Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η Κίνα προειδοποίησε ότι θα προστατεύσει τα συμφέροντά της μετά τις νέες κυρώσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν, αντιτιθέμενη σθεναρά στις «παράνομες μονομερείς κυρώσεις».
- Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών ξεκαθάρισε ότι «κανείς δεν βρίσκεται πέρα από την εμβέλεια των αμερικανικών κυρώσεων», προειδοποιώντας για απομόνωση όσες χώρες διατηρούν οικονομικές σχέσεις με την Τεχεράνη.
- Το Ιράν δήλωσε «πλήρως προετοιμασμένο» για τα νέα μέτρα, ενώ αναλυτές αμφισβητούν την αποτελεσματικότητά τους, καθώς η Κίνα, ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, δύσκολα θα υποχωρήσει.
Η Κίνα προειδοποίησε ότι θα προστατεύσει τα συμφέροντά της, μετά την απόφαση των ΗΠΑ να διευρύνουν τις οικονομικές κυρώσεις κατά του Ιράν και των εμπορικών εταίρων του, μεταξύ των οποίων βρίσκεται και το Πεκίνο.
Ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, Λιν Τζιάν, δήλωσε ότι η Κίνα αντιτίθεται σθεναρά σε αυτό που χαρακτήρισε «παράνομες μονομερείς κυρώσεις» και διεμήνυσε ότι θα λάβει «όλα τα αναγκαία μέτρα» για να προστατεύσει τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της.
Η αντίδραση του Πεκίνου ήρθε μετά την ανακοίνωση του Αμερικανού υπουργού Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, για νέα μέτρα τη Δευτέρα, με την προειδοποίηση ότι οποιαδήποτε χώρα διατηρεί οικονομικές σχέσεις με το Ιράν κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με απομόνωση.
Η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου, αν και οι εμπορικές ροές έχουν μειωθεί υπό τον αμερικανικό αποκλεισμό των λιμανιών του Ιράν.
«Κανείς δεν βρίσκεται πέρα από την εμβέλεια των αμερικανικών κυρώσεων»
«Η συνεργασία μεταξύ Κίνας και Ιράν πραγματοποιείται πάντοτε στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και δεν πρέπει να υφίσταται παρεμβάσεις ή να διαταράσσεται», δήλωσε ο Λιν Τζιάν.
Ο Μπέσεντ χαρακτήρισε το νέο πακέτο κυρώσεων ως τη «μεγαλύτερη χρηματοπιστωτική επίθεση που έχει γίνει ποτέ» εναντίον του Ιράν, προειδοποιώντας ότι τράπεζες και επιχειρήσεις που αρνηθούν να διακόψουν τους δεσμούς τους με την Τεχεράνη θα βρεθούν αντιμέτωπες με την ίδια απομόνωση.
Απέφυγε να κατονομάσει συγκεκριμένες χώρες, αλλά ανέφερε ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ θα επικοινωνήσει τηλεφωνικά με ηγέτες κρατών, διατυπώνοντας «συγκεκριμένα αιτήματα για τον τερματισμό των συναλλαγών τους με το καθεστώς».
Ερωτηθείς ειδικά για τις κινεζικές τράπεζες, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών ξεκαθάρισε ότι «κανείς δεν βρίσκεται πέρα από την εμβέλεια των αμερικανικών κυρώσεων».
Οι συνομιλίες Τραμπ – Σι και το «όπλο» των σπάνιων γαιών
Η αντιπαράθεση έρχεται πριν από τις προγραμματισμένες συνομιλίες του Τραμπ με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ τον επόμενο μήνα.
Η Ουάσινγκτον, πάντως, αναμένεται να λάβει υπόψη το ενδεχόμενο αντιποίνων από το Πεκίνο. Η Κίνα επεξεργάζεται το μεγαλύτερο μέρος των σπάνιων γαιών και άλλων κρίσιμων ορυκτών παγκοσμίως, υλικά απαραίτητα για την κατασκευή πολλών προϊόντων υψηλής τεχνολογίας.
Το Πεκίνο έχει ήδη αυστηροποιήσει τους ελέγχους στις εξαγωγές σπάνιων γαιών στο πλαίσιο προηγούμενων εμπορικών διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ.
Ιράν: «Ξέρουμε πώς παίζεται το παιχνίδι»
Η κινεζική αντίδραση ακολούθησε τις δηλώσεις του υπουργού Οικονομίας του Ιράν, Αλί Μαντανιζαντέχ, ο οποίος υποστήριξε ότι η Τεχεράνη είναι «πλήρως προετοιμασμένη» για τη διεύρυνση των αμερικανικών κυρώσεων και προέβλεψε ότι αυτές θα οδηγήσουν σε «ακόμη μία ήττα» για τις ΗΠΑ.
«Η κυβέρνηση είναι και ήταν έτοιμη και διαθέτει διετές σχέδιο για τη διαχείριση αυτών των εξελίξεων», δήλωσε στην κρατική τηλεόραση.
