Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκονται οι αξιωματούχοι ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς συνεδριάζουν την Παρασκευή, 2 Οκτωβρίου, εν μέσω μιας κλιμακούμενης αντιπαράθεσης μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ για τις αλματώδεις τιμές του ντίζελ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει απειλήσει με την επιβολή 90ήμερης απαγόρευσης στις εξαγωγές αμερικανικού ντίζελ, εκτός εάν η Γαλλία και η Γερμανία αποδεσμεύσουν 120 εκατομμύρια βαρέλια ντίζελ από τα στρατηγικά τους αποθέματα προκειμένου να συμβάλουν στη μείωση των τιμών.
Στο πλαίσιο αυτό, οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συζητούν την Παρασκευή μια γαλλική πρόταση για την αποδέσμευση αποθεμάτων ντίζελ, ως απάντηση στις αμερικανικές πιέσεις για τη συγκράτηση των αλματωδών τιμών των καυσίμων, σύμφωνα με όσα μεταδίδει το πρακτορείο Reuters επικαλούμενο δύο πηγές με γνώση των συνομιλιών.
Ειδικότερα, η Γαλλία κατέθεσε σχέδιο που προνοεί την αποδέσμευση 50 εκατομμυρίων βαρελιών ντίζελ στην Ευρώπη.
Η εκτόξευση του κόστους του καυσίμου στις ΗΠΑ, όπου η τιμή του ντίζελ έχει σκαρφαλώσει στα 6,40 δολάρια ανά γαλόνι, τροφοδοτεί τη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του επόμενου μήνα.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος αμφισβητεί την αιτία της κρίσης, αποδίδοντας την εκτίναξη των τιμών στα πλήγματα της Ουκρανίας κατά των ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου. Ωστόσο, η πλειονότητα των αναλυτών επισημαίνει ότι ο κύριος μοχλός της αύξησης του κόστους των καυσίμων είναι ο πόλεμος στο Ιράν.
Συντονισμός σε ευρωπαϊκό επίπεδο
Το απόγευμα της Πέμπτης πραγματοποιήθηκε κοινή τηλεδιάσκεψη μεταξύ αξιωματούχων από την Ιρλανδία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη συζήτηση του φλέγοντος αυτού ζητήματος.
Εκπρόσωπος του υπουργείου Κλίματος, Ενέργειας και Περιβάλλοντος της Ιρλανδίας —η οποία ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ— προέβη στην ακόλουθη δήλωση: «Η αγορά ντίζελ είναι αυτή τη στιγμή πολύ σφιχτή, γεγονός που οδηγεί σε υψηλές τιμές για τους καταναλωτές σε όλο τον κόσμο».
«Η Επιτροπή, μαζί με την Ιρλανδία ως Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, συντονίζεται στενά με τα κράτη-μέλη της ΕΕ προκειμένου να εκτιμήσουν την κατάσταση και να εξετάσουν τα κατάλληλα μέτρα για την αντιμετώπιση αυτών των υψηλών τιμών».
«Η συζήτηση αυτή θα περιλαμβάνει επίσης τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), ο οποίος συντόνισε μια συλλογική δράση την άνοιξη αυτού του έτους για την υποστήριξη των αγορών πετρελαίου. Η Επιτροπή συγκάλεσε συνεδρίαση της Ομάδας Εργασίας για την Ενεργειακή Ένωση την Παρασκευή, 2 Οκτωβρίου».
Παράλληλα, η εκπρόσωπος της Κομισιόν, Άννα Κάισα Ιτκόνεν, επιβεβαίωσε την έκτακτη πρωινή συνεδρίαση της ομάδας εργασίας για την ενέργεια, υπογραμμίζοντας εκ νέου ότι «η αγορά ντίζελ είναι αυτή τη στιγμή πολύ σφιχτή, προκαλώντας υψηλές τιμές για τους καταναλωτές παγκοσμίως» και ότι η Κομισιόν βρίσκεται σε στενό συντονισμό με τα κράτη μέλη και τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας για την αξιολόγηση των κατάλληλων μέτρων.
