την ακαδημαϊκή λειτουργία ή την έναρξη και συνέχιση των προγραμμάτων σπουδών του παραρτήματος στην Αθήνα.
Στελέχη του UNIC τονίζουν πως:
Για τους φοιτητές, τους υποψήφιους φοιτητές και τις οικογένειές τους, αυτό σημαίνει ότι:
- Οι υφιστάμενοι φοιτητές συνεχίζουν κανονικά και χωρίς διακοπή τις σπουδές τους.
- Όλες οι ακαδημαϊκές δραστηριότητες και η λειτουργία της πανεπιστημιούπολης συνεχίζονται κανονικά.
- Οι διαδικασίες αιτήσεων, εισδοχής και εγγραφής για το ακαδημαϊκό έτος 2026–27 συνεχίζονται κανονικά, όπως έχουν προγραμματιστεί.
ΕΘΑΑΕ: Άμεση συμμόρφωση με τις αποφάσεις του ΣτΕ για τα μη κρατικά Πανεπιστήμια
Η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) ανακοίνωσε ότι έχει ήδη ξεκινήσει τις διαδικασίες συμμόρφωσης με τις αποφάσεις του ΣτΕ και προχωρά στην περαιτέρω εξειδίκευση των κριτηρίων πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών.
Η ανακοίνωση:
«Με αφορμή τις πρόσφατες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), με τις οποίες ακυρώθηκαν οι πιστοποιήσεις προγραμμάτων σπουδών ορισμένων μη κρατικών πανεπιστημίων (ΝΠΠΕ) που έλαβαν άδεια λειτουργίας το 2025, το Ανώτατο Συμβούλιο της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) επιθυμεί να ενημερώσει την ακαδημαϊκή κοινότητα και την ελληνική κοινωνία για τα ακόλουθα:
1. Πλήρης σεβασμός και συμμόρφωση με τις αποφάσεις του ΣτΕ
Η ΕΘΑΑΕ, ως ανεξάρτητη διοικητική αρχή που λειτουργεί εντός του θεσμικού πλαισίου του κράτους δικαίου, σέβεται απολύτως τις αποφάσεις του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου και θα προβεί άμεσα σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες για την πλήρη συμμόρφωσή της με αυτές. Το Ανώτατο Συμβούλιο θα εξετάσει ενδελεχώς το σκεπτικό των αποφάσεων και θα προχωρήσει, σε συνεργασία με την Πολιτεία, στις αναγκαίες προσαρμογές του κανονιστικού πλαισίου, ώστε οι διαδικασίες πιστοποίησης να ανταποκρίνονται πληρέστερα στις απαιτήσεις των εξουσιοδοτικών διατάξεων των άρθρων 145 και 190 παρ. 1 του ν. 5094/2024, όπως αυτές ερμηνεύθηκαν από το Δικαστήριο.
2. Εναρμόνιση της διαδικασίας και του Προτύπου Πιστοποίησης με την ευρωπαϊκή πρακτική
Η ΕΘΑΑΕ επιθυμεί παράλληλα να επισημάνει ότι, τόσο η μεθοδολογία πιστοποίησης όσο και το εφαρμοζόμενο Πρότυπο έχουν αναπτυχθεί σε πλήρη συμφωνία με τα Ευρωπαϊκά Πρότυπα και τις Κατευθυντήριες Γραμμές για τη Διασφάλιση Ποιότητας στον Ευρωπαϊκό Χώρο Ανώτατης Εκπαίδευσης (Standards and Guidelines for Quality Assurance in the European Higher Education Area – ESG), τα οποία υιοθετήθηκαν από τους Υπουργούς Παιδείας των κρατών-μελών του Ευρωπαϊκού Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης στο Ερεβάν το 2015.
