Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η απότομη στροφή του Ντόναλντ Τραμπ σε συμφωνία πετρελαίου με τον Βλάντιμιρ Πούτιν προκάλεσε μεγάλη αγωνία στην Ουκρανία, με την αντιπροσωπεία του Κιέβου στις ΗΠΑ να βρίσκεται προ εκπλήξεως.
- Ο Πρόεδρος Ζελένσκι αμφισβήτησε τον σκοπό της αποστολής ουκρανικής αντιπροσωπείας, δηλώνοντας ότι «η ομάδα μας χρησιμοποιείται απλώς ως προπέτασμα καπνού» και χαρακτήρισε την απόφαση «μια αδύναμη απόφαση από τους ισχυρούς εταίρους μας».
- Παρά την κίνηση των ΗΠΑ, ο πόλεμος συνεχίζεται και από τις δύο πλευρές, με ουκρανικά drones να πλήττουν ρωσικούς στόχους και τη Ρωσία να εξαπολύει επιθέσεις σε ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Η απότομη στροφή του Ντόναλντ Τραμπ σε συμφωνία 4,8 εκατομμυρίων πετρελαίου με τον Βλάντιμιρ Πούτιν, έχει προκαλέσει μεγάλη αγωνία στην Ουκρανία και τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Πόσο μάλλον η δήλωση του προέδρου των ΗΠΑ πως «ήρθε η ώρα η Ουκρανία να αποκτήσει νέο πρόεδρο», έχει θορυβήσει το επιτελείο Ζελένσκι. Όμως, πως αντιμετώπισε η αντιπροσωπεία της Ουκρανίας που βρέθηκε την Παρασκευή (9/10) στις ΗΠΑ σε συνάντηση με ειδικούς διαμεσολαβητές, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ την ανακοίνωση του Τραμπ για πετρελαϊκή συμφωνία με τον Πούτιν;
Σύμφωνα με δημοσίευμα του kyivindependent, όταν οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ είπαν στην ουκρανική αντιπροσωπεία στις 9 Οκτωβρίου ότι ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ετοιμαζόταν να άρει τις κυρώσεις στις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ, οι Ουκρανοί δυσκολεύτηκαν να πιστέψουν αυτό που άκουγαν.
Η αντιπροσωπεία είχε ταξιδέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες για να συζητήσει μια πιθανή εκεχειρία στον ενεργειακό τομέα με τη Ρωσία. Αντίθετα, οι διαπραγματευτές του Κιέβου βρέθηκαν προ εκπλήξεως από μια απόφαση που φοβούνταν ότι θα έδινε στη Μόσχα νέα έσοδα για τη χρηματοδότηση του πολέμου της κατά της Ουκρανίας, υπονομεύοντας παράλληλα τη διαπραγματευτική ισχύ του Κιέβου.
«Δεν ήταν μόνο η δική μας αντιπροσωπεία εκεί, αλλά και μια ευρωπαϊκή», δήλωσε ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος στο Kyiv Independent. «Απλώς όλοι κάθονταν εκεί σαν ηλίθιοι», πρόσθεσε.
Η Ουάσινγκτον ζητούσε από την Ουκρανία να συγκρατήσει τις επιθέσεις της στη ρωσική ενέργεια, ενώ παράλληλα έδινε στη Μόσχα μια οικονομική ανάσα — όλα αυτά την ώρα που ο Τραμπ αντιμετώπιζε τις συνέπειες από τον πόλεμο κατά του Ιράν.
«Και όμως, αυτός είναι που παρέσυρε τους πάντες σε έναν πόλεμο στο Ιράν – έναν πόλεμο χωρίς διέξοδο – και μας ξεπουλάει… Απλώς για να εξασφαλίσει μια προσωρινή, απατηλή ανάσα λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές», δήλωσε ο αξιωματούχος.
Για την Ουκρανία, το κρίσιμο ερώτημα ήταν γιατί το Κίεβο θα έπρεπε να παραδώσει ένα βασικό μέσο πίεσης προς τη Μόσχα, εάν η Ρωσία δεν είχε καμία υποχρέωση να σταματήσει τις επιθέσεις στο ενεργειακό σύστημα της Ουκρανίας.
Μια συμφωνία που το Κίεβο δεν περίμενε ποτέ
Ο Βολόντιμιρ Ζελένσκι είχε στείλει ουκρανική αντιπροσωπεία στις Ηνωμένες Πολιτείες για συνομιλίες προγραμματισμένες για τις 9-10 Οκτωβρίου. Η ατζέντα περιλάμβανε μια πιθανή ενεργειακή εκεχειρία με τη Μόσχα και μια ξεχωριστή ρύθμιση για τη διακοπή των επιθέσεων στη Μαύρη Θάλασσα.
