Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι συνάντησε υψηλόβαθμο Ρώσο αξιωματούχο στην Ουάσινγκτον, προαναγγέλλοντας μια συμφωνία ειρήνευσης για την Ουκρανία που «μπορεί να περιλαμβάνει ολόκληρη την Ευρώπη».
- Παράλληλα, η Μελάνια Τραμπ συγκέντρωσε στον Λευκό Οίκο εκπροσώπους της Μόσχας και του Κιέβου, σηματοδοτώντας την επίτευξη της τοπικής εκεχειρίας που διαμεσολάβησε στο πολιορκημένο Ολέσκι.
- Η εξαήμερη ανακωχή επέτρεψε την αποστολή προμηθειών και την εκκένωση σχεδόν 800 πολιτών, ενόψει των προγραμματισμένων τριμερών ειρηνευτικών συνομιλιών στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Σε δύο παράλληλα ταμπλό κινείται η αμερικανική διπλωματία για το ουκρανικό: από τη μία ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προαναγγέλλει μια ευρύτερη συμφωνία που θα αφορά την ασφάλεια ολόκληρης της Ευρώπης, και από την άλλη η σύζυγός του, Μελάνια Τραμπ αναλαμβάνει ενεργό ρόλο στην ανθρωπιστική διαμεσολάβηση, υποδεχόμενη στον Λευκό Οίκο εκπροσώπους της Μόσχας και του Κιέβου.
Συνάντηση Τραμπ – Ντμίτριεφ
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Πέμπτη ότι συνάντησε τον υψηλόβαθμο Ρώσο αξιωματούχο στην Ουάσινγκτον, υποσχόμενος μια συμφωνία ειρήνευσης για την Ουκρανία που «μπορεί να περιλαμβάνει ολόκληρη την Ευρώπη».
Η δήλωση αυτή επιβεβαιώνει ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος παραμένει ενεργός στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου, παρά τη βαριά ήττα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στις ενδιάμεσες εκλογές.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ ανέφερε ότι συνάντησε «τον επικεφαλής εκπρόσωπο της Ρωσίας» που βρισκόταν νωρίτερα στον Λευκό Οίκο, αναφερόμενος προφανώς στον Κίριλ Ντμίτριεφ, ειδικό απεσταλμένο του Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος ταξίδεψε στην Ουάσινγκτον για την εκδήλωση της Πρώτης Κυρίας των ΗΠΑ.
«Δεν μπορώ να σας πω τι συζήτησα», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους.
«Αλλά σας λέω απλώς ότι πρόκειται να υπάρξει μια συμφωνία, θα είναι μια μεγάλη συμφωνία και θα περιλαμβάνει περισσότερα από την Ουκρανία».
Ωστόσο, παρά τη διπλωματική κινητικότητα που διανύει τον τρίτο της μήνα, υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις ότι οι προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ φέρνουν τον πόλεμο πιο κοντά στο τέλος του. Αντίθετα, ο Αμερικανός Πρόεδρος έχει δεχθεί έντονη κριτική από Δημοκρατικούς αλλά και ορισμένους Ρεπουμπλικανούς, οι οποίοι τον κατηγορούν ότι εμφανίζεται υπερβολικά υποχωρητικός απέναντι στον Πούτιν και αρνείται να ασκήσει μεγαλύτερη πίεση στη Ρωσία.
Ερωτηθείς στο Οβάλ Γραφείο για τις ρωσικές επιθέσεις εναντίον Ουκρανών πολιτών, ο Τραμπ υποστήριξε ότι ευθύνη φέρει και το Κίεβο, δηλώνοντας: «Και από την άλλη πλευρά σκοτώνουν επίσης».
Από την πλευρά του Ντμίτριεφ δεν υπήρξε άμεση επιβεβαίωση της συνάντησης με τον Τραμπ. Ο Ρώσος αξιωματούχος, που ηγείται του κρατικού επενδυτικού ταμείου της Ρωσίας, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των προσπαθειών του Κρεμλίνου για την προώθηση επιχειρηματικών συμφωνιών με την Ουάσινγκτον, επιδιώκοντας παράλληλα την άρση των κυρώσεων για το ταμείο του.
Οι δηλώσεις Τραμπ ακολούθησαν τη συνάντηση που είχε ο Πούτιν με τον ειδικό απεσταλμένο του Λευκού Οίκου, Στιβ Γουίτκοφ, στην Αγία Πετρούπολη στις 21 Οκτωβρίου, ενόψει των προγραμματισμένων τριμερών ειρηνευτικών συνομιλιών ΗΠΑ, Ουκρανίας και Ρωσίας στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα την ερχόμενη εβδομάδα (10-11 Νοεμβρίου στο Άμπου Ντάμπι).
