ΗΠΑ-Ιράν: Τι περιλαμβάνει η ειρηνευτική συμφωνία – Ανοιχτά Στενά του Ορμούζ και κατάργηση του πυρηνικού προγράμματος με… ανταλλάγματα

Ιρανοί αξιωματούχοι βρίσκονται στο τελικό στάδιο των εσωτερικών διαβουλεύσεων για μια συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με την αμερικανική πλευρά να εμφανίζεται αισιόδοξη για την πορεία των διαπραγματεύσεων. Η συμφωνία φέρεται να περιλαμβάνει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια και τη διάλυση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.

Περαστικοί διασχίζουν διάβαση μπροστά από διαφημιστική πινακίδα με το πορτρέτο του εκλιπόντος προέδρου του Ιράν, Εμπραχίμ Ραϊσί, ο οποίος σκοτώθηκε σε συντριβή ελικοπτέρου το 2024, στο κέντρο της Τεχεράνης, στο Ιράν, την Πέμπτη 28 Μαΐου 2026. Φωτογραφία: AP / Vahid Salemi

Περαστικοί διασχίζουν διάβαση μπροστά από διαφημιστική πινακίδα με το πορτρέτο του εκλιπόντος προέδρου του Ιράν, Εμπραχίμ Ραϊσί, ο οποίος σκοτώθηκε σε συντριβή ελικοπτέρου το 2024, στο κέντρο της Τεχεράνης, στο Ιράν, την Πέμπτη 28 Μαΐου 2026. Φωτογραφία: AP / Vahid Salemi

Τα βασικά σημεία του άρθρου

  • Ιρανοί αξιωματούχοι βρίσκονται στο τελικό στάδιο των εσωτερικών διαβουλεύσεων για μια συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με συμφωνία να έχει επιτευχθεί στη συντριπτική πλειονότητα των ζητημάτων.
  • Το πλαίσιο της συμφωνίας προβλέπει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια και τη διάλυση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
  • Εφόσον υπογραφεί το μνημόνιο, θα ακολουθήσει περίοδος 60 ημερών για τεχνικές διαπραγματεύσεις, ενώ η Τεχεράνη θα μπορούσε να απαλλαγεί από σημαντικές οικονομικές πιέσεις και κυρώσεις.

Ιρανοί αξιωματούχοι βρίσκονται στο τελικό στάδιο των εσωτερικών διαβουλεύσεων για μια συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την ώρα που η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται αισιόδοξη για την πορεία των διαπραγματεύσεων.

Σύμφωνα με το CNN, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, δήλωσε ότι έχει επιτευχθεί συμφωνία στη συντριπτική πλειονότητα των ζητημάτων που βρίσκονται στο τραπέζι των συνομιλιών.

«Προς το παρόν, έχει επιτευχθεί κατανόηση για την πλειονότητα των ζητημάτων και βρισκόμαστε στο τελικό στάδιο των εσωτερικών διαβουλεύσεων», ανέφερε, σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης. «Παρακολουθώντας στενά τις θέσεις της άλλης πλευράς, θα ανακοινώσουμε τη στάση μας ανάλογα με τις συνθήκες. Ακόμη και αυτή τη στιγμή που μιλώ μαζί σας, πραγματοποιούνται συναντήσεις μεταξύ των αρμόδιων θεσμών», πρόσθεσε.

Ο Μπαγαεΐ σημείωσε επίσης ότι ο χρόνος, ο τόπος και οι λεπτομέρειες της συμφωνίας θα εξαρτηθούν από την πορεία της διπλωματικής διαδικασίας.

Οι όροι που περιγράφει η αμερικανική πλευρά

Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ περιέγραψε ορισμένα από τα βασικά σημεία της υπό διαμόρφωση συμφωνίας, επισημαίνοντας ωστόσο ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ζητήματα που δεν έχουν ακόμη διευθετηθεί.

«Νομίζω ότι έχουμε φτάσει τη διατύπωση σε ένα σημείο που μας ικανοποιεί και όπου οι Ιρανοί έχουν πράγματι πει: “Εντάξει, μπορούμε να συμφωνήσουμε σε αυτό”», δήλωσε ο αξιωματούχος σε δημοσιογράφους.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το πλαίσιο της συμφωνίας προβλέπει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια.

