Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Ενόψει των κρίσιμων ιταλικών εκλογών, η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι βλέπει την πολιτική της κυριαρχία στον δεξιό χώρο να αμφισβητείται εκ των έσω, επιστρέφοντας δυναμικά στις σκληρές ακροδεξιές της ρίζες.
- Η κυβέρνηση Μελόνι εξαπέλυσε επίθεση κατά της Ισπανίας για τη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα, αναστέλλοντας τη συμφωνία Σένγκεν, σε μια κίνηση που θεωρείται «αμιγώς αποτέλεσμα εσωτερικών πολιτικών υπολογισμών».
- Η άνοδος του ακροδεξιού Ρομπέρτο Βανάτσι απειλεί τη Μελόνι από τα δεξιά, με την Ουκρανία να αποτελεί το σημείο όπου εντοπίζεται η πραγματική διαφορά τους, αν και δεν αποκλείεται μετεκλογική συμμαχία υπό προϋποθέσεις.
Ενόψει των κρίσιμων ιταλικών εκλογών, η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι βλέπει την πολιτική της κυριαρχία στον δεξιό χώρο να αμφισβητείται εκ των έσω.
Η ταχεία άνοδος ενός νέου, ακόμα πιο ριζοσπαστικού αντιπάλου την υποχρεώνει να βάλει στην άκρη το μετριοπαθές προφίλ που φιλοτεχνούσε τα τελευταία χρόνια και να επιστρέψει δυναμικά στις σκληρές ακροδεξιές της ρίζες.
Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το Politico, η Ιταλίδα Πρωθυπουργός δεν προτίθεται να αφήσει κανέναν να τη νικήσει στο «δικό της παιχνίδι».
Με τις κάλπες να πλησιάζουν για την επόμενη χρονιά και έναν νέο ακροδεξιό αντίπαλο να κερδίζει διαρκώς έδαφος, η Μελόνι -με πολιτική αφετηρία τη νεολαία του μεταφασιστικού κινήματος της Ιταλίας- σκληραίνει απότομα τη ρητορική της στο μεταναστευτικό και την ασφάλεια.
Η σύγκρουση με την Ισπανία
Η κυβέρνηση Μελόνι ήταν η πρώτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση που εξαπέλυσε επίθεση κατά της ισπανικής κυβέρνησης, με αφορμή την αιφνίδια αύξηση των μεταναστευτικών ροών από το Μαρόκο προς τον ισπανικό θύλακα της Θέουτα.
Ενώ η Γαλλία και άλλες χώρες αυστηροποίησαν απλώς τους συνοριακούς ελέγχους, η Ιταλία προχώρησε παραπέρα, ανακοινώνοντας την αναστολή της συμφωνίας Σένγκεν για την ελεύθερη μετακίνηση με τη Μαδρίτη.
Πλέον, στα ιταλικά αεροδρόμια, οι επιβάτες που φτάνουν από την Ισπανία οδηγούνται σε ξεχωριστή ουρά ελέγχου.
Σύμφωνα με το Politico, το Γραφείο της Μελόνι κατέστησε σαφές ότι δεν έχει καμία πρόθεση να άρει τους ελέγχους τουλάχιστον μέχρι τις 15 Αυγούστου, κλιμακώνοντας τη σύγκρουση με τη Μαδρίτη, η οποία ανταπέδωσε επιβάλλοντας με τη σειρά της ελέγχους στους ταξιδιώτες από την Ιταλία.
«Δεν θα κάνουμε πίσω ούτε ένα χιλιοστό στο θέμα της παράνομης μετανάστευσης», έγραψε η Μελόνι στο X, την ώρα που οι σύμμαχοί της επιτίθεντο στη σοσιαλιστική κυβέρνηση της Ισπανίας, κατηγορώντας την για αποτυχία στη διαχείριση των ροών.
Le immagini che arrivano da Ceuta sono impressionanti e dimostrano, ancora una volta, che l’immigrazione clandestina fuori controllo rappresenta una minaccia concreta per la sicurezza dei confini europei.
Mi sono confrontata con il Ministro dell’Interno Matteo Piantedosi.…
— Giorgia Meloni (@GiorgiaMeloni) July 30, 2026
«Η υπεράσπιση των συνόρων μας, η αναστολή των διακινητών ανθρώπων και η διασφάλιση αποτελεσματικών επαναπατρισμών θα συνεχίσουν να αποτελούν την πολιτική αυτής της κυβέρνησης», πρόσθεσε.
