Η τύχη της Λωρίδας της Γάζας παραμένει σε δεύτερο πλάνο, καθώς η διεθνής προσοχή επικεντρώνεται στις συνομιλίες των ΗΠΑ και του Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Ο παλαιστινιακός θύλακος παραμένει βυθισμένος σε ανθρωπιστική κρίση, παρά την επισφαλή κατάπαυση του πυρός, ενώ το 60% του εδάφους του εξακολουθεί να βρίσκεται υπό τον έλεγχο του ισραηλινού στρατού.
«Όλος ο κόσμος ξέχασε τη Γάζα και την τραγωδία της», λέει ο Άχμεντ Τζαμάλι, Παλαιστίνιος 53 ετών, ο οποίος ζει σε καταυλισμό εκτοπισμένων στην πόλη της Γάζας.
Ο ίδιος αναφέρει στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι, αφότου ξέσπασε η ένοπλη σύρραξη στις 28 Φεβρουαρίου με την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, «δεν μας θυμάται κανένας».
«Το Ισραήλ κάνει ό,τι θέλει: σκοτώνει, καταστρέφει και κατέχει τη Γάζα και κανένας στον κόσμο δεν κουνάει το μικρό του δαχτυλάκι», προσθέτει.
Η άνευ προηγουμένου επίθεση της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ, στις 7 Οκτωβρίου 2023, με περίπου 1.200 νεκρούς, αποτέλεσε το έναυσμα για τον καταστροφικό πόλεμο του Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας. Ο πόλεμος έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 73.000 ανθρώπους, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Χαμάς στον παλαιστινιακό θύλακο, τα στοιχεία του οποίου χαρακτηρίζονται αξιόπιστα από τον ΟΗΕ.
Στη συνέχεια, η σύγκρουση επεκτάθηκε, άμεσα ή έμμεσα, μέσω των περιφερειακών συμμαχιών, σε μέτωπα που αφορούσαν το Ισραήλ, το Ιράν, τη Χεζμπολά στον Λίβανο και τους Χούθι στην Υεμένη.
Παρότι το Ισραήλ σύναψε εύθραυστη εκεχειρία στη Λωρίδα της Γάζας τον Οκτώβριο του 2025, τέσσερις μήνες αργότερα άνοιξε νέο μέτωπο στο Ιράν, από κοινού με τις ΗΠΑ. Η υπογραφή του «μνημονίου κατανόησης του Ισλαμαμπάντ» στα μέσα Ιουνίου, ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, έβαλε τέλος στις εχθροπραξίες.
Το αδιέξοδο στη Γάζα
Σε αυτό το στάδιο, η κατάσταση στη Γάζα παραμένει σε πλήρες πολιτικό και στρατιωτικό αδιέξοδο. Η κυβέρνηση του Ισραήλ απαιτεί τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς, προτού συζητήσει οποιαδήποτε πολιτική εξέλιξη στον θύλακο. Η Χαμάς αρνείται να καταθέσει τα όπλα, ιδίως χωρίς εγγυήσεις ότι θα αναλάβει εναλλακτική παλαιστινιακή κυβέρνηση.
Παράλληλα, συνεχίζονται οι φόβοι για επανέναρξη του πολέμου. Τα ισραηλινά αεροπορικά πλήγματα και οι σποραδικές συγκρούσεις δεν έχουν σταματήσει πλήρως, ενώ ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει απειλήσει ότι θα αφοπλίσει τη Χαμάς διά της βίας.
Ισραηλινά μέσα ενημέρωσης έχουν αναφερθεί σε προετοιμασίες για πιθανή επίθεση εναντίον του παλαιστινιακού ισλαμιστικού κινήματος μέσα στο καλοκαίρι. Ωστόσο, ο Μάικλ Μιλστάιν, ειδικός στις ισραηλινές στρατιωτικές υποθέσεις, εκτιμά ότι το Ισραήλ έχει περιορισμένες επιλογές.
«Το Ισραήλ δεν έχει πολλούς μοχλούς, ούτε περιθώριο ελιγμών», κρίνει ο κ. Μιλστάιν, επισημαίνοντας ότι οι στρατιωτικές δυνατότητες της χώρας βρίσκονται στα όριά τους και ότι οι ΗΠΑ, βασικός σύμμαχος του Ισραήλ, φαίνεται να επιδιώκουν να γυρίσουν σελίδα στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής.
