Σειρά από ολέθρια ανθρώπινα λάθη και εσφαλμένες εντολές από το κέντρο ελέγχου της Ατότσα στη Μαδρίτη αποκαλύπτουν τα νέα στοιχεία για τη φονική σύγκρουση των αμαξοστοιχιών AVE των Renfe και Iryo στην Ούρντα του Τολέδο, η οποία κόστισε τη ζωή σε τουλάχιστον 69 ανθρώπους.
Το λάθος πρωτόκολλο και η φράση «είχα μπερδευτεί»
Σύμφωνα με το εγχειρίδιο των μηχανοδηγών της Renfe και μαρτυρίες τριών ειδικών στη γραμμή υψηλής ταχύτητας Μαδρίτης – Σεβίλλης, οι ελεγκτές του κέντρου συντονισμού στην Ατότσα έδωσαν στον μηχανοδηγό της αμαξοστοιχίας AVE οδηγίες για την εφαρμογή λάθος πρωτοκόλλου ασφαλείας.
Στις 8:36 π.μ., ο μηχανοδηγός του AVE επικοινώνησε με το κέντρο ελέγχου αναφέροντας: «Γεια σου Ατότσα, έχω βλάβη μετάδοσης λόγω μερικού αποκλεισμού 0 0 0».
Σύμφωνα με την El Pais, η έκφραση «0 0 0» σήμαινε την απαίτηση εφαρμογής του πρωτοκόλλου LZB 3, καθώς το σύστημα είχε εντοπίσει άλλη αμαξοστοιχία (της Iryo) πριν από τον επόμενο σταθμό.
Το πρωτόκολλο LZB 3 επιβάλλει την κίνηση με «ταχύτητα ορατότητας» (έως 40 χλμ./ώρα), ώστε ο μηχανοδηγός να προλάβει να ακινητοποιήσει το τρένο αν εντοπίσει εμπόδιο.
Ωστόσο, οι ηχογραφήσεις αποκαλύπτουν τη σύγχυση που επικρατούσε στο κέντρο συντονισμού.
Ο ελεγκτής ακούγεται να ψάχνει τα έγγραφά του. «Για να δούμε… Πού είναι το χαρτί; (…) Αυτό το LZB 4;».
Στη συνέχεια, αφού συνομιλεί με άλλον συνάδελφό του που του επιβεβαιώνει «είναι το νούμερο τέσσερα», ο ελεγκτής αναφέρει στον μηχανοδηγό: «Περίμενε ένα λεπτό, μηχανοδηγέ, είχα μπερδευτεί. Μου λένε ότι θα το φτιάξουν».
Τελικά, του δίνει εντολή για το πρωτόκολλο LZB 4.
«Λοιπόν, είναι το LZB 4. Αποσύνδεσε και επανασύνδεσε το LZB και συνέχισε την κανονική λειτουργία υπό την προστασία του BSL».
Έκπληκτος ο μηχανοδηγός του AVE ρώτησε: «Κανονική λειτουργία;», για να λάβει την επιβεβαίωση «Ναι».
Αυτό επέτρεψε στο AVE της Renfe να αναπτύξει ταχύτητα 200 χιλιομέτρων την ώρα. Με αυτή την ταχύτητα, ένα τρένο τέτοιου μεγέθους χρειάζεται περίπου τέσσερα χιλιόμετρα για να ακινητοποιηθεί πλήρως, καθιστώντας αδύνατη την αποφυγή της σύγκρουσης με ανθρώπινη παρατήρηση.
Λιγότερο από 20 λεπτά αργότερα, έπεσε πάνω στην ακινητοποιημένη αμαξοστοιχία της Iryo.
Αλαλούμ στις επικοινωνίες
Την ίδια ώρα, η μηχανοδηγός του Iryo προσπαθούσε μάταια να επικοινωνήσει για τη δική της ακινητοποιημένη αμαξοστοιχία.
Στις 8:41 π.μ. ανέφερε: «Είχα απώλεια μετάδοσης ενώ ταξίδευα με Meta 40 [με όριο ταχύτητας], ταξίδευα με BSL, είμαι ακινητοποιημένη στο σήμα εισόδου της Ούρντα».
Οι επόπτες της έδωσαν εντολή να κάνει επανεκκίνηση στο σύστημα και να συνεχίσει με «κανονική ταχύτητα».
