NYT: Οι «σκληρές αλήθειες» που συνέλεξε ο Τζέι Ντι Βανς για τον πόλεμο με το Ιράν – Η απόκλιση από τις δημόσιες δηλώσεις Τραμπ

Πίσω από τις δημόσιες διαβεβαιώσεις της αμερικανικής ηγεσίας για επικράτηση έναντι του Ιράν, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, διεξήγαγε μια ιδιότυπη, παρασκηνιακή έρευνα, επικοινωνώντας απευθείας με Αμερικανούς διοικητές σε όλο τον κόσμο.

Τα ευρήματά του αποκάλυψαν μια αδυσώπητη πραγματικότητα: εξαντλημένα οπλοστάσια κρίσιμων πυραύλων, επικίνδυνη αποδυνάμωση της αποτροπής έναντι της Κίνας και μια ιρανική ηγεσία διατεθειμένη να αντέξει τεράστιο κόστος για την επιβίωσή της.

Απευθείας επαφές

Σύμφωνα με αποκαλύψεις των New York Times, που βασίζονται σε συνεντεύξεις με περισσότερους από έξι εν ενεργεία και πρώην αξιωματούχους, ο Βανς ανέλαβε την ασυνήθιστη πρωτοβουλία κατά τη διάρκεια της άνοιξης και του καλοκαιριού να καλεί απευθείας τους Αμερικανούς στρατιωτικούς διοικητές στη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη και την Ασία.

Ο Αμερικανός Αντιπρόεδρος, ο οποίος αντιτάχθηκε στον πόλεμο από την πρώτη στιγμή, είχε αναλάβει από τον Ντόναλντ Τραμπ το καθήκον να συμβάλει στον τερματισμό του. Για τον λόγο αυτό, αναζητούσε τις απευθείας, αφιλτράριστες εκτιμήσεις των διοικητών, προτού αυτές διαμορφωθούν στην επίσημη γραμμή του Πενταγώνου.

Οι συζητήσεις κάλυψαν μια ευρεία γκάμα θεμάτων, όπως οι στόχοι του πολέμου, οι τακτικές, οι εκτιμήσεις απωλειών, οι κινήσεις των Ιρανών στα Στενά του Ορμούζ, η προσαρμοστικότητά τους, αλλά και η αντοχή της ιρανικής κυβέρνησης στη στρατιωτική πίεση.

Παράλληλα, ο Βανς ζήτησε λεπτομερή καταγραφή των διαθέσιμων αποθεμάτων και του τρόπου με τον οποίο η μεταφορά όπλων στη Μέση Ανατολή επηρεάζει την ικανότητα των ΗΠΑ να αποτρέψουν την Κίνα, τη Ρωσία και τη Βόρεια Κορέα.

Στο τελευταίο αυτό σκέλος, οι διοικητές ήταν απόλυτοι: εξέφρασαν την έντονη ανησυχία τους για τα εξαντλημένα αποθέματα αναχαιτιστών Patriot, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της αεράμυνάς τους. Έως τα τέλη της άνοιξης, ένα κέντρο επιχειρήσεων είχε απομείνει με λιγότερους από 100 τέτοιους πυραύλους.

Ο πόλεμος είχε επίσης εξαντλήσει τα αποθέματα των πυραύλων Army Tactical Missile Systems (ATACMS), βεληνεκούς 305 χιλιομέτρων, καθώς και των Precision Strike Missiles που προορίζονταν για την αντικατάστασή τους.

Όπως δήλωσαν στον Αμερικανό Αντιπρόεδρο, τα αποθέματα αυτών των κρίσιμων πυρομαχικών είχαν πέσει στα χαμηλότερα επίπεδα που είχαν δει ποτέ.

Η χαοτική απόσταση

Ο Τζέι Ντι Βανς αποκόμισε από τις συνομιλίες αυτές βαθιές ανησυχίες για τη συνολική στρατηγική και τις προοπτικές επιτυχίας των ΗΠΑ.

