Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Τα γεγονότα της Τετάρτης, κατά τη διάρκεια των οποίων ο ένας πιλότος μαχαίρωσε τον άλλο και προσπάθησε να συντρίψει το αεροπλάνο της Flydubai, επαναφέρουν το ερώτημα σχετικά με το ποια είναι η μεγαλύτερη απειλή για την ασφάλεια των πτήσεων.
- Το κλείδωμα των θυρών του πιλοτηρίου μετά την 11η Σεπτεμβρίου διχάζει τους ειδικούς, καθώς, όπως δηλώνει ο Φίλιπ Μπάουμ, «έχουμε θρηνήσει περισσότερες ζωές σε εμπορικά αεροσκάφη εξαιτίας αυτοκτονιών με τη συνδρομή αεροσκάφους […] απ’ ό,τι εξαιτίας της τρομοκρατίας».
- Ως λύση, ο Φίλιπ Μπάουμ προτείνει σύστημα παράκαμψης για τις πόρτες του πιλοτηρίου και ενδελεχείς ψυχολογικούς ελέγχους στους πιλότους, με το Ισραήλ να έχει ήδη αρχίσει να αυστηροποιεί τον έλεγχο του ιστορικού τους.
Η ασφάλεια του πιλοτηρίου στα αεροπλάνα τίθεται εκ νέου στο μικροσκόπιο, μετά την κινητοποίηση επιβατών και ενός τραυματισμένου πιλότου που ένωσαν τις δυνάμεις τους για να αποτρέψουν τη συντριβή της πτήσης FZ 1073 της Flydubai.
Με περισσότερους από 170 επιβάτες, κυρίως Ισραηλινούς, επί του αεροσκάφους που εκτελούσε το δρομολόγιο από το Ντουμπάι προς το Τελ Αβίβ, κάποιοι έκαναν λόγο για αποτροπή μίας «ισραηλινής 11ης Σεπτεμβρίου». Ωστόσο, οι αλλαγές που έγιναν στον σχεδιασμό των αεροπλάνων μετά τις τρομοκρατικές αεροπειρατείες στις ΗΠΑ πριν από 25 χρόνια —το κλείδωμα των θυρών του πιλοτηρίου από μέσα— διχάζουν τους ειδικούς, σύμφωνα με τον Guardian.
Τα γεγονότα της Τετάρτης, κατά τη διάρκεια των οποίων ο ένας πιλότος μαχαίρωσε τον άλλο και, όπως φαίνεται, προσπάθησε να συντρίψει το αεροπλάνο, επαναφέρουν το ερώτημα σχετικά με το ποια είναι η μεγαλύτερη απειλή.
«Ως κλάδος, έχουμε θρηνήσει περισσότερες ζωές σε εμπορικά αεροσκάφη εξαιτίας αυτοκτονιών με τη συνδρομή αεροσκάφους μετά την 11η Σεπτεμβρίου, απ’ ό,τι εξαιτίας της τρομοκρατίας», δηλώνει ο Φίλιπ Μπάουμ (Philip Baum), διεθνής ειδικός σε θέματα ασφάλειας αερομεταφορών.
«Και στις περισσότερες από αυτές τις περιπτώσεις, αυτό συνέβη επειδή είχαμε δημιουργήσει ένα φρούριο στο οποίο δεν μπορούσαν να εισβάλουν οι “καλοί” που βρίσκονταν έξω από το θάλαμο διακυβέρνησης για να εξουδετερώσουν τα αδίστακτα άτομα – συνήθως πιλότους μέσα στο πιλοτήριο», εξήγησε ο Φίλιπ Μπάουμ.
Στην πτήση της Flydubai, παρά το γεγονός ότι δέχθηκε επίθεση με μαχαίρι, ο κυβερνήτης Σμιτ Ματσχάρ (Smit Machchhar) κατάφερε να αντισταθεί στον δράστη, τον Ομανό συγκυβερνήτη. Το κρίσιμο είναι ότι ο Σμιτ Ματσχάρ κατάφερε επίσης να εξασφαλίσει ότι θα λάμβανε βοήθεια από την καμπίνα των επιβατών, φροντίζοντας ώστε να είναι δυνατό το άνοιγμα των θυρών.
Συνήθως απαιτούνται δύο πιλότοι στο πιλοτήριο βάσει των κανόνων ασφαλείας —ένα ζήτημα που συζητήθηκε κυρίως για την περίπτωση που κάποιος αρρωστήσει, και όχι για την περίπτωση που κάποιος αποκτήσει συμπεριφορά δολιοφθοράς. Από την 11η Σεπτεμβρίου, τα εμπορικά αεροσκάφη διαθέτουν επίσης κλειδωμένες πόρτες, όπου ο πιλότος κατέχει ουσιαστικά το κλειδί. Η διαμόρφωση των κλειδαριών μπορεί να ποικίλλει και, μολονότι το πλήρωμα διαθέτει κωδικούς πρόσβασης για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, ο πιλότος μπορεί κανονικά να παρακάμψει τις προσπάθειες απόκτησης πρόσβασης — ένα σύστημα σχεδιασμένο με γνώμονα τους αεροπειρατές.