Γύρω στις 8:48 π.μ., η μηχανοδηγός επέμεινε: «Το τρένο δεν μου επιτρέπει να επανεκκινήσω το σύστημα LZB και γι’ αυτό παραμένω ακινητοποιημένη στο σήμα εισόδου».
«Εντάξει, ωραία, λοιπόν, όποτε μπορέσεις, κι αν έχεις κάποιο πρόβλημα, κάλεσε μας», ήταν η απάντηση του κέντρου ελέγχου.
Στις ηχογραφήσεις ακούγεται γυναικεία φωνή να λέει: «Το [Iryo] 6076 έχει προβλήματα εξοπλισμού… Είναι στο Meta 40 μέχρι να μπορέσει να σταματήσει… προχωράει μέχρι να σταματήσει».
Πηγές που επικαλείται η El Pais εκτιμούν ότι μέσα στη σύγχυση, το κέντρο ελέγχου θεωρούσε ότι το Iryo κινούνταν ακόμη, ενώ στην πραγματικότητα ήταν εντελώς ακινητοποιημένο.
Ανεξήγητες αποφάσεις
Η στάση του κέντρου συντονισμού στην Ατότσα δέχθηκε σφοδρή κριτική από τον υπουργό Μεταφορών της Ισπανίας, Όσκαρ Πουέντε, ο οποίος χαρακτήρισε την αλληλουχία των ενεργειών «λανθασμένη» και «ανεξήγητη».
«Ήταν το κέντρο ελέγχου που έλαβε την απόφαση να επανεκκινήσει την κυκλοφορία των τρένων υπό συνθήκες που, από τη δική μας σκοπιά, είναι ανεξήγητες», δήλωσε ο υπουργός.
«Η απόφαση ελήφθη ενώ ένα τρένο ήταν ακινητοποιημένο και υπήρχε κόκκινο σήμα στην είσοδο του σταθμού της Ούρντα… Αυτή είναι η απαρχή του δυστυχήματος που συνέβη», πρόσθεσε.
Μάλιστα, ο Πουέντε αποκάλυψε ότι η βλάβη στο σύστημα LZB είχε επηρεάσει συνολικά έξι τρένα σε μια διαδρομή 64 χιλιομέτρων.
Όταν δόθηκε εντολή να συνεχίσουν με κανονική ταχύτητα, ένας άλλος μηχανοδηγός αμφισβήτησε την εντολή και διόρθωσε το κέντρο ελέγχου.
«Η οδηγία δόθηκε και στα άλλα τρένα, και σε μία περίπτωση δόθηκε επίσης λάθος. Ήταν ο μηχανοδηγός που διόρθωσε το κέντρο ελέγχου λέγοντας: “Δεν μπορεί να είναι κανονική ταχύτητα, πρέπει να είναι ταχύτητα ορατότητας”», ανέφερε ο Πουέντε.
«Και ο χειριστής είπε: “Ναι, ταχύτητα ορατότητας”» — κάτι που δυστυχώς δεν έγινε στην περίπτωση του AVE της Renfe.
Έλλειψη εκπαίδευσης
Η εταιρεία διαχείρισης του σιδηροδρομικού δικτύου, Adif, αρνήθηκε να σχολιάσει επίσημα επικαλούμενη τη δικαστική έρευνα που βρίσκεται σε εξέλιξη, ωστόσο υψηλόβαθμη πηγή της εταιρείας παραδέχθηκε ανεπίσημα ότι το πρωτόκολλο δεν εφαρμόστηκε σωστά.
Από την πλευρά τους, οι ειδικοί που μίλησαν στην ισπανική εφημερίδα επισημαίνουν ότι υπάρχει γενικευμένη έλλειψη εκπαίδευσης στο προσωπικό.
«Μπροστά σε ένα συμβάν δεν χωράει καμία αμφιβολία. Για να αποκατασταθεί η κυκλοφορία, πρέπει πρώτα το κέντρο ελέγχου να βεβαιωθεί ότι η γραμμή είναι ελεύθερη. Η ευθύνη δεν βαρύνει μόνο τον άνθρωπο που δίνει την εντολή, αλλά το ίδιο το σύστημα που επέτρεψε την ανεπαρκή εκπαίδευση», κατέληξε ένας από τους εμπειρογνώμονες.