Οι εκτιμήσεις κατέστησαν σαφές το πρωτοφανές μέγεθος της πίεσης που ήταν διατεθειμένη να υποστεί η ιρανική κυβέρνηση στον αγώνα της για επιβίωση, καθώς και τα περιορισμένα αποθέματα αμερικανικών αμυντικών όπλων για την απόκρουση των ιρανικών αντιποίνων ή την αντιμετώπιση απειλών σε άλλα σημεία του πλανήτη.

Ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ ενέταξε αυτά τα συμπεράσματα στις ιδιωτικές του συζητήσεις με τον Τραμπ και τον στενό τους κύκλο.

Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός Πρόεδρος ενημερωνόταν συχνότερα από τον στρατηγό Νταν Κέιν, πρόεδρο του Κοινού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, για την καταπόνηση των αμερικανικών αποθεμάτων και την ανθεκτικότητα των ιρανικών δυνάμεων — στοιχεία που ο Τραμπ δυσκολευόταν αρχικά να πιστέψει.

Οι αποκαλύψεις αυτές αναδεικνύουν το τεράστιο χάσμα ανάμεσα στις ζοφερές ιδιωτικές αξιολογήσεις και τις δημόσιες τοποθετήσεις της αμερικανικής ηγεσίας.

Ο Τραμπ συνεχίζει να ισχυρίζεται ψευδώς ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη κερδίσει τον πόλεμο, ότι ο ιρανικός στρατός έχει καταστραφεί και ότι δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα με την επάρκεια των αμερικανικών όπλων. Από την πλευρά του, ο Βανς υποβάθμισε πρόσφατα δημοσίως την ιδέα ότι οι ΗΠΑ εμπλέκονται καν σε πόλεμο.

Στο παρασκήνιο, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ ξέσπασε με οργή για τα δημοσιογραφικά ρεπορτάζ που αποκάλυπταν τη μείωση των αποθεμάτων, χαρακτηρίζοντας τους δημοσιογράφους «προδότες».

Μετά την έκταση που πήρε το θέμα, κυβερνητικοί ερευνητές υπέβαλαν δεκάδες ανώτερους αξιωματικούς του Πενταγώνου σε εξετάσεις με ανιχνευτή ψεύδους, ενώ άλλοι αξιωματούχοι εξέφρασαν φόβους ότι εκπέμπεται σήμα αδυναμίας προς την Κίνα και τη Ρωσία, οι οποίες παρακολουθούν στενά τα αμερικανικά αποθέματα.

Η κάλυψη του Λευκού Οίκου

Οι επαφές του Βανς πραγματοποιήθηκαν με τη γνώση του Τραμπ, του υπουργού Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, του στρατηγού Κέιν, του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο -που εκτελεί και χρέη συμβούλου εθνικής ασφαλείας- και της Σούζι Ουάιλς, προσωπάρχη του Λευκού Οίκου.

Σε επίσημη δήλωσή του, ο Σον Πάρνελ, εκπρόσωπος του Πενταγώνου, ανέφερε: «Για να διασφαλιστεί ότι η ομάδα του Προέδρου λαμβάνει όλα τα διαθέσιμα δεδομένα σχετικά με τις συνεχιζόμενες επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή, ο Υπουργός διευκόλυνε την άμεση πρόσβαση του Αντιπροέδρου και άλλων ανώτερων ηγετών του Λευκού Οίκου στους επιχειρησιακούς διοικητές».

«Δεν υπάρχει κανένα κενό στη στρατιωτική συμβουλευτική που παρέχεται στον Πρόεδρο, τον Αντιπρόεδρο και τον υπουργό Πολέμου», δήλωσε ο Τζόζεφ Χόλστεντ, εκπρόσωπος του στρατηγού Κέιν, αναφερόμενος στον τίτλο που χρησιμοποιεί ο Χέγκσεθ.

