Είναι προτιμότερο να πλένετε τα πιάτα στο χέρι ή να αφήνετε το πλυντήριο πιάτων να κάνει τη δουλειά; Αν και οι δύο μέθοδοι μπορούν να απομακρύνουν τα υπολείμματα τροφών, δεν προσφέρουν απαραίτητα το ίδιο επίπεδο υγιεινής. Ειδικοί στην ασφάλεια τροφίμων εξηγούν ποια επιλογή υπερέχει στην απομάκρυνση των βακτηρίων και ποιες συνήθειες εξασφαλίζουν καθαρά και ασφαλή σκεύη.
Πιάτα: Είναι καλύτερο το πλύσιμο στο χέρι ή στο πλυντήριο; Τι πρέπει να γνωρίζετε
Το πλύσιμο των πιάτων αποτελεί καθημερινή συνήθεια, αλλά ο τρόπος με τον οποίο καθαρίζουμε τα σκεύη μας μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την υγιεινή τους. Ενώ το πλύσιμο στο χέρι παραμένει μια δημοφιλής επιλογή, ιδιαίτερα για ευαίσθητα ποτήρια και σκεύη, δεν εξασφαλίζει απαραίτητα την ίδια απομάκρυνση των βακτηρίων με ένα πλυντήριο πιάτων. Έτσι, ακόμη κι όταν τα πιάτα δείχνουν καθαρά, ενδέχεται να εξακολουθούν να υπάρχουν μικροοργανισμοί στην επιφάνειά τους.
Ποια από τις δύο μεθόδους προσφέρει τελικά μεγαλύτερη ασφάλεια; Ειδικοί στην ασφάλεια τροφίμων εξηγούν τις βασικές διαφορές ανάμεσα στο πλύσιμο στο χέρι και στο πλυντήριο. Παράλληλα, αναλύουν τον ρόλο της θερμοκρασίας και του σωστού στεγνώματος και προτείνουν πρακτικές συμβουλές για πιο καθαρά και υγιεινά πιάτα.
Όσον αφορά τη μείωση και την εξάλειψη των βακτηρίων, το πλυντήριο πιάτων υπερέχει ξεκάθαρα. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες νερού και οι μεγαλύτεροι κύκλοι πλύσης εξασφαλίζουν σταθερά αποτελέσματα απολύμανσης, αν και το πλύσιμο στο χέρι παραμένει μια αποτελεσματική μέθοδος για τα καθημερινά σερβίτσια, εφόσον γίνεται σωστά.
«Παρόλο που το πλύσιμο στο χέρι με νερό και υγρό πιάτων απομακρύνει τα ορατά υπολείμματα τροφών, δεν αποτελεί αξιόπιστο τρόπο για την εξόντωση των βακτηρίων», εξηγεί ο Donald Schaffner, καθηγητής και επιστήμονας τροφίμων στο Πανεπιστήμιο Rutgers. Τα πλυντήρια πιάτων χρησιμοποιούν πολύ υψηλότερες θερμοκρασίες για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Το νερό που χρησιμοποιούμε στο χέρι φτάνει συνήθως τους 40°C, ενώ τα πλυντήρια πιάτων μπορούν να φτάσουν τους 60°C με 65°C ή και υψηλότερα, ανάλογα με το μοντέλο και το πρόγραμμα.
Η βασική διαφορά εντοπίζεται στη διακρίση μεταξύ καθαρισμού και απολύμανσης. Η απολύμανση μειώνει τα βακτήρια σε ασφαλή επίπεδα για την υγεία, ενώ ο απλός καθαρισμός βοηθά στην αφαίρεση των τροφικών υπολειμμάτων και των μικροοργανισμών, εξηγεί η Ellen Shumaker, διευθύντρια ενημέρωσης του προγράμματος Safe Plates στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας. Αν πλένετε τα πιάτα στο χέρι, τρίψτε τα σχολαστικά, ξεπλύνετε με καθαρό νερό και φροντίστε να απολυμαίνετε πάντα επιφάνειες κοπής και εργαλεία κουζίνας που ήρθαν σε επαφή με ωμό κρέας ή πουλερικά.
Πώς να πλένετε σωστά τα πιάτα στο χέρι – Τα μυστικά για λιγότερα βακτήρια
- Επιλέξτε ένα ήπιο απορρυπαντικό πιάτων: Χρησιμοποιήστε ένα κλασικό υγρό πιάτων που έχει σχεδιαστεί για να διασπά τα λίπη και να απομακρύνει τα υπολείμματα τροφών, ώστε να ξεπλένονται εύκολα. «Οι αντιβακτηριακές φόρμουλες δεν είναι απαραίτητα πιο αποτελεσματικές από τα συνηθισμένα απορρυπαντικά όταν τα πιάτα πλένονται σωστά», αναφέρει η Carla Schwan, αναπληρώτρια καθηγήτρια και ειδικός σε θέματα ασφάλειας τροφίμων στο Πανεπιστήμιο της Γεωργίας.