Ώρες αγωνίας
Το δράμα των οικογενειών των αγνοουμένων από την πολύνεκρη σιδηροδρομική τραγωδία στην Ούρντα της Ισπανίας καταγράφει η El País, μεταφέροντας τις στιγμές αγωνίας που ζουν περίπου 70 συγγενείς στον οίκο ευγηρίας «El Buen Pastor» στο Τολέδο.
Εκεί, μετά τις λήψεις δειγμάτων DNA για την ταυτοποίηση, οι ώρες περνούν βασανιστικά, με την ελπίδα τους να εξαντλείται και την απελπισία να παίρνει τη θέση της αβεβαιότητας.
«Η αναμονή σε σκοτώνει»
Στους χώρους του οίκου ευγηρίας «El Buen Pastor» στο Τολέδο, η σιωπή σπάει μόνο από λυγμούς. «Μερικές φορές φαίνεται ότι η αναμονή είναι χειρότερη και από τον ίδιο τον θάνατο», εξομολογείται μια 21χρονη κοπέλα που ψάχνει τον πατέρα της.
Περισσότεροι από 70 συγγενείς ανθρώπων που αγνοούνται μετά το δυστύχημα, το οποίο μέχρι στιγμής έχει κοστίσει τη ζωή σε 69 άτομα, βρίσκονται εκεί από το βράδυ της Τετάρτης.
Η ζωή τους «πάγωσε» στις 9:30 το πρωί, όταν έμαθαν ότι κάτι συνέβη στο τρένο όπου επέβαιναν οι γονείς, τα αδέλφια ή τα παιδιά τους.
Κανείς τους δεν έχει καταφέρει να κοιμηθεί, ενώ σε κάποιους δόθηκαν ηρεμιστικά για το άγχος, καταγράφει η ισπανική εφημερίδα.
«Γινόμαστε όλο και πιο νευρικοί, δεν αντέχουμε άλλο», δηλώνει η Μαρίκαρμεν, τρομοκρατημένη από την έλλειψη νέων για τον σύζυγό της, Σέσαρ Βιθέντε.
«Οι ώρες της αναμονής μας σκοτώνουν, γιατί κανείς δεν μας λέει τίποτα», καταγγέλλει.
Μέσα σε 24 ώρες, οι οικογένειες αναζήτησαν τους δικούς τους ανθρώπους σε κάθε πιθανό σημείο: στις πρώτες βοήθειες στην Ούρντα, στα νοσοκομεία του Τολέδο και της Μαδρίτης, και τέλος στο νεκροτομείο, χωρίς κανένα αποτέλεσμα.
Στους κήπους του οίκου ευγηρίας, οι ψυχολόγοι των ομάδων έκτακτης ανάγκης μοιράζουν αφεψήματα και κόκκινες κουβέρτες, επαναλαμβάνοντας ότι δεν υπάρχουν ακόμα επίσημα νέα και ότι οι ομάδες εργάζονται όσο πιο γρήγορα μπορούν.
Όμως οι συγγενείς νιώθουν ότι έχουν χάσει κάθε ελπίδα.
«Γιατί δεν μας λένε την αλήθεια; Είναι νεκρή;», ακούστηκε να φωνάζει απελπισμένη μια γυναίκα.
Στον ίδιο χώρο, εκπρόσωποι των εταιρειών Renfe, Adif και Iryo έχουν στήσει γραφεία για να απαντούν σε ερωτήσεις, ενώ στην εκκλησία ο ιερέας της ενορίας είναι διαθέσιμος για όσους αναζητούν παρηγοριά.
Ιστορίες αγνοουμένων
Η αναζήτηση του Ραούλ
Ο πατέρας του 27χρονου Ραούλ από τη Γουαδαλαχάρα, που ταξίδευε για δουλειά, περιγράφει την απόγνωσή του, καθώς τους είπαν αρχικά ότι ο γιος τους είχε καταγραφεί σε κέντρο υγείας στην Ούρντα, αλλά όταν πήγαν εκεί, κανείς δεν γνώριζε τίποτα.
«Καταθέσαμε αναφορά χθες το βράδυ στη Πολιτοφυλακή (Civil Guard) στο Τολέδο και μας έκαναν τεστ DNA», αναφέρει, περιμένοντας τα αποτελέσματα από τη Μαδρίτη.