«Μπορεί να περιλαμβάνει ολόκληρη την Ευρώπη», συνέχισε ο Τραμπ, περιγράφοντας την πιθανή ειρηνευτική συμφωνία.
«Θα είναι μια μεγάλη, όμορφη συμφωνία και όλοι θα είναι κατενθουσιασμένοι».
Οι αναφορές αυτές φαίνεται να συνδέονται με τις αμερικανικές προσπάθειες ένταξης των ευρύτερων ζητημάτων ευρωπαϊκής ασφάλειας στις διαπραγματεύσεις, μια προσέγγιση που αποσκοπεί στην αντιμετώπιση ορισμένων από τα αιτήματα του Πούτιν σχετικά με τις σχέσεις ΝΑΤΟ και Ρωσίας.
Ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Τραμπ που εμπλέκεται επίσης στις διαπραγματεύσεις, δήλωσε την Πέμπτη ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι συζήτησαν «εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία και μια ευρύτερη ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας» κατά τις επαφές με Ευρωπαίους και Ουκρανούς στις Βρυξέλλες.
«Στόχος μας είναι να αντιμετωπίσουμε τις ανησυχίες ασφαλείας όλων των πλευρών μέσω πρακτικών, αμοιβαία συμφωνημένων ρυθμίσεων που μειώνουν τον κίνδυνο μελλοντικών συγκρούσεων», δήλωσε ο Κούσνερ.
Η πρωτοβουλία της Μελάνια Τραμπ και η εκδήλωση για το Ολέσκι
Την ίδια ημέρα, η Μελάνια Τραμπ συγκέντρωσε στον Λευκό Οίκο Ρώσους και Ουκρανούς αξιωματούχους για να σημειώσει την επίτευξη της τοπικής εκεχειρίας που διαμεσολάβησε στο πολιορκημένο ουκρανικό χωριό Ολέσκι.
«Επιλέξαμε την ανθρωπιά αντί για τον πόλεμο», δήλωσε η Πρώτη Κυρία των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης.
«Πρέπει να χρησιμοποιήσουμε το θάρρος που δείξαμε στο Ολέσκι για να βρούμε κοινό έδαφος, μέσων του κοινού ενδιαφέροντος για τα υποφέροντα αθώα παιδιά».
Η Μελάνια Τραμπ ανέφερε ότι ήταν «αναμεμειγμένη σε κάθε στάδιο του σχεδιασμού» της προσωρινής κατάπαυσης του πυρός, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης αεροφωτογραφιών και της αξιολόγησης των οδικών προσβάσεων και των νοσοκομείων.
Ο Τραμπ, που δεν παρέστη στην εκδήλωση, έχει επαινέσει τον ρόλο της συζύγου του, δηλώνοντας τον Οκτώβριο στους δημοσιογράφους ότι «τα καταφέρνει καλύτερα από τους επαγγελματίες μας».
Λαμβάνοντας τον λόγο κατόπιν προσκλήσεώς της, ο Ντμίτριεφ ευχαρίστησε την Μελάνια για τον «διακεκριμένο ανθρωπιστικό της ρόλο» στην εξασφάλιση της εξαήμερης ανακωχής. Πρόσθεσε δε ότι ο ίδιος ο Πούτιν έδωσε προσωπικά οδηγίες στο πλαίσιο της επιχείρησης και απέστειλε τις ευχαριστίες του προς τη Μελάνια Τραμπ.
Στην εκδήλωση μίλησαν επίσης ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματος του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, Νταβίντ Αραχαμία, και ο επίτροπος ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Ουκρανίας, Ντμίτρο Λούμπινετς.
Ο Αραχαμία είπε στη Μελάνια ότι έκανε «καταπληκτική δουλειά» και την ενθάρρυνε να συνεχίσει να βοηθά τον ουκρανικό λαό, που δοκιμάζεται από τον πόλεμο μετά την εισβολή του 2022.
«Οπωσδήποτε θα θέλαμε να σας ζητήσουμε να συνεχίσετε, να βρείτε νέες αποστολές και να επιτύχετε τη μεγαλύτερη δυνατή αποκλιμάκωση», δήλωσε.
Και οι δύο πλευρές προσέφεραν αναμνηστικά δώρα στην Πρώτη Κυρία.
Ο Ντμίτριεφ της παρέδωσε μια ζωγραφιά με ροζ καρδιές από ένα κορίτσι από το Ολέσκι, σημειώνοντας ότι το παιδί «επέλεξε να ζήσει με την οικογένειά του στη Ρωσία» — μια έμμεση αναφορά στο αμφιλεγόμενο ζήτημα των μετακινηθέντων παιδιών.