- Προετοιμασία και πλύσιμο με τη σωστή σειρά: Απομακρύνετε τα υπολείμματα φαγητού και μουλιάστε τα πολύ λερωμένα σκεύη αν χρειάζεται. Πλύνετε πρώτα τα πιο καθαρά αντικείμενα, όπως ποτήρια και μαχαιροπήρουνα, προτού προχωρήσετε σε κατσαρόλες, τηγάνια ή εργαλεία κουζίνας που έχουν έρθει σε επαφή με ωμό κρέας. Η ειδικός προειδοποιεί ότι τα έντονα μολυσμένα σκεύη μπορεί να μεταφέρουν μικροοργανισμούς στο νερό της λεκάνης. Πλύνετε αυτά τα αντικείμενα τελευταία και αλλάξτε το νερό στη συνέχεια.
- Χρησιμοποιήστε καθαρό νερό: Εάν πλένετε τα πιάτα σε λεκάνη, χρησιμοποιήστε ζεστό, σαπουνόνερο και στη συνέχεια ξεπλύνετέ τα σε μια ξεχωριστή λεκάνη με καθαρό νερό ή κάτω από τρεχούμενο καθαρό νερό. Αλλάξτε το νερό πλυσίματος μόλις θολώσει ή λερωθεί, ειδικά μετά το πλύσιμο πολύ λερωμένων σκευών.
- Απολυμάνετε επιφάνειες κοπής και σκεύη που ήρθαν σε επαφή με ωμό κρέας ή πουλερικά: Πλύνετε τα σχολαστικά με ζεστό σαπουνόνερο και ξεπλύνετέ τα πρώτα. Για την απολύμανση, χρησιμοποιήστε ένα προϊόν εγκεκριμένο για επιφάνειες επαφής με τρόφιμα και ακολουθήστε τις οδηγίες του κατασκευαστή σχετικά με την αραίωση, τον χρόνο δράσης και το αν απαιτείται ξέβγαλμα. Το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA) προτείνει επίσης ένα διάλυμα από 1 κουταλιά της σούπας αρωματισμένο υγρό λευκαντικό (χλωρίνη) ανά γαλόνι νερού (περίπου 3,8 λίτρα) για την απολύμανση των ξύλων κοπής. Αφήστε το διάλυμα να δράσει για λίγα λεπτά, ξεπλύνετε με καθαρό νερό και αφήστε τα να στεγνώσουν φυσικά ή ταμπονάρετε τα με καθαρές χαρτοπετσέτες.
- Επιλέξτε προσεκτικά το εργαλείο καθαρισμού: Η Schwan συνιστά τη χρήση βούρτσας πιάτων αντί για σφουγγάρι, όπου είναι δυνατόν. Σύμφωνα με την ίδια, οι έρευνες δείχνουν ότι οι βούρτσες στεγνώνουν πιο γρήγορα, ενώ βακτήρια όπως η Σαλμονέλα μπορούν να επιβιώσουν για περισσότερο από μία εβδομάδα σε ορισμένα σφουγγάρια υπό συγκεκριμένες συνθήκες.
- Στέγνωμα στον αέρα σε καθαρή σχάρα: Το στέγνωμα στον αέρα σε μια σχάρα με καλό αερισμό είναι γενικά πιο υγιεινό από τη χρήση πετσέτας κουζίνας. Σύμφωνα με τη Schwan, οι πάνινες πετσέτες μπορεί να μεταφέρουν ξανά βακτήρια στα πιάτα. Αν προτιμάτε τη χρήση πετσέτας, χρησιμοποιήστε ένα καθαρό, στεγνό πανί που προορίζεται αποκλειστικά για τα πιάτα — ποτέ κάποιο που χρησιμοποιήθηκε για τα χέρια ή τους πάγκους — και αντικαταστήστε το μόλις υγρανθεί.
- Αποφύγετε το στοίβαγμα υγρών πιάτων: Αφήστε τα πιάτα να στεγνώσουν τελείως προτού τα τοποθετήσετε στα ντουλάπια, καθώς η παγιδευμένη υγρασία ανάμεσα σε νωπές επιφάνειες μπορεί να ευνοήσει την ανάπτυξη βακτηρίων.
Πλυντήριο πιάτων: 6 συμβουλές για πεντακάθαρα σκεύη σε κάθε πλύση
- Αποφύγετε το υπερβολικό ξέβγαλμα: Αφαιρέστε τα μεγάλα υπολείμματα τροφών αντί να ξεπλένετε τα πιάτα μέχρι να είναι εντελώς καθαρά. «Έρευνες δεν έχουν δείξει ότι το προληπτικό ξέβγαλμα βελτιώνει την υγιεινή, ενώ αντιθέτως σπαταλά νερό και ενέργεια», αναφέρει ο Keith Warriner, καθηγητής ασφάλειας τροφίμων στο Πανεπιστήμιο του Guelph.
