Στο Καστελλόριζο μεταβαίνει ο Κυριάκος Μητσοτάκης, με την επίσκεψη να πραγματοποιείται σε ιδιαίτερα φορτισμένη συγκυρία για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ο Πρωθυπουργός θα παραμείνει στο ακριτικό νησί έως την Κυριακή (13/9), όπου θα παραστεί στις εκδηλώσεις για την 83η επέτειο από την απελευθέρωση του νησιού από τον τουρκικό ζυγό.
Η παρουσία του Πρωθυπουργού στο Καστελλόριζο έχει, πέρα από τον επετειακό χαρακτήρα, έντονο συμβολισμό, καθώς πραγματοποιείται λίγες ημέρες μετά τις νέες τουρκικές κινήσεις στην περιοχή και τις δημόσιες τοποθετήσεις της Άγκυρας για το Αιγαίο, τα ελληνικά νησιά και το καθεστώς των θαλάσσιων ζωνών.
Σύμφωνα με το επίσημο πρόγραμμα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα μεταβεί στο Καστελλόριζο σήμερα το απόγευμα. Το Σάββατο θα συναντηθεί με τον δήμαρχο Μεγίστης Νικόλαο Ασβέστη και στη συνέχεια θα επισκεφθεί έργα και υποδομές του νησιού. Την Κυριακή θα παραστεί στις εκδηλώσεις για την 83η επέτειο απελευθέρωσης του Καστελλόριζου.
Με το βλέμμα στην Άγκυρα
Η επίσκεψη πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία έχει επαναφέρει με ένταση ζητήματα που αφορούν στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τις προηγούμενες ημέρες η Άγκυρα προχώρησε σε νέα NAVTEX για έρευνες νοτίως του Καστελλόριζου, με το τουρκικό ερευνητικό σκάφος «TÜBİTAK Marmara» να κινείται στην περιοχή. Η συγκεκριμένη κίνηση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σκηνικό τουρκικής δραστηριότητας που έχει προκαλέσει την αντίδραση της Αθήνας.
Παράλληλα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει επαναφέρει το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών, ενώ σε πρόσφατη τοποθέτησή του έκανε αναφορά ακόμη και στη γεωγραφική εγγύτητα του Κας με το Καστελλόριζο.
Η Αθήνα, από την πλευρά της, διαμηνύει ότι δεν τίθεται ζήτημα υποχώρησης από την ελληνική κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η παρουσία του Έλληνα Πρωθυπουργού στο Καστελλόριζο αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό και διπλωματικό βάρος. Δεν πρόκειται μόνο για μια επετειακή επίσκεψη, αλλά για μια κίνηση υψηλού συμβολισμού σε μια περιοχή που βρίσκεται διαρκώς στο επίκεντρο των τουρκικών διεκδικήσεων.
Σύμφωνα με την εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» το μήνυμα που εκπέμπεται από την Αθήνα είναι ότι το Καστελλόριζο αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της ελληνικής επικράτειας και ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει τις τουρκικές κινήσεις ως κάτι που μπορεί να μεταβάλει το υφιστάμενο καθεστώς.
Ο χρονισμός άλλωστε της πρωθυπουργικής παρουσίας στο ακριτικό νησί, ενισχυμένης από τον πρόεδρο της Βουλής, τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ, τον υπουργό εσωτερικών και τους 4 «γαλάζιους» βουλευτές της Περιφέρειας Δωδεκανήσου, μόνο τυχαίος δεν μπορεί να θεωρηθεί.
Οι τουρκικές αντιδράσεις
Η επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει ήδη προκαλέσει την αντίδραση τουρκικών μέσων ενημέρωσης, τα οποία την παρουσιάζουν ως μήνυμα προς την Άγκυρα.
Σε τουρκικά δημοσιεύματα η μετάβαση του Πρωθυπουργού στο Καστελλόριζο ερμηνεύεται ως προσπάθεια της Αθήνας να στείλει μήνυμα αποφασιστικότητας στην Τουρκία. Ορισμένα μέσα χρησιμοποιούν ιδιαίτερα επιθετική ρητορική, συνδέοντας την επίσκεψη με τις πρόσφατες εξελίξεις στο Αιγαίο, την άμυνα και τις ελληνικές κινήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η αντίδραση αυτή έχει τη δική της σημασία, καθώς δείχνει ότι στην Άγκυρα η επίσκεψη δεν αντιμετωπίζεται ως μια απλή εθιμοτυπική ή επετειακή παρουσία του Έλληνα Πρωθυπουργού.
Το προηγούμενο της NAVTEX και το «Μαρμαρά»
Το σκηνικό είχε αρχίσει να φορτίζεται ήδη από τις αρχές Σεπτεμβρίου, όταν η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX για επιστημονικές έρευνες σε θαλάσσια περιοχή νοτίως και νοτιοδυτικά του Καστελλόριζου.
Η Αθήνα απάντησε με αντι-NAVTEX, αμφισβητώντας την τουρκική δραστηριότητα και υποστηρίζοντας τη δικαιοδοσία της Ελλάδας στην περιοχή. Το ζήτημα προστέθηκε σε μια σειρά κινήσεων που έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο τις ελληνοτουρκικές διαφορές για τις θαλάσσιες ζώνες και το εύρος των δικαιωμάτων των δύο χωρών.
Το θέμα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για το Καστελλόριζο, καθώς η περιοχή γύρω από το νησιωτικό σύμπλεγμα αποτελεί διαχρονικά ένα από τα σημεία όπου οι τουρκικές διεκδικήσεις συγκρούονται με τις ελληνικές θέσεις για την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ.
Η νέα γεωπολιτική εικόνα
Η επίσκεψη του Μητσοτάκη δεν πραγματοποιείται απομονωμένα από την υπόλοιπη διπλωματική κινητικότητα της Αθήνας.
Τις προηγούμενες ημέρες ο Πρωθυπουργός βρέθηκε στην Αίγυπτο για την άτυπη τριμερή Ελλάδας – Κύπρου – Αιγύπτου και στη συνέχεια στο Παρίσι, όπου συναντήθηκε με τον Εμανουέλ Μακρόν.
Στο Παρίσι βρέθηκε στο επίκεντρο, μεταξύ άλλων, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, ένα έργο με σημαντικές γεωπολιτικές προεκτάσεις, ενώ η παρουσία του Μητσοτάκη στο Παρίσι εντάχθηκε σε έναν ευρύτερο κύκλο διεθνών επαφών της ελληνικής κυβέρνησης.
