Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η σύνοδος κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σανγκάης ανέδειξε την ικανότητα του Πεκίνου να συντηρεί τους «αμφισβητίες» των ΗΠΑ, υπογραμμίζοντας τα όρια των αμερικανικών κυρώσεων.
- Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει «εγκλωβιστεί» απέναντι στην Κίνα, καθώς οι απειλές και οι διαβεβαιώσεις του «φαίνονται στο Πεκίνο γραμμένες με μολύβι».
- Η Κίνα παραμένει ο μεγαλύτερος εισαγωγέας ρωσικού και ιρανικού αργού, με τη σχέση του Σι με τον Πούτιν να γίνεται όλο και πιο μονόπλευρη προς όφελος του Πεκίνου.
Ενώ οι ΗΠΑ επιχειρούν να αναδιατάξουν την παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα προς το δικό τους όφελος, η διήμερη σύνοδος κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σανγκάης (SCO) στο Κιργιστάν, απέδειξε ότι ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ, διαγράφει τη δική του ισχυρή τροχιά.
Η συνάντηση των ηγετών της Κίνας, της Ρωσίας, της Ινδίας, του Ιράν και άλλων κρατών ανέδειξε την ικανότητα του Πεκίνου να συντηρεί τους «αμφισβητίες» των ΗΠΑ τόσο σε περιόδους ειρήνης όσο και σε περιόδους πολέμου, υπογραμμίζοντας παράλληλα τα εμφανή όρια των αμερικανικών οικονομικών κυρώσεων.
Δύο μέτωπα, δύο διαφορετικές προσεγγίσεις
Όπως επισημαίνουν σε ανάλυσή τους οι New York Times, οι συνομιλίες διεξάγονται στη σκιά δύο μεγάλων πολεμικών συρράξεων -Ιράν και Ουκρανία- που έχουν βυθίσει την υφήλιο σε έντονη αβεβαιότητα, συγκρατώντας την οικονομική ανάπτυξη και εκτοξεύοντας τον πληθωρισμό.
Την ίδια ώρα που οι υπουργοί Οικονομικών της G20 συνεδρίαζαν για τις προκλήσεις αυτές στο Άσβιλ της Βόρειας Καρολίνας, η σύνοδος στο Μπισκέκ μετατράπηκε σε μια επίδειξη της τεράστιας επιρροής που έχουν προσφέρει αυτοί οι πόλεμοι στον Κινέζο ηγέτη.
Σύμφωνα με τους NYT, καμία χώρα δεν υπήρξε πιο καθοριστική για τη διατήρηση της οικονομίας και των πολεμικών προσπαθειών της Ρωσίας και του Ιράν από την Κίνα.
Ο Σι Τζινπίνγκ υπονομεύει συστηματικά τις προσπάθειες των ΗΠΑ και των συμμάχων τους να ασκήσουν οικονομική πίεση Μόσχα και Τεχεράνη, αξιοποιώντας το εκτοπισμά της Κίνας ως του μεγαλύτερου εισαγωγέα αργού πετρελαίου και εξαγωγέα καταναλωτικών αγαθών παγκοσμίως.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ εμφανίζονται αποσπασμένες από τον πόλεμο στο Ιράν, έχοντας αποσύρει μέρος των στρατιωτικών τους δυνάμεων από την Ασία και την Ευρώπη.
Ο Σι κατάφερε πρόσφατα να αγνοήσει τις απειλές του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ περί «οικονομικής D-Day» για τις χώρες που παρέχουν σανίδα σωτηρίας στην Τεχεράνη.
Αντίστοιχες απειλές είχε εκτοξεύσει ο Τραμπ και για τους αγοραστές ρωσικού πετρελαίου, χωρίς όμως να προχωρήσει σε κυρώσεις κατά του Πεκίνου.
«Μετά τον τελευταίο χρόνο, ο Τραμπ αντιμετωπίζει ένα θεμελιώδες πρόβλημα αξιοπιστίας απέναντι στον Σι», δηλώνει στους NYT ο Τζούλιαν Γκέβιρτζ, πρώην ανώτερος διευθυντής για θέματα Κίνας και Ταϊβάν στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας επί προεδρίας Μπάιντεν.
«Τόσο οι απειλές του όσο και οι διαβεβαιώσεις του φαίνονται στο Πεκίνο —όπως το έθεσε ένας άλλος παγκόσμιος ηγέτης— γραμμένες με μολύβι».