Αντίθετα, οι συνομιλίες εκτροχιάστηκαν αφού ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι η Ρωσία θα προμήθευε εκατομμύρια τόνους καυσίμου ντίζελ στις ΗΠΑ και τις παγκόσμιες αγορές, έπειτα από τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Το Κίεβο δεν είχε ενημερωθεί εκ των προτέρων για την απόφαση. Παρόλο που ο Ζελένσκι αναγνώρισε δημοσίως ότι η Ουάσινγκτον εξέταζε μια συμφωνία με τη Μόσχα, Ουκρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν τις λεπτομέρειες πριν από την ανακοίνωση εκείνο το βράδυ.
Για την αντιπροσωπεία, η αποκάλυψη ήγειρε ερωτήματα σχετικά με το αν η Ουάσινγκτον είχε ήδη διαπραγματευτεί όρους με τη Μόσχα, ενώ Ουκρανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προσπαθούσαν ακόμη να καθορίσουν τις παραμέτρους μιας ενεργειακής ανακωχής.
«Έμοιαζε με παγίδα», δήλωσε ο ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος. Ο χρόνος της αμερικανικής απόφασης απλώς ενίσχυσε τις υποψίες.
Ακολουθώντας τις οδηγίες του Τραμπ, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) «εκδίδει αμέσως μια προσωρινή γενική άδεια που επιτρέπει την προμήθεια ρωσικού ντίζελ στην παγκόσμια αγορά».
Ουκρανός αξιωματούχος υπέδειξε την 7η Απριλίου – ημερομηνία κατά την οποία ορίστηκε να λήξει η απαλλαγή – ως απόδειξη ότι η Ουάσινγκτον είχε σχεδιάσει το μέτρο βάσει συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος. «Ήραν τις κυρώσεις μέχρι τις 7 Απριλίου… Άρα το ετοίμαζαν αυτό για τις 7 Οκτωβρίου. Είναι ένα δώρο γενεθλίων για τον Πούτιν. Μετρούν τους έξι μήνες», δήλωσε ο αξιωματούχος.
Η απαίτηση του Τραμπ να σταματήσουν τα ουκρανικά πλήγματα
Ο Τραμπ είχε προηγουμένως πιέσει τον Ζελένσκι να σταματήσει τις ουκρανικές επιθέσεις στις ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, υποστηρίζοντας ότι το Κίεβο θα έπρεπε να σταματήσει να διαταράσσει την παραγωγή καυσίμων της Ρωσίας. «Ο κ. Ζελένσκι πρέπει να κάνει ένα πράγμα. Πρέπει να σταματήσει να χτυπάει το καύσιμο ντίζελ στη Ρωσία», είχε δηλώσει ο Τραμπ στον Ζελένσκι στις 13 Σεπτεμβρίου.
Το Κίεβο απέρριψε την υπόθεση ότι η Ουκρανία θα έπρεπε να σταματήσει μονομερώς τα πλήγματά της. Ουκρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ο Ζελένσκι είχε καταστήσει σαφές επανειλημμένα πως οποιαδήποτε ενεργειακή εκεχειρία θα έπρεπε να ισχύει και για τις δύο πλευρές, με τη Ρωσία να σταματά επίσης τις επιθέσεις της στις ουκρανικές ενεργειακές υποδομές.
Αυτή η διαφορά είναι κομβικής σημασίας για το Κίεβο. Τα ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου, τερματικούς σταθμούς και άλλες ενεργειακές εγκαταστάσεις στοχεύουν στη διαταραχή μιας κύριας πηγής χρηματοδότησης της πολεμικής προσπάθειας της Μόσχας. Η Ρωσία, εν τω μεταξύ, έχει στοχεύσει συστηματικά ουκρανικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και υποσταθμούς, επιδιώκοντας να στερήσει από τους πολίτες το ηλεκτρικό ρεύμα και τη θέρμανση.
Μια εκεχειρία που θα σταματούσε μόνο τις ουκρανικές επιθέσεις θα άφηνε επομένως ανέπαφη την εκστρατεία της Ρωσίας κατά του ενεργειακού συστήματος της Ουκρανίας, προστατεύοντας παράλληλα τις υποδομές που βοηθούν στη συντήρηση της ρωσικής πολεμικής μηχανής.
Ωστόσο, Ουκρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι Αμερικανοί διαπραγματευτές παρουσίασαν το ζήτημα διαφορετικά κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, παρουσιάζοντας τον Ζελένσκι ως υπεύθυνο για το αδιέξοδο επειδή είχε αρνηθεί να σταματήσει τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια.
Στους Ουκρανούς ειπώθηκε επίσης ότι η Ουάσινγκτον θα διέκοπτε την ανταλλαγή πληροφοριών μυστικών υπηρεσιών που βοηθούσαν το Κίεβο να εντοπίζει και να πλήττει στόχους εντός της Ρωσίας, δήλωσε άτομο που ήταν παρόν στις συνομιλίες. Εξάλλου, οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις ουκρανικές επιθέσεις, και ο περιορισμός της πρόσβασης σε αυτές θα εξασθενούσε την ικανότητα του Κιέβου να πραγματοποιεί πλήγματα βαθιά μέσα στο ρωσικό έδαφος.