- Τοποθετήστε τα σκεύη με τον σωστό τρόπο: Τοποθετήστε τα πιάτα έτσι ώστε το νερό να ψεκάζει ελεύθερα όλες τις επιφάνειες. Αποφύγετε τον υπερβολικό συνωστισμό ή την επαφή των μαχαιροπίρουνων μεταξύ τους, και βεβαιωθείτε ότι οι μεγάλες κατσαρόλες ή οι πιατέλες δεν εμποδίζουν τους εκτοξευτήρες νερού (έλικες). Τοποθετήστε κουτάλια και πιρούνια στο ειδικό καλάθι, άλλα με τη λαβή προς τα πάνω και άλλα προς τα κάτω, για να μην «κολλάνε» μεταξύ τους.
- Χρησιμοποιήστε απορρυπαντικό πλυντηρίου πιάτων και λαμπρυντικό: Γεμίστε την ειδική θήκη σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή. Η προσθήκη λαμπρυντικού βοηθά το νερό να απομακρύνεται από τα σκεύη, επιταχύνει το στέγνωμα και μειώνει τις κηλίδες νερού και τα άλατα.
- Ελέγξτε την θερμοκρασία: Πολλοί κατασκευαστές πλυντηρίων πιάτων συνιστούν θερμοκρασία εισερχόμενου ζεστού νερού γύρω στους 50°C, αν και θα πρέπει να συμβουλευτείτε το εγχειρίδιο της συσκευής σας για τις συγκεκριμένες απαιτήσεις της.
- Επιλέξτε το σωστό πρόγραμμα πλύσης: Προσαρμόστε το πρόγραμμα ανάλογα με το πόσο λερωμένα είναι τα πιάτα. Για καθημερινά φορτία, το κανονικό πρόγραμμα είναι αρκούντως ικανοποιητικό. Όταν απαιτείται πρόσθετη εξουδετέρωση μικροβίων, επιλέξτε ένα πρόγραμμα υψηλής θερμοκρασίας ή απολύμανσης, εφόσον το διαθέτει η συσκευή σας.
- Σωστή συντήρηση της συσκευής: Καθαρίζετε τακτικά το φίλτρο για να αποτρέψετε την ανακυκλοφορία των παγιδευμένων σωματιδίων τροφής. Ελέγξτε τους βραχίονες ψεκασμού για φραγμένες οπές και καθαρίστε τυχόν υπολείμματα. Σκουπίστε το λάστιχο της πόρτας, όπου μπορεί να συσσωρευτεί υγρασία και υπολείμματα, και καθαρίζετε περιοδικά το εσωτερικό του πλυντηρίου πιάτων σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
Συχνά λάθη στο πλύσιμο των πιάτων
- Παραμελείτε τον καθαρισμό των σφουγγαριών και των εργαλείων καθαρισμού: Τα σφουγγάρια, τα πανιά και οι βούρτσες μπορούν να συσσωρεύσουν υπολείμματα τροφών και βακτήρια με την πάροδο του χρόνου. Σύμφωνα με τον Warriner, η τοποθέτηση του σφουγγαριού ή της βούρτσας στο πάνω ράφι του πλυντηρίου πιάτων μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των μικροβίων, αν και η θερμότητα ενδέχεται να μικρύνει τη διάρκεια ζωής του σφουγγαριού. Η Schwan συνιστά την αντικατάσταση των σφουγγαριών κάθε μία έως δύο εβδομάδες, ή νωρίτερα αν εμφανίσουν σημάδια φθοράς.
- Προσθέτετε επιπλέον απορρυπαντικού: Η προσθήκη παραπάνω σαπουνιού δεν κάνει τα πιάτα πιο καθαρά· δημιουργεί υπερβολική σαπουνάδα που αφαιρείται δύσκολα, αφήνοντας πίσω της ένα θαμπό υπόλειμμα. Χρησιμοποιείτε μόνο την ποσότητα που συνιστάται στην ετικέτα του προϊόντος ή από τον κατασκευαστή της συσκευής σας.
- Χρησιμοποιείτε λάθος σαπούνι στο πλυντήριο πιάτων: Το κοινό υγρό πιάτων για πλύσιμο στο χέρι μπορεί να δημιουργήσει υπερβολικό αφρό στο πλυντήριο και να προκαλέσει υπερχείλιση. Χρησιμοποιείτε αποκλειστικά απορρυπαντικό ειδικά σχεδιασμένο για αυτόματα πλυντήρια πιάτων.
- Κρατάτε το πλυντήριο κλειστό μετά την πλύση: Εάν αφήσετε τα πιάτα σε μια κλειστή συσκευή με υγρασία μετά τον κύκλο στεγνώματος, μπορεί να δημιουργηθεί συμπύκνωση. Εφόσον το επιτρέπουν οι οδηγίες της συσκευής σας, το ελαφρύ άνοιγμα της πόρτας μόλις τελειώσει ο κύκλος βοηθά στην απελευθέρωση του ατμού και επιτρέπει στα πιάτα να στεγνώσουν γρηγορότερα.
Αποφύγετε αυτά τα κοινά λάθη για να βεβαιωθείτε ότι τα πιάτα σας καθαρίζουν όσο το δυνατόν καλύτερα.