Η απειλή του Ρομπέρτο Βανάτσι
Όπως σημειώνεται στο δημοσίευμα του Politico, η κρίση με την Ισπανία είναι απλώς η πιο πρόσφατη ένδειξη ότι η Ιταλίδα ηγέτιδα κάνει ό,τι μπορεί για να συσπειρώσει τον σκληρό, δεξιό πυρήνα των ψηφοφόρων της.
Αιτία είναι η πολιτική πρόκληση που αντιμετωπίζει από τα δεξιά της: τον Ρομπέρτο Βανάτσι, έναν πρώην στρατηγό και νυν ευρωβουλευτή.
Με τις εκλογές να αναμένονται ακόμα και την ερχόμενη άνοιξη, το ακροδεξιό κόμμα «Εθνικό Μέλλον» (National Future) του Βανάτσι καταγράφει συνεχή άνοδο στις δημοσκοπήσεις.
Σύμφωνα με το Poll of Polls του Politico, έχει ήδη προσπεράσει έναν από τους κυβερνητικούς εταίρους της Μελόνι —τη Λίγκα— και πλησιάζει απειλητικά τη Φόρτσα Ιτάλια.
Για τη Μελόνι, η πρόκληση αυτή χτυπά «διάνα» στον πυρήνα της πολιτικής της ταυτότητας.
«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπάρχει ανησυχία για τον περιορισμό του ανταγωνισμού από το Εθνικό Μέλλον», σχολιάζει στο Politico ο Μάρκο Τάρκι, διακεκριμένος πολιτικός επιστήμονας του δεξιού χώρου.
«Όλα συνοψίζονται σε μια σκλήρυνση των τόνων. Τα ζητήματα —ασφάλεια, μετανάστευση, ταυτότητα— παραμένουν τα ίδια με πριν».
Κατά την προεκλογική εκστρατεία που την έφερε στην εξουσία το 2022, η Μελόνι υποσχόταν να πατάξει την παράνομη μετανάστευση επιβάλλοντας ναυτικό αποκλεισμό στις ιταλικές ακτές.
Παρότι αυτό το σχέδιο δεν υλοποιήθηκε ποτέ, η κυβέρνησή της προχώρησε στη δημιουργία κέντρων κράτησης στην Αλβανία για τη φιλοξενία μεταναστών έως ότου εξεταστούν οι αιτήσεις ασύλου τους.
Από την πλευρά του, ο Βανάτσι, ο οποίος πολιτεύεται με σημαία την ασφάλεια και τη σκληρή γραμμή στο μεταναστευτικό, ζητεί μια ακόμα πιο ριζοσπαστική λύση: την «επαναμετανάστευση» (remigration) — ένα ανεπεξέργαστο ακόμα σχέδιο που αποσκοπεί στην ενθάρρυνση των μεταναστών να επιστρέψουν στις χώρες καταγωγής τους.
Εσωτερικοί πολιτικοί υπολογισμοί
Η κρίση στη Θέουτα —κατά την οποία δεκάδες χιλιάδες μετανάστες πέρασαν από το Μαρόκο στον ισπανικό θύλακα και σχεδόν 100 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους— έδωσε στη Μελόνι την ευκαιρία να δείξει ότι η καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης παραμένει απόλυτη προτεραιότητα για την κυβέρνησή της.
Όπως δηλώνει στο Politico ο Τζόρτζιο Γκόρι, ευρωβουλευτής του αριστερού Δημοκρατικού Κόμματος, η αντίδραση της Μελόνι ήταν «αμιγώς αποτέλεσμα εσωτερικών πολιτικών υπολογισμών».
Η Ιταλίδα Πρωθυπουργός προσπαθεί να διασφαλίσει το ακροατήριό της «δείχνοντας ότι παραμένει πιστή στη δεξιά συνθηματολογία και προπαγάνδα για τη μετανάστευση και όχι μόνο».
Για τον Τζοβάνι Ορσίνα, διευθυντή του τμήματος Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Luiss Guido Carli της Ρώμης, η προτεραιότητα της Μελόνι σε αυτή τη φάση είναι «να μην αρχίσουν να χάνουν ψήφους και τα Αδέλφια της Ιταλίας [το κόμμα της]» — προετοιμάζοντας το έδαφος για μια πιθανή συμμαχία με τον Βανάτσι πριν ή μετά τις εκλογές του επόμενου έτους.