«Ο Πρόεδρος του Επιτελείου, το Κοινό Επιτελείο και οι επιχειρησιακοί διοικητές βρίσκονται σε άμεση και συνεχή επικοινωνία, και οι επιχειρησιακές και στρατηγικές τους εκτιμήσεις διαμορφώνουν τις στρατιωτικές επιλογές και συμβουλές που παρέχονται στην ανώτατη ηγεσία».

Ο Στίβεν Τσανγκ, διευθυντής επικοινωνίας του Λευκού Οίκου, δήλωσε: «Ο πρόεδρος Τραμπ έχει συγκροτήσει την πιο ταλαντούχα ομάδα εθνικής ασφαλείας στην ιστορία. Ολόκληρη η ομάδα είναι απόλυτα αφοσιωμένη στο να διασφαλίσει ότι ο Πρόεδρος διαθέτει όλες τις πληροφορίες που χρειάζεται για να αποτρέψει τους εχθρούς της Αμερικής. Όλοι εργάζονται σε συντονισμό μεταξύ τους για την επίτευξη αυτής της αποστολής».

Το παρασκήνιο και η στροφή στη διπλωματία

Πριν από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, ο Χέγκσεθ και ο στρατηγός Κέιν είχαν περιορίσει τον σχεδιασμό σε έναν ασυνήθιστα στενό κύκλο αξιωματικών στο Πεντάγωνο και την Κεντρική Διοίκηση (CENTCOM) για λόγους επιχειρησιακής ασφάλειας και αποτροπής διαρροών.

Καίριοι υπουργοί, όπως οι υπουργοί Οικονομικών και Ενέργειας, είχαν αποκλειστεί από τις προπολεμικές συναντήσεις.

Αυτή η μυστικότητα άφησε τους διοικητές ανά τον κόσμο στο σκοτάδι μέχρι περίπου μία εβδομάδα πριν πέσουν οι πρώτες βόμβες, όταν έλαβαν απόρρητα μηνύματα από το Πεντάγωνο που τους διέτασσαν να μεταφέρουν συγκεκριμένα πυρομαχικά, σε συγκεκριμένες ποσότητες, στη CENTCOM.

Καμία εξηγήση δεν δόθηκε, ούτε εξάλλου χρειαζόταν.

Ο Τζέι Ντι Βανς, που υπηρέτησε στο Σώμα Πεζοναυτών κατά τον πόλεμο του Ιράκ, ζήτησε από τις πρώτες κιόλας ημέρες της σύρραξης πιο λεπτομερείς ενημερώσεις.

Από την πλευρά του, ο στρατηγός Κέιν θεωρούσε καθήκον του να παρέχει στον Τραμπ αμερόληπτες στρατιωτικές επιλογές και όχι να ασκεί πολιτική πίεση, εκθέτοντας για κάθε επιλογή τους κινδύνους και τις παράπλευρες συνέπειες, χωρίς όμως να υποδεικνύει ποια να επιλεγεί.

Αντίθετα, ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ αναζήτησε ένστολους αξιωματικούς που θα προσέφεραν ωμές, αφιλτράριστες απόψεις.

Η αντιπαράθεση του Βανς με την επιλογή του πολέμου δεν ήταν μυστικό εντός του Λευκού Οίκου. Τις εβδομάδες πριν τις 28 Φεβρουαρίου, επιχειρηματολόγησε κατά της επιχειρησιακής δράσης σε συσκέψεις στο Οβάλ Γραφείο, προκαλώντας ώρες-ώρες την έντονη ενόχληση του Τραμπ.

Ωστόσο, όταν ο Αμερικανός Πρόεδρος έλαβε την οριστική του απόφαση, ο Βανς υπερασπίστηκε δημόσια την επιλογή του σε σκληρές τηλεοπτικές συνεντεύξεις.