«Έχουμε και εμείς τα δικά μας εργαλεία και ξέρουμε πώς παίζεται το παιχνίδι», πρόσθεσε, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη «περίμενε αυτά τα σχέδια εδώ και πολύ καιρό».
«Operation Economic Outcast»: Το νέο πακέτο κυρώσεων των ΗΠΑ
Οι ΗΠΑ έχουν ονομάσει το νέο πακέτο κυρώσεων «Operation Economic Outcast», περιγράφοντάς το ως μια οικονομική «D-Day» κατά του Ιράν.
Η κίνηση έρχεται σχεδόν έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, ο οποίος έχει οδηγήσει σε αύξηση των τιμών του πετρελαίου διεθνώς. Η Τεχεράνη έχει ουσιαστικά μπλοκάρει τις εξαγωγές μέσω των Στενών του Ορμούζ, μιας θαλάσσιας οδού ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια οικονομία, ενώ οι ΗΠΑ έχουν επίσης επιβραδύνει την κίνηση μέσω του δικού τους ναυτικού αποκλεισμού.
Οι πρόσφατες διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό της σύγκρουσης απέτυχαν, ενώ η εκεχειρία διάρκειας 60 ημερών έληξε επισήμως την περασμένη εβδομάδα χωρίς να διαφαίνεται συμφωνία.
Με αφορμή την ανακοίνωση των νέων μέτρων, ο Μπέσεντ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «δεν διαχειρίζονται πλέον την ιρανική απειλή, αλλά την τερματίζουν».
Το Ιράν βρίσκεται ήδη αντιμέτωπο με εκτεταμένες αμερικανικές κυρώσεις, ωστόσο, σύμφωνα με τον Μπέσεντ, τα νέα μέτρα προχωρούν ακόμη περισσότερο. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έχει χαρτογραφήσει χρηματοπιστωτικά κανάλια, μεσάζοντες και δίκτυα που, σύμφωνα με την Ουάσινγκτον, χρησιμοποιεί το Ιράν για να παρακάμπτει τις κυρώσεις και να εμπορεύεται πετρέλαιο, επιβάλλοντας κυρώσεις σε σχεδόν 60 οντότητες, φυσικά πρόσωπα και πλοία.
Αναλυτές αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα των μέτρων
Αναλυτές, ωστόσο, είχαν ήδη εκφράσει αμφιβολίες για το κατά πόσο οι νέες κυρώσεις μπορούν να πλήξουν ουσιαστικά τα ενεργειακά έσοδα του Ιράν.
Ο Ντέιβιντ Όξλεϊ, επικεφαλής οικονομολόγος για το κλίμα και τα εμπορεύματα στην Capital Economics, δήλωσε στο BBC ότι ο άμεσος αντίκτυπος στα ιρανικά ενεργειακά έσοδα ενδέχεται να αποδειχθεί μάλλον περιορισμένος.
«Υποψιαζόμαστε ότι το νέο πακέτο θα έχει μόνο περιορισμένο άμεσο αντίκτυπο στις ροές ιρανικής ενέργειας βραχυπρόθεσμα», ανέφερε.
Ένας βασικός λόγος είναι ότι περίπου το 90% του ιρανικού πετρελαίου κατευθύνεται στην Κίνα, σύμφωνα με τον ίδιο. Το Πεκίνο δεν έχει αναγνωρίσει τις αμερικανικές κυρώσεις στο παρελθόν και, κατά την εκτίμησή του, δύσκολα θα υποχωρήσει και αυτή τη φορά.
Ο Αλί Βαέζ, αναπληρωτής διευθυντής του προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής του International Crisis Group, σημείωσε ότι η Κίνα αντιτίθεται γενικά στις μονομερείς κυρώσεις. Όπως εξήγησε στο BBC, το Πεκίνο θα συμμορφωνόταν με πολυμερείς ή διεθνείς κυρώσεις, αλλά αντιμετωπίζει ως μη νομιμοποιημένα τα μέτρα που επιβάλλονται μονομερώς από τις ΗΠΑ.
Παράλληλα, χώρες όπως το Πακιστάν, η Τουρκία και το Ιράκ επιθυμούν να διατηρήσουν καλές σχέσεις με την Ουάσινγκτον, αλλά, σύμφωνα με τον Βαέζ, «δεν μπορούν πραγματικά να αντέξουν οικονομικά να διακόψουν τους δεσμούς τους με το Ιράν».
Κατά τον ίδιο, η άσκηση οικονομικής πίεσης στην Τεχεράνη «δεν λειτουργεί», καθώς το ιρανικό καθεστώς είναι διατεθειμένο να «απορροφήσει οποιοδήποτε κόστος» και να το μετακυλίσει στον πληθυσμό.
Άλλοι σημαντικοί εμπορικοί εταίροι του Ιράν που ενδέχεται να επηρεαστούν από τις νέες αμερικανικές κυρώσεις είναι η Ινδία και η Ρωσία, οι οποίες μέχρι στιγμής δεν έχουν αντιδράσει στις ανακοινώσεις της Ουάσινγκτον.