Στην καρδιά του πολέμου του 1940, ανήμερα της Παναγίας, το ιταλικό υποβρύχιο «Ντελφίνο» τορπιλίζει βυθίζοντας στο λιμάνι της Τήνου, το ελληνικό καταδρομικό «Έλλη».
Βρισκόμαστε στην «καρδιά» του δεύτερου χρόνου του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η Ιταλία που ανήκει στις Δυνάμεις του Άξονα επιδιώκει να διεκδικήσει από τη Μεγάλη Βρετανία, τον έλεγχο στη Μεσόγειο.
Είναι η περίοδος που ο Ιταλός δικτάτορας Μπενίτο Μουσσολίνι, έχει στρέψει το βλέμμα του στην Ελλάδα. Έχει προηγηθεί η κατάκτηση της Λιβύης, της Αιθιοπίας, αλλά και της Αλβανίας.
12 Ιουλίου 1940 οι Ιταλοί χτυπούν «Ωρίων» και «Ύδρα»…
Λίγο μετά τις έξι το πρωί, της 12ης Ιουλίου του 1940, τρία ιταλικά βομβαρδιστικά αεροπλάνα χτυπούν με βόμβες και πολυβόλα το βοηθητικό πλοίο του ελληνικού ναυτικού «Ωρίων». Ένα πλοίο που ανήκει στην Υπηρεσία των Φάρων. Η επίθεση γίνεται κατά τη στιγμή ανεφοδιασμού του φάρου της Γραμβούσας, στον κόλπο Κισσάμου στη δυτική Κρήτη. Η επίθεση συνεχίζεται και κατά του αντιτορπιλικού «Ύδρα», το οποίο είχε πάρει διαταγή να σπεύσει σε βοήθεια του «Ωρίων».
30 Ιουλίου οι επιθέσεις των Ιταλών συνεχίζονται
Είναι λίγο πριν από τις επτά το πρωί της 30ης Ιουλίου του 1940 όταν ένα ιταλικό αεροπλάνο, προερχόμενο από τα Δωδεκάνησα, ρίχνει τέσσερις βόμβες κατά των ελληνικών αντιτορπιλικών «Βασιλεύς Γεώργιος» και «Βασίλισσα Όλγα» καθώς και δύο ελληνικών υποβρυχίων, που βρίσκονταν στο λιμάνι της Ναυπάκτου. Είναι οι ίδιες βόμβες που χτύπησαν και την «Ύδρα».
Η εντολή για τον τορπιλισμό της «Έλλης»
Είναι το βράδυ της 14ης Αυγούστου του 1940. Ο Ιταλός διοικητής των Δωδεκανήσων Τσέζαρε Μαρία Ντε Βέκι, δίνει τη διαταγή για τον τορπιλισμό της «Έλλης».
Το ιταλικό υποβρύχιο «Ντελφίνο» με διοικητή τον υποπλοίαρχο Τζουζέπε Αϊκάρντι αναχωρεί από τη ναυτική βάση στο Παρθένι της Λέρου. Αποστολή του είναι να χτυπήσει εχθρικά πλοία στην Τήνο, τη Σύρο και στη συνέχεια να προχωρήσει σε αποκλεισμό της διώρυγας της Κορίνθου.
Ξημερώνει 15 Αυγούστου του 1940…
Το «Ντελφίνο» βρίσκεται «εν καταδύσει» έξω από το λιμάνι της Τήνου. Από το περισκόπιο, ο υποπλοίαρχος Αϊκάρντι βλέπει την «Έλλη» να πλησιάζει στην Τήνο, για τις εορταστικές εκδηλώσεις της Μεγαλόχαρης.
Είναι 8.25 το πρωί του Δεκαπενταύγουστου…
Λίγο πριν τελεστεί η λιτάνευση της εικόνας της Παναγίας, με την παραλία του νησιού να είναι κατάμεστη από πλήθος πιστών, πραγματοποιείται η επίθεση με τρεις τορπίλες κατά της «Έλλης».
Εν τέλει, μόνο μία από τις τρεις τορπίλες «καρφώνεται» στο μηχανοστάσιο και τις δεξαμενές καυσίμων της «Έλλης». Οι άλλες δύο εκρήγνυται στην προκυμαία.