«Μπαράζ» πιέσεων από την Ουάσινγκτον
Η αμερικανική πλευρά εντείνει τις πιέσεις της προς την Ευρώπη, με κορυφαία στελέχη της κυβέρνησης Τραμπ να ζητούν επιτακτικά την αύξηση της προσφοράς καυσίμων στην αγορά.
Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ, μιλώντας στο Fox News την Πέμπτη, δήλωσε «ιδιαίτερα αισιόδοξος» ότι η Ευρώπη μπορεί να συγκρατήσει τις τιμές των καυσίμων αν προχωρήσει σε αποδέσμευση των έκτακτων αποθεμάτων ντίζελ.
«Αυτή είναι η στιγμή για μια συντονισμένη αποδέσμευση των αποθεμάτων ντίζελ, καθώς εισερχόμαστε στην περίοδο της συγκομιδής και στην περίοδο θέρμανσης για τον χειμώνα. Τώρα είναι η ώρα να διοχετευθεί περισσότερο ντίζελ στην αγορά, και αυτό το ντίζελ είναι διαθέσιμο. Πιστεύω ότι θα έχουμε σύντομα θετικά νέα».
Από την πλευρά του, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, τόνισε ότι η Ουάσινγκτον εκπλήρωσε το δικό της μέρος της συμφωνίας που επιτεύχθηκε τον Μάρτιο μεταξύ των μελών του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, αποδεσμεύοντας 172 εκατομμύρια βαρέλια αμερικανικού ντίζελ.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, έγραψε: «Η Αμερική κάνει το καθήκον της. Προσβλέπουμε στους συμμάχους μας να συνοδεύσουν τις δεσμεύσεις τους με πράξεις. Οι Ευρωπαίοι εταίροι μας θα πρέπει να επιταχύνουν την υλοποίηση των υφιστάμενων δεσμεύσεών τους και να διαθέσουν αμέσως πρόσθετες προμήθειες για την αντιμετώπιση των συνεχών διαταραχών».
«Οι Αμερικανοί αγρότες, οι οδηγοί φορτηγών και οι επιχειρήσεις δεν θα πρέπει να αφεθούν να σηκώνουν το βάρος μιας παγκόσμιας έλλειψης ντίζελ».
Under President Trump’s leadership, the United States is delivering on its commitments to help stabilize global energy markets. Our European partners should accelerate delivery on their existing commitments and make additional supplies immediately available to address ongoing…
— Treasury Secretary Scott Bessent (@SecScottBessent) October 1, 2026
Την ίδια ώρα, ο Εκπρόσωπος Εμπορίου των ΗΠΑ, Τζέιμισον Γκριρ, σε συνέντευξη Τύπου στο περιθώριο της διήμερης συνόδου των υπουργών Εμπορίου της G20 στο Μιλγουόκι, επεσήμανε ότι υπάρχει «προθυμία και από τις δύο πλευρές για συνεργασία» στο ζήτημα του ντίζελ.
«Γνωρίζουμε ότι η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία διαθέτουν αποθέματα… Δίχως φυσικά να θέλω να μιλήσω εκ μέρους τους, θεωρώ ότι θα επιθυμούσαν διακαώς μια πορεία συνεργασίας με τις ΗΠΑ για το πώς θα διοχετεύσουμε περισσότερο ντίζελ στην αγορά».
Παράλληλα, ο Επίτροπος Εμπορίου της ΕΕ, Μάρος Σέφτσοβιτς, επιβεβαίωσε τη συνομιλία του με τον Γκριρ, εκφράζοντας την επιθυμία της Ευρώπης για συντονισμένη προσέγγιση, ενώ προειδοποίησε ότι «οποιαδήποτε κίνηση για τον περιορισμό των εξαγωγών ντίζελ θα ήταν μη αναμενόμενη και θα είχε επιζήμιες επιπτώσεις στην οικονομική απόδοση της Ευρώπης».
