ΗΠΑ και Ιράν πλησιάζουν σε συμφωνία – Ασαφές παραμένει το χρονοδιάγραμμα

Οι ηγέτες των ΗΠΑ και του Πακιστάν υποστηρίζουν πως εντός της ημέρας θα πέσουν οι υπογραφές για τη συμφωνία-πλαισίου για τον τερματισμό των εχθροπραξιών μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, η οποία ήταν επί του παρόντος άγνωστη, αλλά η Τεχεράνη αμφισβήτησε το χρονοδιάγραμμα και οι σκληροπυρηνικοί διαδηλωτές στο Ιράν εξέφρασαν την αντίθεσή τους.

Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το Σάββατο ότι η συμφωνία με το Ιράν είχε προγραμματιστεί να υπογραφεί την επόμενη μέρα, στα 80ά γενέθλιά του.

Ο Πακιστανός πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ δήλωσε ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε ένα πλαίσιο για μια ειρηνευτική συμφωνία και ότι το Ισλαμαμπάντ προετοιμάζεται για μια ηλεκτρονική υπογραφή την Κυριακή, ακολουθούμενη από συνομιλίες σε τεχνικό επίπεδο την ερχόμενη εβδομάδα.

Ωστόσο, το Ιράν δεν επιβεβαίωσε ότι η υπογραφή θα γίνει την Κυριακή. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών, Esmaeil Baghaei, μιλώντας πριν από την ανάρτηση του Τραμπ, είχε προειδοποιήσει να μην υπάρξουν σχόλια σχετικά με τον χρόνο της υπογραφής. Σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης, δήλωσε ότι «δεν θα γίνει αύριο», αλλά θα μπορούσε να συμβεί «τις επόμενες ημέρες».

Ο Τραμπ έγραψε στο Truth Social ότι, μετά την υπογραφή μιας συμφωνίας-πλαισίου, τα Στενά του Ορμούζ, μια ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδός για τον παγκόσμιο εφοδιασμό πετρελαίου, την οποία το Ιράν έχει αποκλείσει, θα είναι αμέσως «ανοιχτά για όλους».

Οι σκληροπυρηνικοί του Ιράν παραμένουν ισχυροί

Παρότι οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί έχουν υποβαθμίσει σημαντικά τη στρατιωτική και βιομηχανική βάση του Ιράν και έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημιές στις ένοπλες δυνάμεις του, οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο πόλεμος έχει αφήσει την κυριαρχία των σκληροπυρηνικών από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, ακόμη πιο εδραιωμένη από πριν.

Βίντεο που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε ιρανικές ειδησεογραφικές ιστοσελίδες έδειχναν αντιπάλους της συμφωνίας να συγκεντρώνονται σε πλατείες και έξω από το Υπουργείο Εξωτερικών στην Τεχεράνη. Οι διαδηλωτές φαίνονταν να επιρρίπτουν ευθύνες στον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, φωνάζοντας συνθήματα όπως: «Αραγτσί, ντροπή σου, άσε την Αμερική!». Το Reuters δεν μπόρεσε να επαληθεύσει άμεσα την αυθεντικότητα των βίντεο.

Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, ο Τραμπ κάλεσε τους Ιρανούς να εξεγερθούν και να καταλάβουν κρατικούς θεσμούς.

Παρότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνονταν να πλησιάζουν σε συμφωνία τις τελευταίες δύο ημέρες, οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν. Ο αμερικανικός στρατός διατηρεί αποκλεισμό κατά του Ιράν και επιδιώκει να μειώσει τον έλεγχο που ασκεί η Τεχεράνη στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία πριν από τον πόλεμο διέρχονταν περίπου το 20% των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου.

Νωρίς το Σάββατο, οι αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν πολλαπλά ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη αυτοκτονίας (one-way attack drones) που κατευθύνονταν προς τα Στενά, σύμφωνα με τον αμερικανικό στρατό.