Πρόσφατα δυστυχήματα
Η συντριβή της πτήσης 4U9525 της Germanwings το 2015 υπήρξε, ίσως μέχρι αυτή την εβδομάδα, η πλέον αδιαμφισβήτητη απόδειξη του κινδύνου που ενείχε αυτή η πολιτική: ο κυβερνήτης αποκλείστηκε έξω από έναν αυτοκτονικό συγκυβερνήτη ο οποίος συνέτριψε σκόπιμα το αεροπλάνο στις Άλπεις, σκοτώνοντας 150 ανθρώπους.
Είχε προηγηθεί μια μικρότερη και λιγότερο προβεβλημένη αεροπορική τραγωδία της Mozambique Airlines το 2013, με 33 νεκρούς, η οποία κρίθηκε από τους ερευνητές ως αυτοκτονία από τον πιλότο, με τον συγκυβερνήτη να φαίνεται πως είχε αποκλειστεί έξω.
Ερωτήματα παραμένουν επίσης γύρω από τον ρόλο της πρόθεσης του πιλότου σε μεγάλες καταστροφές των οποίων τα αίτια δεν έχουν ακόμη αποδειχθεί – όχι λιγότερο το μυστήριο της πτήσης MH370 της Malaysia Airlines, καθώς και η συντριβή της Air India στο Αχμενταμπάντ το 2025, ή της China Eastern το 2022.
Χωρίς κακόβουλη πρόθεση, οι πόρτες μπορούν να ανοίξουν σε περιστατικά «ανικανότητας του πιλότου», όπως καρδιακές προσβολές. Ένα αεροπλάνο της Lufthansa πέταξε επί 10 λεπτά πάνω από την Ισπανία το 2024 χωρίς κανέναν στα χειριστήρια, όταν ο κυβερνήτης πήγε στην τουαλέτα και βρέθηκε αποκλεισμένος έξω από την καμπίνα αφότου ο συγκυβερνήτης είχε λιποθυμήσει.
Ο κυβερνήτης έφτασε στο πιλοτήριο για να προσγειώσει το αεροπλάνο χρησιμοποιώντας έναν κωδικό πόρτας έκτακτης ανάγκης – ωστόσο, ένας δράστης με πλήρη επίγνωση θα μπορούσε να είχε μπλοκάρει το αίτημα.
Ενδελεχής ψυχολογικός έλεγχος στους πιλότους
Σταθμίζοντας τους κινδύνους, ο Φίλιπ Μπάουμ (Philip Baum), διεθνής ειδικός σε θέματα ασφάλειας αερομεταφορών, υποστηρίζει ότι πρέπει να υπάρξει κάποιου είδους σύστημα παράκαμψης για τις πόρτες του πιλοτηρίου – είτε χρονικά ρυθμιζόμενο είτε από το έδαφος. Ωστόσο, η διασφάλιση της ασφάλειας ξεκινά πολύ πριν από τις πόρτες του πιλοτηρίου: «Η κύρια μέθοδος είναι να διασφαλιστεί ότι τα άτομα που προσλαμβάνετε έχουν περάσει από εκτεταμένους ελέγχους ιστορικού, ιατρικές εξετάσεις, ψυχολογικές αξιολογήσεις – και ότι αυτή η διαδικασία δεν σταματά μόλις ξεκινήσει η απασχόληση».
Αυστηροποιεί το Ισραήλ τον έλεγχο των πιλότων
Με τα κίνητρα του Ομανού συγκυβερνήτη στην τελευταία επίθεση να παραμένουν ακόμη άγνωστα, το Ισραήλ εισάγει μέτρα για αυστηρότερο έλεγχο του ιστορικού των πιλότων, ενώ η Flydubai ακύρωσε τις περαιτέρω πτήσεις προς το Τελ Αβίβ και Βρετανοί υπουργοί δήλωσαν ότι θα «εξετάσουν» την ασφάλεια των πτήσεων προς το Ισραήλ.
Οι πιλότοι μπορεί να είναι διστακτικοί στο να πετούν σε δρομολόγια όπου υπόκεινται σε αυστηρότερο έλεγχο – ή πράγματι να παραδέχονται επίσημα ζητήματα ψυχικής υγείας, μια πολύ πιο κοινή απειλή από τη ριζοσpαστικοποίηση.
Το βρετανικό συνδικάτο πιλότων Balpa δήλωσε ότι «προειδοποιεί κατά της πρόωρης κερδοσκοπίας και παροτρύνει όλα τα μέρη να επιτρέψουν στις αρμόδιες αρχές να ερευνήσουν χωρίς παρεμβάσεις».
Τα πλήρη στοιχεία για τις ενέργειες του συγκυβερνήτη δεν έχουν ακόμη διαπιστωθεί, ωστόσο, όπως λέει ο Φίλιπ Μπάουμ: «Ό,τι κι αν συνέβη χθες, γνωρίζουμε ότι αυτός ο φραγμός του πιλοτηρίου μπορεί να εμποδίσει μια προσπάθεια διάσωσης εάν υπάρχουν αδίστακτοι πιλότοι».