Τα ESG, τα οποία αποτελούν το κοινό πλαίσιο αναφοράς για όλους τους φορείς διασφάλισης ποιότητας στην Ευρώπη, στηρίζονται σε ένα σύστημα ποιοτικών κριτηρίων και αρχών, στο πλαίσιο των οποίων αξιοποιούνται και ποσοτικά δεδομένα ως τεκμήρια. Η προσέγγιση αυτή δεν συνιστά ελληνική ιδιαιτερότητα, αλλά αποτελεί την καθιερωμένη ευρωπαϊκή πρακτική, την οποία εφαρμόζουν όλοι οι ομόλογοι φορείς διασφάλισης ποιότητας που είναι εγγεγραμμένοι στο Ευρωπαϊκό Μητρώο Διασφάλισης Ποιότητας (EQAR) και μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Διασφάλιση Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση (ENQA).
Υπενθυμίζεται ότι η ΕΘΑΑΕ είναι πλήρες μέλος τόσο του EQAR όσο και της ENQA, γεγονός που επιβεβαιώνει, κατόπιν ενδελεχούς διεθνούς αξιολόγησης, τη συμμόρφωσή της με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και την αξιοπιστία των διαδικασιών της. Το ισχύον Πρότυπο Πιστοποίησης Προγραμμάτων Προπτυχιακών Σπουδών αποτελεί προσαρμογή των ESG στην ελληνική έννομη τάξη και ακαδημαϊκή πραγματικότητα και εφαρμόζεται από το 2018 στα ΑΕΙ όλης της χώρας, διασφαλίζοντας τη διεθνή αναγνωρισιμότητα και συγκρισιμότητα των ελληνικών τίτλων σπουδών.
3. Η καθοριστική συμβολή των Ελλήνων επιστημόνων της διασποράς
Το Ανώτατο Συμβούλιο θεωρεί χρέος του να αναγνωρίσει δημοσίως και να ευχαριστήσει θερμά τις εκατοντάδες άξιων και έμπειρων Ελλήνων επιστημόνων της διασποράς, οι οποίοι, από κορυφαία πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα του εξωτερικού, έχουν προσφέρει με ζήλο και ανιδιοτέλεια τις υπηρεσίες τους ως μέλη των Επιτροπών Εξωτερικής Αξιολόγησης και Πιστοποίησης. Η συμβολή τους στη διενέργεια των εκατοντάδων πιστοποιήσεων που έχει ολοκληρώσει έως σήμερα η ΕΘΑΑΕ υπήρξε καθοριστική, τόσο για την ποιότητα και την αξιοπιστία των διαδικασιών όσο και για τη διασύνδεση της ελληνικής ανώτατης εκπαίδευσης με τις διεθνείς ακαδημαϊκές εξελίξεις και πρακτικές. Το ακαδημαϊκό τους εγνωσμένο κύρος, η αμεροληψία και η βαθιά γνώση των διεθνών προτύπων αποτελούν πολύτιμη παρακαταθήκη για την ελληνική ανώτατη εκπαίδευση και εγγύηση για την ποιότητα του έργου της Αρχής.
4. Επόμενα βήματα
Το Ανώτατο Συμβούλιο αντιλαμβάνεται πλήρως την αναστάτωση και την ανησυχία που έχει προκληθεί στους φοιτητές και τις οικογένειές τους, καθώς και τη σημαντική χρονική πίεση υπό την οποία καλείται να δράσει η Αρχή, προκειμένου να αποκατασταθεί το συντομότερο δυνατόν η νομική ασφάλεια και η ομαλότητα στα προγράμματα σπουδών των εν λόγω ιδρυμάτων. Με πλήρη επίγνωση της ευθύνης αυτής, το Ανώτατο Συμβούλιο και το Συμβούλιο Αξιολόγησης και Πιστοποίησης της ΕΘΑΑΕ έχουν ήδη δρομολογήσει τις ενέργειες συμμόρφωσης προς τις αποφάσεις του ΣτΕ, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η περαιτέρω εξειδίκευση των κριτηρίων πιστοποίησης, ώστε να καλύπτονται πλήρως οι απαιτήσεις του νομοθέτη, χωρίς παράλληλα να θίγεται η ουσιαστική ευθυγράμμιση με την ευρωπαϊκή πρακτική. Η Αρχή θα συνεργαστεί στενά με το Υπουργείο Παιδείας, καθώς και με την ακαδημαϊκή κοινότητα, ώστε το αναθεωρημένο πλαίσιο να διασφαλίζει τόσο τη νομική ασφάλεια όσο και την ποιότητα της παρεχόμενης ανώτατης εκπαίδευσης στη χώρα.