Παράλληλα, η συμφωνία θα οδηγούσε στη διάλυση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποκτούσαν τον έλεγχο ή την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού του Ιράν.

Διαπραγματεύσεις 60 ημερών και άρση κυρώσεων

Εφόσον υπογραφεί το μνημόνιο συνεννόησης, θα ακολουθήσει περίοδος 60 ημερών για τεχνικές διαπραγματεύσεις σχετικά με την εφαρμογή της συμφωνίας.

Ο Αμερικανός αξιωματούχος απέφυγε να απαντήσει εάν ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, έχει εγκρίνει προσωπικά τη συμφωνία.

Όπως ανέφερε, το Ιράν δεσμεύεται επ’ αόριστον να μην αποκτήσει ή αναπτύξει πυρηνικά όπλα, ενώ οι τεχνικές λεπτομέρειες για τη διαχείριση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου παραμένουν υπό συζήτηση.

Παράλληλα, σημείωσε ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να απαλλαγεί από σημαντικές οικονομικές πιέσεις και κυρώσεις, εφόσον συμμορφωθεί με τους όρους της συμφωνίας.

Οι βασικοί όροι της συμφωνίας

Σύμφωνα με τον αξιωματούχο, οι όροι στους οποίους έχει συμφωνήσει η Τεχεράνη είναι οι εξής:

  • Τα πυρηνικά υλικά θα καταστραφούν και θα απομακρυνθούν.
  • Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα καταργηθεί.
  • Δεν θα αποδεσμευτούν χρήματα του Ιράν έως ότου εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του.
  • Τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν ανοιχτά.
  • Δεν θα επιτρέπεται η χρηματοδότηση τρομοκρατικών ομάδων από το Ιράν.

Ο ίδιος χαρακτήρισε τη συμφωνία ως «συμφωνία βασισμένη στην απόδοση», υποστηρίζοντας ότι τα οικονομικά οφέλη για την Τεχεράνη θα εξαρτηθούν από την εφαρμογή των δεσμεύσεών της.

Η στάση της Τεχεράνης και οι ισραηλινές επιφυλάξεις

Σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, εξακολουθούν να υπάρχουν διαφωνίες στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας σχετικά με τη συμφωνία, ωστόσο η κυβέρνηση Τραμπ εκτιμά ότι η πλειονότητα των αξιωματούχων στηρίζει τη διαδικασία.

Όπως υποστήριξε, μεγάλο μέρος των δημόσιων δηλώσεων από την Τεχεράνη αποσκοπεί στο να καταστήσει τη συμφωνία αποδεκτή στο εσωτερικό ακροατήριο της χώρας.

Παράλληλα, η αμερικανική κυβέρνηση εμφανίζεται «βέβαιη» ότι το Ισραήλ θα στηρίξει τη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, αν και ο αξιωματούχος δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο μελλοντικών ισραηλινών στρατιωτικών ενεργειών στον Λίβανο.

Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν δηλώσει στο παρελθόν ότι δεν πρόκειται να υπογράψουν συμφωνία χωρίς αποδέσμευση κεφαλαίων, ενώ έχουν επανειλημμένα απορρίψει συζητήσεις για το ζήτημα της χρηματοδότησης τρομοκρατικών οργανώσεων.

Οι δηλώσεις Βανς για τα οικονομικά οφέλη

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, καταγγέλλοντας αυτό που χαρακτήρισε ως «ψευδείς πληροφορίες σχετικά με μια πιθανή συμφωνία», δήλωσε ότι τα οικονομικά οφέλη θα αποκομίσει το Ιράν μόνο εάν «εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του».

«Πρώτον, οι Ιρανοί δεν λαμβάνουν καθόλου μετρητά, και δεν αποδεσμεύονται κεφάλαια απλώς και μόνο επειδή υπογράφουν μια συμφωνία ή συμμετέχουν σε μια συνάντηση», έγραψε στο X.

«Η συμφωνία έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να διασφαλίζει ότι δίνεται προτεραιότητα στις ανησυχίες των ΗΠΑ και των συμμάχων τους, και ότι, εφόσον η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της, τότε θα αποκομιστούν οικονομικά οφέλη τόσο για την ίδια όσο και για ολόκληρη την περιοχή», πρόσθεσε.