Στη συνέχεια, ο Αντιπρόεδρος έγινε το δημόσιο πρόσωπο της ειρηνευτικής προσπάθειας, διευθύνοντας διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στο Μνημόνιο Συναντίληψης (MoU) του Ιουνίου. Ωστόσο, το παράθυρο των 60 ημερών έκλεισε τον Αύγουστο χωρίς τελική συμφωνία.

Ο Τραμπ δεν είχε υπολογίσει ότι ο πόλεμος θα διαρκούσε τόσο ώστε να εξαντλήσει τα αμερικανικά αποθέματα.

Επηρεασμένος από την ταχεία στρατιωτική επιχείρηση σύλληψης του ηγέτη της Βενεζουέλας και εντυπωσιασμένος από τα κοινά πλήγματα ΗΠΑ-Ισραήλ στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις το προηγούμενο έτος, ανέμενε ιδιωτικά την κατάρρευση της κυβέρνησης της Τεχεράνης μέσα σε λίγες ημέρες.

Καθώς οι μάχες ξεπέρασαν κατά πολύ το αρχικό παράθυρο των έξι εβδομάδων που είχε υπολογίσει το Πεντάγωνο, οι διοικητές έβλεπαν με τρόμο τα αποθέματά τους να εξαντλούνται.

Έως τον Απρίλιο, διαπιστώνοντας ότι ο πόλεμος δεν εξελισσόταν όπως ήλπιζε, ο Ντόναλντ Τραμπ εξουσιοδότησε την ομάδα του —συμπεριλαμβανομένου του Τζέι Ντι Βανς, του γαμπρού του, Τζάρεντ Κούσνερ, και του ειδικού απεσταλμένου, Στιβ Γουίτκοφ— να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με το Ιράν για την επίτευξη συμφωνίας, η οποία θα άφηνε το αυταρχικό καθεστώς στην εξουσία.

Ένας δαπανηρός πόλεμος χωρίς σαφές τέλος

Ο Βανς δεν είναι ο πρώτος Αντιπρόεδρος με ενεργό ρόλο στην εθνική ασφάλεια, ακολουθώντας τα βήματα του Τζο Μπάιντεν ή του Ντικ Τσέινι.

Στις ιδιωτικές του επαφές περιλαμβάνονταν ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ της CENTCOM, αξιωματούχοι στην Ευρώπη και την Ασία, καθώς και ο ναύαρχος Σάμιουελ Τζ. Παπάρο Τζούνιορ, επικεφαλής της Διοίκησης Ινδο-Ειρηνικού των ΗΠΑ (INDOPACOM).

Ο Τζέι Ντι Βανς έχει αποκτήσει τη φήμη εντός της κυβέρνησης ότι εμβαθύνει υπερβολικά στις επιχειρησιακές λεπτομέρειες, παρακολουθώντας μανιωδώς τα καθημερινά στρατιωτικά δεδομένα, τις εσωτερικές δυναμικές του ιρανικού πολιτικού συστήματος και την προέλευση των εκτιμήσεων των μυστικών υπηρεσιών.

Ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, του προσέφερε άμεση πρόσβαση στους αναλυτές της υπηρεσίας, με τον Αντιπρόεδρο να επικοινωνεί απευθείας μαζί τους.

Παράλληλα, κατόπιν εντολής του Χέγκσεθ, η Υπηρεσία Ναυτικών Πληροφοριών συντάσσει καθημερινές αναφορές για τα Στενά του Ορμούζ ειδικά για τον Βανς, τις οποίες πλέον λαμβάνουν και άλλοι ανώτεροι σύμβουλοι.

Ωστόσο, αυτή η πρόσβαση αποτελεί την εξαίρεση. Για την πλειονότητα των ανώτερων αξιωματούχων στην Ουάσινγκτον, οι πραγματικές πληροφορίες για την πορεία του πολέμου παραμένουν εξαιρετικά δύσκολο να προσπελαστούν, την ώρα που η δαπανηρή και ατελέσφορη αυτή σύρραξη απειλεί να σκιάσει το πολιτικό μέλλον του Τζέι Ντι Βανς ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028.