Το Ισραήλ, το οποίο δηλώνει ότι δεν αποτελεί μέρος της αμερικανοϊρανικής συμφωνίας, ανακοίνωσε το Σάββατο ότι έπληξε περισσότερους από 70 στόχους μέσα σε διάστημα 24 ωρών στον Λίβανο εναντίον της συμμάχου του Ιράν, Χεζμπολάχ.

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει έρθει σε αντιπαράθεση με τον Ντόναλντ Τραμπ, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες πιέζουν το Ισραήλ να μειώσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του στον Λίβανο, προκειμένου να διευκολυνθούν οι διαπραγματεύσεις και να επιτευχθεί συμφωνία με το Ιράν.

Προτεραιότητα το άνοιγμα των Στενών, οι πυρηνικές συνομιλίες αργότερα

Σε φιλοκυβερνητικές συγκεντρώσεις που πραγματοποιήθηκαν σε όλο το Ιράν το βράδυ του Σαββάτου, κάτοικοι και ειδησεογραφικά πρακτορεία ανέφεραν ότι σκληροπυρηνικοί αντίπαλοι της συμφωνίας-πλαισίου εξέφρασαν έντονα τη δυσαρέσκειά τους.

Κάτοικος της βορειοανατολικής πόλης Mashhad δήλωσε στο Reuters ότι ορισμένοι διαδηλωτές φώναζαν: «Θάνατος στον συμβιβασμένο», σε προφανή αναφορά στον Αραγτσί. «Συμβιβασμένε, παραιτήσου, παραιτήσου» φώναζαν.

Σύμφωνα με πηγές από όλες τις πλευρές των διαπραγματεύσεων, το προτεινόμενο μνημόνιο κατανόησης προβλέπει το άνοιγμα των Στενών και την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν — το οποίο ο Τραμπ έχει επικαλεστεί ως βασική αιτία του πολέμου — θα ακολουθήσουν στη συνέχεια.

«Το Ιράν πρόκειται να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ· αυτό είναι προϋπόθεση. Θα μπορούσαν να ανοίξουν χωρίς διόδια. Μόλις το κάνουν, θα άρουμε τον αποκλεισμό μας», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος σε δημοσιογράφους.

«Αυτό θα συμβεί ταυτόχρονα και το επόμενο στάδιο θα περιλαμβάνει την εκκαθάριση ναρκών από τα Στενά», πρόσθεσε ο ίδιος αξιωματούχος.

Ο Τραμπ συζήτησε τις προσπάθειες τερματισμού της σύγκρουσης με το Ιράν σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, σύμφωνα με τη Downing Street.

Προσχέδια όρων που περιγράφηκαν στο Reuters από πολλές πηγές δείχνουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αρχίσουν να αποδεσμεύουν δισεκατομμύρια δολάρια από παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία και θα χαλαρώσουν τις κυρώσεις στις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, με αντάλλαγμα το άνοιγμα των Στενών.

Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars News Agency μετέδωσε δηλώσεις του εκπροσώπου του Υπουργείου Εξωτερικών Esmaeil Baghaei, σύμφωνα με τις οποίες η αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συμφωνίας. Παράλληλα, ανέφερε ότι το Ιράν θα πρέπει να επιβάλλει χρεώσεις για τις υπηρεσίες που παρέχονται στα Στενά του Ορμούζ.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι οι ξένες στρατιωτικές βάσεις στην περιοχή θα πρέπει να τερματίσουν τη λειτουργία τους, χωρίς ωστόσο να δοθούν περισσότερες λεπτομέρειες.

Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα αποτελέσει αντικείμενο συνομιλιών διάρκειας 60 ημερών. Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η συμφωνία θα οδηγήσει τελικά στην πλήρη διάλυση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, με τα αποθέματα ουρανίου υψηλού βαθμού εμπλουτισμού να καταστραφούν και να απομακρυνθούν.