Η «Έλλη» βυθίζεται λίγο μετά τις εννέα το πρωί
Ένας υπαξιωματικός και οκτώ ναύτες του καταδρομικού πεθαίνουν και 24 (από τα 232 ) μέλη του πληρώματος τραυματίζονται.
Παράλληλα πεθαίνει από καρδιακή προσβολή και μία γυναίκα στην προκυμαία, όπου εξερράγη η δεύτερη τορπίλη του «Ντελφίνο».
Αμέσως μετά τον τορπιλισμό, το ιταλικό υποβρύχιο απομακρύνθηκε χωρίς να αναγνωριστεί η ταυτότητά του. Κατέπλευσε λίγες ώρες αργότερα στη Σύρο από όπου αναχώρησε χωρίς να πραγματοποιήσει κάποια επίθεση καθώς δεν εντόπισε κάποιο ελληνικό πλοίο στο λιμάνι του νησιού. Στη συνέχεια, το υποβρύχιο «Ντελφίνο» επέστρεψε, με διαταγή των ιταλικών αρχών, εσπευσμένα στη Λέρο και δεν πραγματοποίησε την αποστολή του στη διώρυγα της Κορίνθου.
Η επιχείρηση ενδέχεται να μην ήταν σε γνώση των πολιτικών αρχών της Ρώμης -χωρίς να αποκλείεται να είχε ενημερωθεί μόνο ο δικτάτορας Μουσολίνι- και αυτό διότι, όπως έγραψε ο τότε υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Γκαλεάτσο Τσιάνο, στα απομνημονεύματά του, η βύθιση του ελληνικού πλοίου οφείλεται στη θρασύτητα του Ντε Βέκι.
Το καταδρομικό «Έλλη»
Ήταν πολεμικό πλοίο που ανήκε στον στόλο του Ελληνικού Ναυτικού. Το καταδρομικό πήρε το όνομά του από την ναυμαχία της Έλλης που είχε λάβει χώρα στη διάρκεια του Α’ Βαλκανικού Πολέμου.
Τα καταδρομικά ήταν πολεμικά πλοία διαφόρων μεγεθών, μεγάλης ταχύτητας και ελαφρύτερου οπλισμού σε σχέση με τα θωρηκτά, τα οποία σταδιακά εκτόπισαν.
Το μήνυμα του Ιωάννη Μεταξά και ο αντίκτυπος…
«Πρός διατήρησιν ακμαίου του ελληνικού φρονήματος καί της θρησκευτικής πίστεως, ο Έλλην Πρωθυπουργός διέταξε, παρά τήν βύθισιν του εύδρομου, νά μή ματαιωθή η λιτανεία, ήτις πράγματι ετελέσθη πάνδημος καί κατανυκτική». Αυτό ήταν το μήνυμα του Ιωάννη Μεταξά αμέσως μετά την επίθεση στο ελληνικό καταδρομικό.
Η ενέργεια είχε βυθίσει σε θλίψη ολόκληρη την Ελλάδα. Ταυτόχρονα, ο πατριωτισμός, η τιμή και η αξιοπρέπεια των Ελλήνων είχε πληγεί σημαντικά ενώ το αίσθημα μίσους κατά των Ιταλών ήταν ιδιαίτερα έντονο με δεδομένο ότι είχαν επιλέξει την ημέρα της μεγάλης γιορτής του χριστιανισμού για να πραγματοποιήσουν την επίθεση στο καταδρομικό «Έλλη».
Ο τορπιλισμός της «Έλλης» απασχόλησε το διεθνή Τύπο ενώ ακόμη και γερμανικές εφημερίδες εκφράστηκαν με συμπάθεια προς την Ελλάδα. Σε αυτό το περιβάλλον, η ιταλική κυβέρνηση επιχείρησε να παρουσιάσει τον τορπιλισμό ως έργο της Μεγάλης Βρετανίας με πρόφαση ότι αποσκοπούσε στο να προκαλέσει αναστάτωση στα Βαλκάνια και στις σχέσεις Ελλάδας και Ιταλίας.