Διπλωματικοί ελιγμοί
Στο Μπισκέκ, προτεραιότητα του Σι είναι να ενισχύσει την εικόνα του ως ηγέτη των μη δυτικών κρατών και να αντισταθεί σε αυτό που αποκαλεί «αμερικανική ηγεμονία».
Ωστόσο, όπως σημειώνουν οι NYT, αναμένεται να είναι προσεκτικός ως προς το μέγεθος της δημόσιας στήριξης που θα προσφέρει στο Ιράν.
Ο Κινέζος Πρόδρος δεν επιθυμεί να προκαλέσει τον Αμερικανό ομόλογό του λιγότερο από έναν μήνα πριν από την προγραμματισμένη επίσκεψή του στην Ουάσινγκτον, όπου θα επιδιώξει την παράταση μιας εύθραυστης οικονομικής ανακωχής.
Πριν ταξιδέψει στις ΗΠΑ, ο Σι θα πραγματοποιήσει επίσημες επισκέψεις στην Αίγυπτο και την Ινδία.
Αυτός ο κύκλος επαφών στοχεύει, σύμφωνα με αναλυτές που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα, στο να προβάλει τον Σι ως ισχυρό ηγέτη σε μια συγκρία που ο Τραμπ δοκιμάζει τις σχέσεις των ΗΠΑ με τους συμμάχους τους.
«Ο Σι φαίνεται να βλέπει μια ευκαιρία να δείξει ότι η Κίνα διαθέτει φίλους και επιλογές σε όλο τον κόσμο, ακριβώς τη στιγμή που η Ουάσινγκτον αποξενώνει πολλούς από τους συμμάχους της», τονίζει ο Γκέβιρτζ.
Τα όρια της ισχύος και η στρατηγική του Πεκίνου
Η σύνοδος κορυφής υπογραμμίζει τα όρια του οικονομικού πολέμου υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, και ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, αμφότεροι εξαρτημένοι από την Κίνα, έφτασαν τη Δευτέρα στην πρωτεύουσα του Κιργιστάν επιδιώκοντας να διασπάσουν τη δυτική απομόνωση.
Το Πεκίνο ανταποκρίνεται παρέχοντας οικονομική υποστήριξη και αξιοποιώντας την ισχύ του, προκαλώντας έντονη δυσαρέσκεια στην Ουάσινγκτον.
Ωστόσο, οι NYT υπογραμμίζουν ότι υπάρχουν σαφή όρια στην ισχύ του Σι. Παρά το γεγονός ότι ο SCO είναι εν μέρει ένας οργανισμός ασφαλείας, το Πεκίνο δεν εμφανίζεται διατεθειμένο να αναπτύξει στρατεύματα για την υπεράσπιση μελών όπως το Ιράν (που εντάχθηκε το 2023) ή η Ρωσία, επιλέγοντας να καλεί τυπικά σε διάλογο και τερματισμό των συγκρούσεων.
Όπως εξηγούν αναλυτές στην εφημερίδα, ο Σι αποφεύγει την εμπλοκή σε ξένους πολέμους -τους οποίους θεωρεί ως την κύρια αιτία εξασθένησης της αμερικανικής ισχύος δεκαετίες τώρα- αλλά είναι πρόθυμος να αυξήσει το εμπόριο και να προμηθεύσει τεχνολογίες διπλής χρήσης που αξιοποιούνται στο πεδίο της μάχης.
Διμερείς επαφές και η διεύρυνση του SCO
Στη διμερή συνάντηση που είχε τη Δευτέρα στο Μπισκέκ με τον Πούτιν, ο Σι εξήρε τις «λαμπρές προοπτικές» των κινεζο-ρωσικών σχέσεων.
Από την πλευρά του, ο Πούτιν αναφέρθηκε στην επιτυχία της κατάργησης της βίζας μεταξύ των δύο χωρών, δηλώνοντας έτοιμος να καταστήσει το μέτρο μόνιμο, ενώ σημείωσε και την πρώτη προγραμματισμένη διαδρομή κινεζικού πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας οδού, ως δείγμα διευρυμένης συνεργασίας στην Αρκτική.
Σύμφωνα με τους NYT, το αν ο Σι θα συναντηθεί κατ’ ιδίαν με τον Ιρανό Πρόεδρο θα αποτελέσει δείκτη για το πόσο διατεθειμένος είναι να τραβήξει το σχοινί πριν από το ταξίδι του στις ΗΠΑ.
Ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σανγκάης, που κάποτε περιλάμβανε μόνο τη Ρωσία, την Κίνα και τέσσερις χώρες της Κεντρικής Ασίας, διευρύνθηκε το 2017 με την ένταξη της Ινδίας και του Πακιστάν, ενώ πρόσφατα προστέθηκαν η Λευκορωσία και το Ιράν, εξελισσόμενος σε ισχυρό αντίβαρο απέναντι στα δυτικά μπλοκ.
H επικράτηση της Κίνας
Αρκετοί από τους ηγέτες που συμμετέχουν στη σύνοδο έχουν συνδράμει τη Μόσχα στον πόλεμο στην Ουκρανία, που διανύει πλέον τον πέμπτο χρόνο του, αλλά και την Τεχεράνη απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις.
Το Ιράν προμήθευσε τη Ρωσία με drones Shahed και βοήθησε στην εγχώρια παραγωγή τους, ενώ οι χώρες της Κεντρικής Ασίας μετατράπηκαν σε κρίσιμους δρόμους εισαγωγών και πληρωμών για τη Μόσχα.
Παράλληλα, η Ινδία, το Καζακστάν και η Λευκορωσία προμήθευσαν τη Ρωσία με βενζίνη, όταν τα πλήγματα της Ουκρανίας έπληξαν τα ρωσικά διυλιστήρια.
Η Ινδία αναδείχθηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους αγοραστές ρωσικού πετρελαίου. Αν και οι εισαγωγές της μειώθηκαν προσωρινά λόγω των αμερικανικών κυρώσεων, ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν προκάλεσε αναταραχή στην αγορά, αναγκάζοντας τους Ινδούς προμηθευτές να στραφούν ξανά στη Ρωσία.
Ωστόσο, η Κίνα παραμένει ο μεγαλύτερος εισαγωγέας τόσο ρωσικού όσο και ιρανικού αργού.
Όπως επισημαίνουν οι NYT, η σχέση του Σι με τον Πούτιν γίνεται όλο και πιο μονόπλευρη προς όφελος του Πεκίνου. Οι δυτικές κυρώσεις επέτρεψαν στην Κίνα να δημιουργήσει τεράστια αποθέματα φθηνού ρωσικού πετρελαίου, μετριάζοντας τις επιπτώσεις από τυχόν αποκλεισμούς στα Στενά του Ορμούζ.
Ακόμα και η επιλογή της τοποθεσίας της συνόδου αναδεικνύει την αυξανόμενη υπεροχή της Κίνας έναντι της Ρωσίας.
Το Κιργιστάν, πρώην σοβιετική δημοκρατία, βρισκόταν σταθερά στη σφαίρα επηροής της Μόσχας. Ωστόσο, η κινεζική ερευνητική και οικονομική διείσδυση έχει ενταθεί, ενώ οι πέντε χώρες της Κεντρικής Ασίας έχουν συσπειρωθεί περισσότερο μετά την εισβολή στην Ουκρανία.
Στις δηλώσεις του πριν τη συνάντηση με τον πρόεδρο του Κιργιστάν, Σαντίρ Τζαπάροφ, ο Σι ανέφερε ότι οι σχέσεις των δύο χωρών έκαναν «άλμα προόδου» και ότι η συνεργασία «ανθεί σε όλους τους τομείς».
Το βράδυ της Δευτέρας, οι ηγέτες παρευρέθηκαν στην εντυπωσιακή τελετή έναρξης των Παγκόσμιων Αγώνων Νομάδων στο Μπισκέκ.
Το αδιέξοδο του Τραμπ
Όταν ο Σι φτάσει στις ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ πιθανότατα θα επιδιώξει τη συνεργασία του τόσο στο ζήτημα του Ιράν όσο και της Βόρειας Κορέας.
Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει ο Τζούλιαν Γκέβιρτζ στους New York Times, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι η Κίνα θα ανταποκριθεί.
«Ο Τραμπ έχει εγκλωβιστεί», καταλήγει ο Γκέβιρτζ. «Η αμερικανική κυβέρνηση αγωνίζεται να συμβιβάσει δύο στόχους που μοιάζουν ασυμβίβαστοι: την αυστηροποίηση της πίεσης στο Ιράν και τη διατήρηση της ανακωχής με την Κίνα».