«Ο Βανάτσι καταγράφει μεγάλη άνοδο στις δημοσκοπήσεις, ειδικά τους τελευταίους δύο μήνες», επισημαίνει στο Politico ο Λορέντζο Πρεγκλιάσκο από την εταιρεία δημοσκοπήσεων YouTrend, σημειώνοντας ότι το «Εθνικό Μέλλον» συγκεντρώνει ποσοστά άνω του 7%.
«Χωρίς τον Βανάτσι, η κεντροδεξιά θα μπορούσε να χάσει τις επικείμενες εκλογές», τονίζει. «Αυτές οι επτά μονάδες έχουν τεράστια σημασία».
Το «φαινόμενο Βανάτσι» και το «αγκάθι» της Ουκρανίας
Από την πλευρά της κυβέρνησης, ο Νικόλα Προκατσίνι, στενός συνεργάτης της Μελόνι και συμπρόεδρος της ομάδας των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών (ECR) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αρνείται ότι η πρωθυπουργός αλλάζει πολιτική γραμμή για να προστατευτεί από τον Βανάτσι.
«Βρίσκεται εκεί που βρισκόταν πάντα», δηλώνει στο Politico. «Απλά δεν είναι η ρατσίστρια, ξενοφοβική φασίστρια που παρουσιαζόταν όταν ανέλαβε τα καθήκοντά της. Και δεν είναι ούτε τώρα».
Ωστόσο, όπως αποκαλύπτει η ανάλυση του Politico, η Μελόνι δέχεται πιέσεις και στο μέτωπο της υποστήριξης προς την Ουκρανία.
Τόσο η Λίγκα όσο και ο Βανάτσι υποστηρίζουν μια πιο ήπια στάση απέναντι στη Μόσχα, εναντιώνονται στη στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο και διαφωνούν με την αύξηση των αμυντικών δαπανών.
Παρότι η Μελόνι έχει παρουσιάσει τον εαυτό της ως σθεναρό υποστηρικτή της Ουκρανίας, η εξάρτησή της από τη Λίγκα έχει ως αποτέλεσμα η Ιταλία να έχει συνεισφέρει μόλις 3 δισεκατομμύρια ευρώ σε τέσσερα χρόνια – ποσό που ισοδυναμεί περίπου με 1 ευρώ το μήνα για κάθε Ιταλό πολίτη, δηλαδή λιγότερο από το κόστος ενός εσπρέσο.
Παράλληλα, η Ιταλία αρνήθηκε να συμμετάσχει στο πρόγραμμα PURL του ΝΑΤΟ (Prioritized Ukraine Requirements List), ένα σύστημα αγοράς εξοπλισμών που δημιουργήθηκε το περασμένο καλοκαίρι, αφού ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, τερμάτισε τις νέες δεσμεύσεις στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Μάρκο Τάρκι από το Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας, κομβική προσωπικότητα του ρεύματος της «Νέας Δεξιάς», η Ουκρανία είναι το σημείο όπου εντοπίζεται η πραγματική διαφορά της Μελόνι με τον Βανάτσι.
«Κατά τα άλλα, η απόσταση διογκώνεται τεχνητά στη ρητορική και τις τοποθετήσεις για τακτικούς λόγους», σημειώνει ο Τάρκι στο Politico.
Οι σύμμαχοι της Μελόνι δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο μιας μετεκλογικής συμμαχίας με τον Βανάτσι, υπογραμμίζουν όμως ότι μια τέτοια προοπτική θα εξαρτηθεί από τις θέσεις που θα λάβει σε βασικές αξίες, όπως η εξωτερική πολιτική.
«Αν επιδιώξει να τοποθετήσει την Ιταλία στο πλευρό της Ρωσίας, της Κίνας, του Ιράν και της Βόρειας Κορέας, προφανώς δεν είναι δυνατόν να πορευτούμε μαζί», ξεκαθαρίζει στο Politico ο Νικόλα Προκατσίνι.
«Αν, αντίθετα, επιλέξει τη Δύση —τις δημοκρατίες, τα δυτικά έθνη, τις δυτικές φιλελεύθερες δημοκρατίες— τότε ασφαλώς και μπορούμε να είμαστε μαζί».