Η ΕΘΑΑΕ παραμένει αταλάντευτα προσηλωμένη στην αποστολή της για τη διασφάλιση και τη συνεχή βελτίωση της ποιότητας της ανώτατης εκπαίδευσης στην Ελλάδα, με πλήρη σεβασμό στο θεσμικό πλαίσιο και στις αρχές του ευρωπαϊκού ακαδημαϊκού χώρου».
Παπαϊωάννου: «Δεν θα χαθεί το ακαδημαϊκό έτος, είτε το επόμενο είτε το προηγούμενο»
«Δεν θα χαθεί το ακαδημαϊκό έτος, είτε το επόμενο είτε το προηγούμενο» τόνισε ο υφυπουργός Παιδείας, Νίκος Παπαϊωάννου, μιλώντας στην εκπομπή του Σπύρου Παπαδάκη και της Στεφανίας Κασίμη στον Realfm 97.8.
Σχετικά με την απόφαση του ΣτΕ για τα Μη Κρατικά Πανεπιστήμια ο κ. Παπαϊωάννου ανέφερε: «Η απόφαση του ΣτΕ επιβεβαίωσε τον βασικό πυρήνα της απόφασης της Ολομέλειας. Άρα, ο νόμος είναι συνταγματικός. Επομένως, δεν μπαίνει ζήτημα εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην πατρίδα μας. Η απόφαση του ΣτΕ, σε αυτούς οι οποίοι προσέφυγαν, ήταν αρνητική. Δηλαδή, απέρριψε το βασικό, ουσιαστικό αίτημα αυτών που προσέφυγαν, το οποίο έλεγε ότι πρέπει οι άδειες των προγραμμάτων σπουδών των πανεπιστημίων, τα οποία είχαν πάρει πέρυσι άδεια, να αρθούν, διότι δεν είχαν περάσει από τις αντίστοιχες εθνικές αρχές ανώτατης εκπαίδευσης των χωρών τους. Αυτή, λοιπόν, τη βασική προσφυγή την απέρριψε το ΣτΕ. Γιατί; Γιατί ο νόμος Πιερρακάκη, ο οποίος είναι ένας ισχυρότερος νόμος, δεν προέβλεπε εκπαιδευτική συμφωνία μεταξύ του μητρικού πανεπιστημίου και του παραρτήματος».
Και συνέχισε: «Από την άλλη, όμως, υπήρχαν και σημεία της απόφασης τα οποία οδήγησαν στην άρση της άδειας εγκατάστασης και λειτουργίας τριών από τα τέσσερα περσινά πανεπιστήμια. Πού στηρίχθηκε αυτή η άρση; Όχι στον νόμο, αλλά σε εφαρμοστικές διαδικασίες, οι οποίες προβλέπονταν από τον νόμο και οι οποίες διενεργήθηκαν τόσο η ΕΘΑΑΕ όσο και ο ΕΟΠΠΕΠ. Ποια είναι, λοιπόν, τα σημεία εκείνα; Όσον αφορά δύο από τα τρία, επειδή ο ΕΟΠΠΕΠ δεν είχε εκδώσει την τελική διαπιστωτική πράξη της συμμόρφωσης με κάποια κτιριολογικά δεδομένα των δύο πανεπιστημίων. Τι λέει ο νόμος; Λέει ότι, όταν ένα τέτοιο ίδρυμα υποβάλλει αίτηση, πηγαίνει ο ΕΟΠΠΕΠ, βλέπει τα κτιριολογικά, εάν τα βρίσκει όλα σωστά, δίνει τη θετική γνώμη. Αν βρίσκει κάποιες παραλείψεις, δίνει τη θετική γνώμη και εντέλλεται, εντός τριών μηνών, να εκδώσει την τελική διαπιστωτική πράξη. Αυτό δεν έγινε. Δεν μπορώ να ξέρω το γιατί. Ίσως το πανεπιστήμιο δεν ήταν έτοιμο, δεν το έκανε ο ΕΟΠΠΕΠ. Μάλλον το έκανε, αλλά ήταν μετά τους τρεις μήνες».