Το σήμα από το ρολόι του Πέπε
Ο Μανόλο ψάχνει τον 54χρονο αδελφό του, Πέπε Σαν Εμετέριο. Πριν δει τις πρώτες ειδήσεις, έλαβε μια αυτόματη ειδοποίηση ατυχήματος από το έξυπνο ρολόι του αδελφού του στις 9:05 το πρωί, το οποίο έδειχνε την τοποθεσία πάνω στις σιδηροδρομικές γραμμές.
Αφού επιβεβαίωσε με τη συνυφάδα του ότι ο αδελφός του ταξίδευε για Σεβίλλη, άνοιξε την τηλεόραση στις 9:20 και είδε τα νέα.
Ο ίδιος έχει δώσει δείγμα DNA και καταγγέλλει την παραπληροφόρηση. «Παίζουν με τις πληροφορίες σε αυτή την κρίσιμη στιγμή», αναφέρει, σημειώνοντας ότι ενώ δεν έχει λάβει νέα σήματα από το ρολόι, το κινητό του αδελφού του εξακολουθεί να δείχνει ως τοποθεσία τις ράγες.
Η εξαφάνιση του «Κούρο»
Η Εστάνι, σύζυγος του 51χρονου Φρανθίσκο Χοσέ Ρίκο Ορτέγκα (γνωστού ως «Κούρο»), ταξίδεψε από τη Σεβίλλη στη Μαδρίτη για να τον βρει.
Ο Κούρο επέβαινε στο βαγόνι 7, στη θέση 13C. «Δεν ξέρουμε απολύτως τίποτα. Δεν ξέρουμε αν βρίσκεται σε νοσοκομεία ή πού», εξηγεί η φίλη της οικογένειας, Ντέμπι Μπλάσκο, σημειώνοντας ότι τον έχουν αναζητήσει παντού, ενώ η αφίσα του με τη φωτογραφία του κυκλοφορεί στα social media.
Η τραγική επιβεβαίωση για τον Σέσαρ
Η Μαρίκαρμεν, τυλιγμένη με μια κουβέρτα, έδειχνε τη φωτογραφία του 63χρονου συζύγου της, Σέσαρ Βιθέντε Σανθ, που επέβαινε στο βαγόνι 8.
«Το χειρότερο είναι να μην ξέρεις… Σας παρακαλώ, πείτε μας τα χαρακτηριστικά αυτών των ανθρώπων για να δούμε αν ταιριάζουν με του συγγενείς μας».
Δυστυχώς, στις 9:17 το βράδυ, έπειτα από μια ολόκληρη μέρα αναμονής, ο γιος του δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι έλαβαν την επιβεβαίωση για τον θάνατο του πατέρα του.
Καθυστέρηση στις ταυτοποιήσεις
Η Πολιτοφυλακή έχει λάβει μέχρι στιγμής 64 επίσημες δηλώσεις εξαφάνισης από συγγενείς. Η διαδικασία ταυτοποίησης εξελίσσεται με αργούς ρυθμούς, καθώς τα δείγματα DNA που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια της νύχτας στάλθηκαν στη Μαδρίτη, προκειμένου να διασταυρωθούν με τα ευρήματα των νεκροτομών που διενεργεί το Ινστιτούτο Ιατροδικαστικής.
Αρμόδιοι τονίζουν ότι, μέχρι να υπάρξουν ακριβή στοιχεία, είναι προτιμότερο να μην δίνονται πληροφορίες που ενδέχεται να αποδειχθούν λανθασμένες.
«Είναι πολύ χειρότερο να δίνεις πληροφορίες που αργότερα θα αποδειχθούν αντικρουόμενες», αναφέρει χαρακτηριστικά μια εργαζόμενη στο πεδίο.
Κάθε φορά που κάποιος αξιωματούχος ή εκπρόσωπος του Κέντρου Συντονισμού Επιχειρήσεων (CECOPI) εισέρχεται στον χώρο, η αναπνοή των συγγενών κόβεται, περιγράφει γλαφυρά η El Pais.
Γνωρίζουν ότι ανά πάσα στιγμή μπορεί να αναγνωστεί το όνομα του δικού τους ανθρώπου — η στιγμή που η βασανιστική αναμονή θα τελειώσει και θα ξεκινήσει ο δρόμος του πένθους.
