Την ανάγκη απευθείας διαπραγματεύσεων μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών υπογράμμισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία μεταξύ Τουρκίας και ανατολικής Λιβύης «κατάφωρα παράνομη, άκυρη και ανυπόστατη».
Σε συνέντευξή του στο Reuters, αναφέρθηκε επίσης στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα, ζητώντας διεθνή εκεχειρία μετά τη βύθιση ελληνόκτητου πλοίου, ενώ κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να ενισχύσει τη ναυτική επιχείρηση «Ασπίδες» στην Ερυθρά Θάλασσα.
Αναφερόμενος στην τουρκολιβυκή συμφωνία, ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η Άγκυρα και η Λιβύη επιχειρούν να δημιουργήσουν «τετελεσμένα γεγονότα», παρακάμπτοντας τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας και αγνοώντας την ύπαρξη των ελληνικών νησιών.
«Αγνοεί πλήρως τη γεωγραφία, την πραγματικότητα ότι υπάρχουν ελληνικά νησιά – τα οποία φαίνεται να εξαφανίζονται εντελώς από τη σκέψη της Τουρκίας και της Λιβύης», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Οι έρευνες της Chevron και το κάλεσμα για διαπραγματεύσεις με τη Λιβύη
Μετά τη σύναψη της τουρκολιβυκής συμφωνίας το 2019, η Ελλάδα έχει παραχωρήσει άδεια σε κοινοπραξία υπό την ηγεσία της αμερικανικής Chevron για έρευνες φυσικού αερίου στα ανοιχτά της Κρήτης. Παράλληλα, η Αθήνα επιδιώκει ξεχωριστή συμφωνία με τη Λιβύη για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών των δύο χωρών.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης διαβεβαίωσε ότι «δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος να αμφισβητηθούν με οποιονδήποτε τρόπο αυτές οι έρευνες».
Παράλληλα, χαρακτήρισε την Ελλάδα και τη Λιβύη «φυσικούς γείτονες» και κάλεσε τη βορειοαφρικανική χώρα να συμμετάσχει σε απευθείας διαπραγματεύσεις με την Αθήνα, αντιμετωπίζοντας τις σχετικές συνομιλίες «πολύ, πολύ σοβαρά».
Έκκληση για διεθνή εκεχειρία στη Μαύρη Θάλασσα
Η συνέντευξη στο Reuters πραγματοποιήθηκε μετά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τη θαλάσσια ασφάλεια, στην οποία προήδρευσε ο πρωθυπουργός, και λίγες ώρες μετά τη βύθιση ελληνόκτητου πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, έπειτα από επίθεση με ναυτικά drones στα ανοιχτά της Βουλγαρίας την Τετάρτη.
Η επίθεση αποτέλεσε το τελευταίο περιστατικό σε μια σειρά επιθέσεων εναντίον πλοίων στη δυτική Μαύρη Θάλασσα κατά τη διάρκεια του Οκτωβρίου.
«Χρειαζόμαστε κάποιου είδους διεθνή εκεχειρία όσον αφορά στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας», δήλωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, επισημαίνοντας ότι αποτελεί «ύψιστη προτεραιότητα» η δυνατότητα εξαγωγής σιτηρών από την περιοχή προς τις διεθνείς αγορές.
Αναφερόμενος στη δραστηριότητα της ελληνικής ναυτιλίας, σημείωσε ότι «οι Έλληνες πλοιοκτήτες θα ήταν οι πρώτοι που θα επανέλαβαν τις εμπορικές δραστηριότητες στη Μαύρη Θάλασσα, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών από την Ουκρανία, υπό την προϋπόθεση ότι θα διασφαλιζόταν η ασφαλής διέλευση».
Ο πρωθυπουργός επισήμανε ακόμη τις οικονομικές επιπτώσεις από την ανασφάλεια στις θαλάσσιες μεταφορές, τονίζοντας ότι οι ναύλοι και τα ασφάλιστρα «έχουν εκτοξευθεί στα ύψη».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις εξαγωγές της Ουκρανίας, από τις οποίες εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό η οικονομία της χώρας, επισημαίνοντας τον κίνδυνο καταστροφής μεγάλων ποσοτήτων σιτηρών που παραμένουν αποθηκευμένες.
«Είχαν μια εξαιρετικά πλούσια σοδειά, αλλά τα σιτηρά βρίσκονται τώρα αποθηκευμένα σε σιλό, με κίνδυνο να σαπίσουν», ανέφερε.
Σε ό,τι αφορά τις προοπτικές διπλωματικής επίλυσης του πολέμου, εξέφρασε την εκτίμηση ότι η Μόσχα δεν δείχνει διάθεση συμμετοχής σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
«Δυστυχώς, προς το παρόν, η Ρωσία δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται να συμμετάσχει σε μια ουσιαστική συζήτηση», δήλωσε.
Ζητά ενίσχυση της επιχείρησης «Ασπίδες» στην Ερυθρά Θάλασσα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τάχθηκε επίσης υπέρ της ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ναυτικής επιχείρησης «Ασπίδες», η οποία ξεκίνησε το 2024 με στόχο την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα από τις επιθέσεις των Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι υποστηρίζονται από το Ιράν.
«Το επιχείρημά μου είναι απλό: η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει συμφέρον να διαθέτει ουσιαστική παρουσία, με πραγματικά στρατιωτικά μέσα, σε αυτή την περιοχή του κόσμου και χρειαζόμαστε περισσότερες χώρες να συμμετάσχουν στην επιχείρηση “Ασπίδες”», ανέφερε.
Ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι η Ελλάδα, η Ιταλία και η Γαλλία έχουν ήδη διαθέσει στρατιωτικά μέσα για την επιχείρηση, διευκρινίζοντας, ωστόσο, ότι αυτό «προφανώς δεν είναι αρκετό».
«Εάν θέλουμε πραγματικά να στείλουμε το μήνυμα και στις χώρες του Κόλπου ότι λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη την ασφάλειά τους, αλλά και ότι προστατεύουμε τις κρίσιμες αρτηρίες και θαλάσσιες οδούς που είναι απολύτως απαραίτητες για το ευρωπαϊκό εμπόριο, θα πρέπει να είμαστε διατεθειμένοι να αναπτύξουμε περισσότερα μέσα σε αυτή την περιοχή του κόσμου», τόνισε.
Η θέση για τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας
Στη συνέντευξη τέθηκε και το ζήτημα των οικονομικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας, μετά την απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να άρει, νωρίτερα τον Οκτώβριο, τις κυρώσεις στις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας στη συνέχιση της οικονομικής πίεσης προς τη Μόσχα, συνδέοντας τις κυρώσεις με την παράταση του πολέμου στην Ουκρανία.
«Πιστεύουμε ότι πρέπει να ασκήσουμε οικονομική πίεση και να επιβάλουμε μεγαλύτερο οικονομικό κόστος στη Ρωσία, ώστε να στείλουμε ένα απολύτως σαφές μήνυμα ότι, όσο παρατείνει αυτόν τον πόλεμο, θα υφίσταται πολύ συγκεκριμένες οικονομικές συνέπειες», κατέληξε.