Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο επισκέπτεται την Αθήνα, για συνομιλίες υψηλού επιπέδου με την ελληνική πολιτική ηγεσία, σε μια κρίσιμη συγκυρία για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
- Στην ατζέντα του στρατηγικού διαλόγου κυριαρχούν η αμυντική και ενεργειακή συνεργασία, η περιφερειακή ασφάλεια και η υπογραφή διμερών συμφωνιών, στον πολιτισμό και την άμυνα.
- Οι συζητήσεις εστιάζουν και στις τουρκικές κινήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, με την Ουάσιγκτον να επιδιώκει την αποφυγή νέας κρίσης, μεταξύ των συμμάχων του ΝΑΤΟ και την επίλυση διαφορών βάσει του Διεθνούς Δικαίου.
Στην Αθήνα φτάνει το βράδυ της Τρίτης ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών και σύμβουλος Ασφαλείας των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος θα έχει συνομιλίες με την ελληνική πολιτική ηγεσία την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου. Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη στην Αθήνα ενός τόσο υψηλόβαθμου στελέχους της κυβέρνησης Τραμπ, που πραγματοποιείται σε μια συγκυρία κατά την οποία οι ελληνοτουρκικές σχέσεις βρίσκονται σε μια διαδικασία επιδείνωσης, που αφορά κυρίως ενεργειακά και γεωστρατηγικά ζητήματα.
Στο πλαίσιο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, ότι ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών δεν θα πάει και στην Άγκυρα, το ταξίδι του ξεκίνησε από το Ρέικιαβικ της Ισλανδίας και ο επόμενος σταθμός του θα είναι η Λισσαβώνα στην Πορτογαλία, για την οποία θα αναχωρήσει το πρωί της Πέμπτης.
Αμυντική συνεργασία
Το κύριο αντικείμενο του ελληνοαμερικανικού στρατηγικού διαλόγου είναι η συνολική αμυντική συνεργασία των δύο χωρών και η λειτουργία των αμερικανικών εγκαταστάσεων στην Ελλάδα στο πλαίσιο της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA). Για την Ουάσιγκτον, η Ελλάδα είναι όχι μόνο σύμμαχος στο ΝΑΤΟ, αλλά και κρίσιμος κόμβος για την παρουσία των ΗΠΑ στη νοτιοανατολική Ευρώπη και στην ανατολική Μεσόγειο. Στο πλαίσιο αυτό ιδιαίτερη σημασία στις συζητήσεις αναμένεται να έχουν οι εξελίξεις στην ανατολική Μεσόγειο και η περιφερειακή συνεργασία στο πλαίσιο του σχήματος «3+1», με τη συμμετοχή της Ελλάδας, της Κύπρου, του Ισραήλ και των ΗΠΑ. Επίσης η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ελλάδα αναμένεται να συζητηθεί διεξοδικά. Η Σούδα και η Αλεξανδρούπολη αποτελούν δύο χαρακτηριστικά σημεία της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας, τόσο για τις επιχειρησιακές ανάγκες όσο και για τη γεωστρατηγική θέση στην ευρύτερη περιοχή.
Τα ενεργειακά
Η ατζέντα του στρατηγικού διαλόγου περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από την ασφάλεια και την αμυντική συνεργασία έως το εμπόριο, τις επενδύσεις, την ενέργεια, το περιβάλλον και την πολιτική προστασία. Ιδιαίτερη βαρύτητα πάντως για τις ΗΠΑ έχουν και η ενεργειακή διάσταση, καθώς η ειδική σημασία της Ελλάδας για το θέμα έχει αναβαθμιστεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, και η ανάδειξη της ενεργειακής ασφάλειας σε κεντρικό ζήτημα της ευρωπαϊκής και αμερικανικής στρατηγικής.
Η Αθήνα προβάλλει τον ρόλο της ως ενεργειακού κόμβου για τη νοτιοανατολική Ευρώπη, αξιοποιώντας υποδομές, διασυνδέσεις και δυνατότητες μεταφοράς ενέργειας. Παράλληλα η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει την Ελλάδα ως ολοένα σημαντικότερο ενεργειακό κόμβο για τη νοτιοανατολική Ευρώπη και επιδιώκει μεγαλύτερη παρουσία του αμερικανικού LNG στις ευρωπαϊκές αγορές. Στο επίκεντρο των συνομιλιών αναμένεται να βρεθεί το έργο του Κάθετου Διαδρόμου μέσω του οποίου το αμερικανικό φυσικό αέριο θα διοχετεύεται προς την κεντρική Ευρώπη. Ωστόσο σημασία για την αμερικανική εξωτερική πολιτική έχει και το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector, GSI) κυρίως επειδή η προοπτική διασύνδεσης και του Ισραήλ ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια του σημαντικότερου συμμάχου των Αμερικανών στην περιοχή.
Σε κάθε περίπτωση πάντως δεν αναμένεται να υπάρξει κάποια θεαματική αμερικανική παρέμβαση στις ελληνοτουρκικές διαφορές.
Η Αθήνα αναμένεται να παρουσιάσει στον Μ. Ρούμπιο τη θέση της για τις τουρκικές κινήσεις στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο, ενώ η αμερικανική πλευρά αναμένεται να επαναλάβει τη σημασία της επίλυσης των διαφορών με βάση το Διεθνές Δίκαιο.
Πέρα από τα ελληνοτουρκικά, στην Αθήνα θα βρεθούν ασφαλώς και οι μεγάλες περιφερειακές κρίσεις. Ουκρανία, Μέση Ανατολή και η σχέση Ισραήλ – Τουρκίας αποτελούν αναπόφευκτα μέρος της συζήτησης. Η Ελλάδα ενδιαφέρει την Ουάσιγκτον και ως χώρα που μπορεί να λειτουργήσει ως κόμβος μεταφοράς ενέργειας και ως στρατιωτική και εφοδιαστική βάση σε μια ιδιαίτερα ασταθή περιοχή.