«Το University of York στη Θεσσαλονίκη στεγάζεται σε ένα μεγάλο κτίριο στο κέντρο και στο Νεοχώρι. Είναι το Anatolia University που ένα campus ολόκληρο. Είναι το University of Nicosia, ένα campus ολόκληρο στο Ελληνικό. Και το Keele University, ένα κτίριο στην Ιπποκράτους. Αυτά εγώ γνωρίζω. Θέλω να πω, με λίγα λόγια, ότι όταν λέμε κάτι, να ξέρουμε τι λέμε και να μην πετάμε βαρύγδουπες εκφράσεις, οι οποίες είναι φιλικές σε κάποια αυτιά» συμπλήρωσε.
Αναφορικά με τα προγράμματα σπουδών των πανεπιστημίων, ο κ. Παπαϊωάννου, είπε: «Ήρθη και η πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών, διότι η ΕΘΑΑΕ χρησιμοποίησε μία κανονιστική διάταξη, για την οποία το ΣτΕ ζητάει περισσότερη εξειδίκευση. Άρα, δεχόμαστε τις παρατηρήσεις, γιατί ο νόμος, εκεί που είναι σκληρός, γίνεται ακόμα σκληρότερος. Θέλει εξειδίκευση κάποιων ποσοτικών κριτηρίων από αυτά που η ΕΘΑΑΕ χρησιμοποίησε».
Σχετικά με το τι πρέπει να κάνει η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης, ο υφυπουργός Παιδείας επεσήμανε: «Η ΕΘΑΑΕ αυτό που πρέπει να κάνει είναι να επανεκδώσει ένα νέο κανονιστικό πλαίσιο, στο οποίο αυτό που έχει να προσθέσει είναι να εξειδικεύσει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά με ποσοτικούς δείκτες. Και με βάση αυτό θα ξανακριθούν πλέον τα προγράμματα σπουδών και των τεσσάρων πανεπιστημίων που είχαν πάρει άδεια, αλλά και των καινούργιων πανεπιστημίων, των επτά πανεπιστημίων που υπέβαλαν φέτος αίτηση».
Απευθυνόμενος στις φοιτήτριες, τους φοιτητές και στις οικογένειές τους, ο κ. Παπαϊωάννου τόνισε: Δεν θα υπάρχει κανένα πρόβλημα. Δεν θα χαθεί το ακαδημαϊκό έτος, είτε το επόμενο είτε το προηγούμενο».
«Σε αυτή τη φάση μπορεί να μην υπάρχει άδεια, αλλά, στο διατακτικό, όταν θα ξεκινήσει το επόμενο χειμερινό εξάμηνο, θέλω να πιστεύω ότι και η ΕΘΑΑΕ και ο ΕΟΠΠΕΠ θα έχουν προβεί σε όλες εκείνες τις ενέργειες, οι οποίες θα θεραπεύσουν τις πλημμέλειες που διαπιστώθηκαν. Αυτό αφορά τα τρία πανεπιστήμια για τα οποία υπάρχει απόφαση του ΣτΕ» πρόσθεσε.