«Ελπίζω οι Αμερικανοί να μην τους δώσουν συστήματα Patriot»
Ένας ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος που συμμετείχε στις συνομιλίες απάντησε με πικρό χιούμορ. «Ελπίζω οι Αμερικανοί να μην τους δώσουν συστήματα Patriot (αεράμυνας) για να προστατεύσουν τα διυλιστήρια πετρελαίου τους», δήλωσε ο αξιωματούχος. Η παρατήρηση αυτή, ωστόσο, αποτύπωνε έναν ευρύτερο φόβο στο Κίεβο.
Η Ουάσινγκτον κατέληξε ήδη να βοηθά τη Μόσχα να προστατεύσει τις υποδομές που χρηματοδοτούν τον πόλεμό της, ενώ παράλληλα ασκούσε πιέσεις στην Ουκρανία να παραδώσει ένα μέσο ανταπόδοσης. Άλλος ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η Ουκρανία δεν είχε συμφωνήσει να σταματήσει τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια και δεν θα δεσμευόταν να το πράξει χωρίς αμοιβαία ρωσική δράση.
Για το Κίεβο, η αρχή παρέμενε αμετάβλητη. Μια ενεργειακή ανακωχή θα μπορούσε να λειτουργήσει μόνο εάν και οι δύο χώρες αποδέχονταν τους ίδιους περιορισμούς. «Ήταν απλά γαμημένα ηλίθιο να θάψουν την ιδέα μιας ενεργειακής ανακωχής με αυτή την κίνηση», δήλωσε ένας αξιωματούχος, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Ουάσινγκτον προσπαθούσε να αποστερήσει από την Ουκρανία τη μεγαλύτερη πηγή πίεσης στις διαπραγματεύσεις.
Ο πόλεμος συνεχίζεται και από τις δύο πλευρές
Τα γεγονότα στο πεδίο έδειξαν πόσο λίγο είχε αλλάξει η ανακοίνωση. Μόλις λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση του Τραμπ, ουκρανικά drones έπληξαν τερματικό σταθμό φόρτωσης πετρελαίου στο Ροστόφ επί του Ντον στη Ρωσία. Ο τερματικός σταθμός διαχειρίζεται πετρελαϊκά προϊόντα προς εξαγωγή και προμηθεύει καύσιμα στον ρωσικό στρατό.
Η Ρωσία, εν τω μεταξύ, εξαπέλυσε επίθεση με drones και στη συνέχεια πυραυλικό πλήγμα στο Κίεβο στις 10 Οκτωβρίου, στοχεύοντας επίσης ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Καμία από τις δύο πλευρές δεν είχε συμφωνήσει να σταματήσει τα πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές, και η ανακοίνωση των ΗΠΑ ελάχιστα συνέβαλε στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των θέσεών τους.
Κραυγή αγωνίας από τον Ζελένσκι
Ο Ζελένσκι αναφέρθηκε στην απόφαση σε ηχητικό μήνυμα προς τους δημοσιογράφους αργά το βράδυ της 9ης Οκτωβρίου, προειδοποιώντας ότι το να επιτραπεί στη Ρωσία να εξάγει ντίζελ απλώς θα έδινε στη Μόσχα πρόσθετα έσοδα για να συνεχίσει τον πόλεμο της. «Αυτό μόνο τροφοδοτεί τον Πούτιν και του επιτρέπει να διεξάγει περισσότερο πόλεμο», δήλωσε ο Ζελένσκι. «Και τη στιγμή που μιλάμε για ειρήνη, οι ΗΠΑ επιτρέπουν στη Ρωσία να εξάγει ντίζελ», υπογράμμισε.
Αμφισβήτησε επίσης τον σκοπό της αποστολής ουκρανικής αντιπροσωπείας σε διαπραγματεύσεις υπό αυτές τις συνθήκες. «Πιστεύω ότι η ομάδα μας χρησιμοποιείται απλώς ως προπέτασμα καπνού. Αυτό σίγουρα δεν είναι έντιμο και σίγουρα δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να ενεργούν οι εταίροι», δήλωσε ο Ζελένσκι, αποκαλώντας την απόφαση «μια αδύναμη απόφαση από τους ισχυρούς εταίρους μας».
Από την Ουκρανία ζητούνταν να κάνει υποχωρήσεις στο πεδίο της μάχης, ακόμη και την ώρα που η Μόσχα συνέχιζε να επιτίθεται στις πόλεις και τις ενεργειακές υποδομές της.
Για έναν ανώτερο Ουκρανό αξιωματούχο, η εξήγηση για την κίνηση της Ουάσινγκτον ήταν απλή: Ο Τραμπ προσπαθούσε να μετατοπίσει την ευθύνη για τις συνέπειες της δικής του εξωτερικής πολιτικής.
«Προφανώς, ο Τραμπ δεν θέλει να παραδεχτεί ότι ήταν ο δικός του πόλεμος κατά του Ιράν που προκάλεσε τόσο πολλά προβλήματα στους Αμερικανούς», δήλωσε ο αξιωματούχος.