Στο τραπέζι η χρήση των στρατηγικών αποθεμάτων
Όπως επιβεβαίωσε εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Euronews, η Ουάσινγκτον έχει προειδοποιήσει τους Ευρωπαίους συμμάχους να αποδεσμεύσουν περισσότερα αποθέματα ντίζελ, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να επιβληθεί απαγόρευση στις αμερικανικές εξαγωγές αν δεν υπάρξει ανταπόκριση.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, μιλώντας στο Euronews την Πέμπτη, επιβεβαίωσε ότι μια νέα έκτακτη αποδέσμευση αποθεμάτων είναι «μια πιθανότητα».
«Συζητάμε με όλα τα μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), όχι μόνο με τις ΗΠΑ, για το πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για αποδέσμευση, καθώς αυτή είναι μία από τις ευκαιρίες που έχουμε. Την έχουμε χρησιμοποιήσει στο παρελθόν και είναι πιθανό να τη χρησιμοποιήσουμε ξανά».
Οι συζητήσεις αυτές περιλαμβάνουν τις επαφές με τον IEA, ο οποίος συντόνισε τη συλλογική δράση τον περασμένο Μάρτιο, όταν διατέθηκαν στην αγορά 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου στον απόηχο των στρατιωτικών επιθέσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν και του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ.
Ο επικεφαλής του IEA, Φατίχ Μπιρόλ, έχει επίσης παροτρύνει τις ευρωπαϊκές χώρες να αξιοποιήσουν τα αποθέματα ντίζελ που διαθέτουν, τα οποία παραμένουν ανέγγιχτα από την πρώτη εκείνη έκτακτη αποδέσμευση.
Τηλεφώνημα Μακρόν – Τραμπ
Καθώς οι πιέσεις κλιμακώνονται, ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν είχε ολονύχτια τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ντόναλντ Τραμπ.
Σύμφωνα με ανακοίνωση από το Μέγαρο των Ηλυσίων, οι δύο χώρες μοιράζονται ένα «κοινό συμφέρον» για συντονισμένη δράση «χωρίς περιορισμούς στις εξαγωγές».
Ο Μακρόν συζήτησε το θέμα και με τον πρωθυπουργό του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ. Στις συνομιλίες τονίστηκε «η ανάγκη συνεργασίας για την καταπολέμηση της αύξησης των τιμών των καυσίμων» και για τη «διασφάλιση της παγκόσμιας διαθεσιμότητας διυλισμένων προϊόντων».
Παράλληλα, ανακοινώθηκε ότι θα πραγματοποιηθεί «το συντομότερο δυνατό» τηλεδιάσκεψη των ηγετών της G7 -της οποίας τη διοργάνωση έχει αυτή την περίοδο η Γαλλία-, με στόχο τον συντονισμό μέτρων για την άμβλυνση των πιέσεων στις τιμές και την εγγύηση της προσφοράς αργού πετρελαίου και προϊόντων διύλισης.
Ευρωπαίοι διπλωμάτες, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, χαρακτήρισαν το ύφος των ΗΠΑ «σκληρό», σημειώνοντας ότι η Ουάσινγκτον δεν στέλνει «ήπια διπλωματικά μηνύματα», καθώς η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο της 90ήμερης απαγόρευσης εξαγωγών για να συγκρατήσει τις εγχώριες τιμές ενόψει των κάλπεων του Νοεμβρίου.
Τεχνικές συνομιλίες
Στο πλαίσιο αυτό, οι χώρες της ΕΕ συνεδριάζουν την Παρασκευή υπό το όργανο παρακολούθησης κρίσεων και συντονισμού της Επιτροπής (Energy Union Task Force) για την ενεργειακή ασφάλεια.
Πρόκειται για ένα φόρουμ τεχνικών συζητήσεων προκειμένου να αξιολογηθεί εάν οι διαταραχές απειλούν τον εφοδιασμό και ποιες συντονισμένες δράσεις ενδέχεται να απαιτηθούν.