«Αγαπώ τη Μελάνια», ανέγραφε η ζωγραφιά.
Από την πλευρά τους, οι Ουκρανοί της απένειμαν κρατική τιμητική διάκριση «για τη γενναία καρδιά σας, για τη διάσωση του λαού μας και για την επιστροφή των παιδιών της Ουκρανίας».
Η Μελάνια Τραμπ παρέδωσε στις αντιπροσωπείες επιστολές απευθυνόμενες προσωπικά προς τον Πούτιν και τον Ζελένσκι. Από πέρυσι, η ίδια εργάζεται με τις δύο χώρες για την επανένωση οικογενειών που χωρίστηκαν από τον πόλεμο, έχοντας βοηθήσει μέχρι στιγμής στην επιστροφή σχεδόν τριάντα παιδιών στους συγγενείς τους.
Η ίδια εξέφρασε την ελπίδα ότι η κατάπαυση του πυρός στο Ολέσκι θα μπορούσε να γίνει διαρκής και ευρύτερη.
«Ας γίνει το Ολέσκι η σπίθα που θα εξελιχθεί σε μια διαρκή φλόγα ειρήνης».
Σε ομιλία του στην Ισπανία την Παρασκευή, ο Ζελένσκι τόνισε ότι η επιχείρηση στο Ολέσκι απέδειξε «κάτι πολύ απλό: Όταν ο Πούτιν θέλει να σταματήσουν οι μάχες, αυτές σταματούν. Υπήρξε πραγματική σιγή, ορισμένες ημέρες δεν έγιναν επιθέσεις και σώσαμε εκατοντάδες ζωές».
Ανθρωπιστική κρίση στο Ολέσκι
Η παρέμβαση της Μελάνια Τραμπ αναδεικνύει μια ασυνήθιστη εμπλοκή Πρώτης Κυρίας στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, σε συγκρίση με προκατόχους της όπως η Τζιλ Μπάιντεν ή η Λόρα Μπους, οι οποίες περιόριζαν τις επισκέψεις τους σε ειρηνικές περιοχές ή υπό αυστηρά μέτρα ασφαλείας.
Ο Λευκός Οίκος είχε ανακοινώσει αιφνιδιαστικά στις 23 Οκτωβρίου ότι η Μελάνια Τραμπ διαμεσολάβησε για την εκεχειρία, προκειμένου να αποσταλεί ανθρωπιστική βοήθεια και να εκκενωθούν πολίτες από μια περιοχή που βρισκόταν «στα πρόθυρα της καταστροφής».
Η τοπική εκεχειρία ίσχυσε από τις 27 Οκτωβρίου έως την 1η Νοεμβρίου και αποτέλεσε την πιο σημαντική ανακωχή από την έναρξη της εισβολής. Περίπου 2.000 άνθρωποι είχαν απομείνει στο Ολέσκι, στους οποίους δόθηκε η επιλογή να εκκενωθούν προς εδάφη ελεγχόμενα από την Ουκρανία ή τη Ρωσία, ή να παραμείνουν στην πόλη με ανεφοδιασμένα τρόφιμα και ιατρικά εφόδια.
Κατά τη διάρκεια του εξαήμερου παραθύρου, εστάλησαν προμήθειες, ενώ εκατοντάδες κάτοικοι πέρασαν στο ουκρανικό έδαφος.
Η Μελάνια Τραμπ ανέφερε ότι σχεδόν 800 άνθρωποι εκκενώθηκαν, εξηγώντας ότι ξεκίνησε τις επαφές αφού ενημερώθηκε για την κατάσταση στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο.
Μαζί με τον ανώτερο σύμβουλό της, Μαρκ Μπέκμαν, εργάστηκαν απευθείας με τις ηγεσίες Ρωσίας και Ουκρανίας για τον καθορισμό των όρων της εκεχειρίας.
Η κατάσταση στο Ολέσκι, μια πόλη 24.000 κατοίκων πριν τον πόλεμο που βρίσκεται στον ποταμό Δνείπερο, ήταν δραματική. Καταληφθείσα από τις ρωσικές δυνάμεις την πρώτη ημέρα της εισβολής, η πόλη υπέστη εκτεταμένους βομβαρδισμούς.
Τον Ιούνιο του 2023, καταστράφηκε από τις πλημμύρες μετά την ανατίναξη του φράγματος της Καχόβκα, με εκατοντάδες νεκρούς.
Όσοι απέμειναν αντιμετώπιζαν τον κίνδυνο θανάτου από πείνα ή ασθένειες ενόψει του χειμώνα, χωρίς ηλεκτρικό, θέρμανση ή νερό, καθιστώντας την ανθρωπιστική παρέμβαση επιτακτική.