Κατά την άποψή του, το Ισραήλ μπορεί να αναγκαστεί, υπό αμερικανική πίεση, να δεχτεί κάποια μορφή σταδιακού αφοπλισμού της Χαμάς και ένα μεταβατικό πολιτικό σχήμα, το οποίο παραμένει υπό συζήτηση.
Ωστόσο, ο ίδιος προειδοποιεί ότι, καθώς πλησιάζουν οι βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ, έως τα τέλη Οκτωβρίου, η κυβέρνηση Νετανιάχου δεν αποκλείεται να επιλέξει τη φυγή προς τα εμπρός και να εμπλακεί σε νέα «περιπέτεια», διατάσσοντας νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Οι συνομιλίες στο Κάιρο
Το τελευταίο διάστημα διεξάγονται συνομιλίες στο Κάιρο, με τη συμμετοχή Παλαιστινίων παραγόντων, στελεχών της Χαμάς, απεσταλμένων του «Συμβουλίου Ειρήνης» του Ντόναλντ Τραμπ και εκπροσώπων χωρών όπως το Κατάρ και η Τουρκία.
Πηγή που συμμετείχε σε ορισμένες από τις επαφές και μίλησε στο Γαλλικό Πρακτορείο υπό τον όρο να μην κατονομαστεί, ανέφερε ότι γίνονται «μεγάλες προσπάθειες», με «επισκέψεις» και «πειραματισμούς», ώστε να «δούμε αν θα έχουμε αποτέλεσμα». Ωστόσο, η ίδια πηγή σημείωσε ότι πολλοί θέλουν να δουν να εξασφαλίζονται «μέσα».
Ο Χιου Λόβατ, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων, αναφέρει ότι οι συνομιλίες «προχωρούν», αλλά προσθέτει ότι «είμαστε ακόμα μακριά από την ανοικοδόμηση» της Γάζας.
Οι προτεραιότητες της Τεχεράνης
Αρχικά, η Τεχεράνη δήλωνε ότι επιθυμούσε μια συμφωνία για όλη την περιοχή. Ωστόσο, το τελικό κείμενο του «μνημονίου κατανόησης» δεν περιλαμβάνει καμία αναφορά στη Λωρίδα της Γάζας, όπου η Χαμάς ανέλαβε την εξουσία το 2007. Αντιθέτως, το κείμενο αναφέρεται ρητά στον τερματισμό των εχθροπραξιών ανάμεσα στον ισραηλινό στρατό και τη Χεζμπολά στον Λίβανο, ζήτημα που αποτελεί προτεραιότητα της Τεχεράνης.
Για τον Χιου Λόβατ, αυτή η επιλογή «αντανακλά απώλεια της στρατηγικής αξίας της Χαμάς από τη σκοπιά του Ιράν».
Ο Εϊντό Χεχτ, Ισραηλινός ειδικός σε στρατιωτικές υποθέσεις, υποστηρίζει ότι η στάση της Τεχεράνης δείχνει αποστασιοποίηση από τη Γάζα.
«Οι Ιρανοί δεν ενδιαφέρονται στ’ αλήθεια για τη Γάζα, η Χαμάς ήταν σύμμαχος, αλλά όχι πιόνι του Ιράν, και τους πρόδωσε: το Ιράν δεν ήθελε πόλεμο το φθινόπωρο του 2023», διατείνεται ο Εϊντό Χεχτ.
Αντίθετα, δυτική διπλωματική πηγή που ασχολείται με τον φάκελο της Γάζας εκτιμά ότι η απουσία του ζητήματος από τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν δεν σημαίνει ότι ο πόλεμος έχει λήξει πολιτικά.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, το ζήτημα «απουσιάζει από τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν όχι επειδή ο πόλεμος τέλειωσε, αλλά επειδή κανένας σήμερα δεν έχει αξιόπιστη πολιτική λύση για τη μεταπολεμική κατάσταση».
Έτσι, η Γάζα παραμένει εγκλωβισμένη ανάμεσα στην ανθρωπιστική κρίση, την ισραηλινή στρατιωτική παρουσία, την άρνηση της Χαμάς να αφοπλιστεί χωρίς εγγυήσεις και την απουσία ενός αποδεκτού πολιτικού σχεδίου για την επόμενη ημέρα.
