Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η δραματική απόπειρα αεροπειρατείας σε πτήση της flydubai προς το Τελ Αβίβ φέρνει στο φως σοβαρά κενά ασφαλείας και δοκιμάζει τις διπλωματικές σχέσεις Ισραήλ-ΗΑΕ. Το πρωτοφανές περιστατικό μετατρέπεται σε κεντρικό πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης στο Ισραήλ.
- Η κρίση λειτούργησε ευνοϊκά για την προεκλογική εκστρατεία του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος έσπευσε να αξιοποιήσει τον ισραηλινό «ηρωισμό» των επιβατών.
- Οι αρχές των ΗΑΕ χαρακτήρισαν το περιστατικό «τρομοκρατική επίθεση», με τις έρευνες για τα κίνητρα του συγκυβερνήτη, ο οποίος είχε απομακρυνθεί από την Oman Air λόγω ριζοσπαστικών απόψεων, να βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη.
Η δραματική απόπειρα πιθανής αεροπειρατείας σε πτήση της flydubai προς το Τελ Αβίβ από το Ντουμπάι, φέρνει στο φως σοβαρά κενά στα πρωτόκολλα ασφαλείας των αερομεταφορών αλλά και σε μία από τις σημαντικότερες διπλωματικές σχέσεις της περιοχής, αυτή του Ισραήλ με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, προκαλώντας έντονο προβληματισμό.
Παράλληλα, το πρωτοφανές περιστατικό στον αέρα μετατρέπεται ταχύτατα σε κεντρικό πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης στο Ισραήλ, λίγες εβδομάδες πριν από τις κρίσιμες κάλπες – ενδεχομένως ένα εργαλείο πολιτικής επικράτησης για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Κίνδυνος για τις Συμφωνίες του Αβραάμ;
Όπως επισημαίνουν Ισραηλινοί αξιωματούχοι ασφαλείας μιλώντας στο Al-Monitor, το ζήτημα της απόδοσης ευθυνών, σε συνδυασμό με την απαίτηση της Ισραηλινής υπουργού Μεταφορών Μίρι Ρεγκέβ να ανασταλούν όλες οι πτήσεις από τα ΗΑΕ, ενδέχεται να προκαλέσει τριγμούς στη διμερή συνεργασία τις επόμενες ημέρες.
Παρά ταύτα, οι ίδιες πηγές εκτιμούν ότι οι Συμφωνίες του Αβραάμ του 2020 δεν κινδυνεύουν μακροπρόθεσμα.
Οι πτήσεις της flydubai προς το Τελ Αβίβ ανεστάλησαν την Πέμπτη εν αναμονή της έρευνας για το συμβάν της Τετάρτης, κατά το οποίο ο Ομάνός συγκυβερνήτης επιτέθηκε στον Ινδό κυβερνήτη της πτήσης και επιχείρησε να ρίξει το αεροσκάφος ενώ κατευθυνόταν προς το Ισραήλ.
«Μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, η συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας μόνο θα ενισχυθεί», δήλωσε στο Al-Monitor ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος υπό το καθεστώς της ανωνυμίας.
«Ευτυχώς, τα ΗΑΕ δεν προσπάθησαν να συγκαλύψουν το περιστατικό. Ανέλαβαν την ευθύνη και ξεκίνησαν έρευνα. Ελπίζουμε να μας επιτραπεί να συμμετάσχουμε, ώστε να μάθουμε ακριβώς τι συνέβη και να καλύψουμε το κενό που επέτρεψε την εκδήλωση της επίθεσης», πρόσθεσε.
Το Σάββατο, οι αρχές των ΗΑΕ χαρακτήρισαν επισήμως το περιστατικό στην πτήση της flydubai ως «τρομοκρατική επίθεση», όπως μετέδωσε το κρατικό πρακτορείο της χώρας WAM, ενώ οι έρευνες για τα κίνητρα και τις διασυνδέσεις του συγκυβερνήτη βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη.
Οι διπλωματικές σχέσεις Ισραήλ-ΗΑΕ περιλαμβάνουν κρίσιμους στρατηγικούς, οικονομικούς και αμυντικούς δεσμούς που έχουν επιβιώσει από περιφερειακές εντάσεις, όπως ο πόλεμος στη Γάζα. Μάλιστα, κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν, το Ισραήλ προμήθευσε τα ΗΑΕ με συστήματα Iron Dome και εξειδικευμένο προσωπικό, αναφέρει το Al-Monitor.
Τον περασμένο Μάιο, το Γραφείο του Νετανιάχου ανακοίνωσε την επίσκεψή του στο Αμπού Ντάμπι και μια συνάντηση με τον πρόεδρο σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ. Τον ίδιο μήνα, η Wall Street Journal αποκάλυψε δύο επισκέψεις του τότε αρχηγού της Μοσάντ, Ντάβιντ Μπαρνέα, ενώ το δημόσιο δίκτυο Kan ανέφερε επίσκεψη και του αρχηγού της Σιν Μπετ, Ντάβιντ Ζινί.
«Η συνεργασία μας με τους ομολόγους μας είναι εξαιρετική», ανέφερε στο Al-Monitor ισραηλινή στρατιωτική πηγή.
«Προφανώς το περιστατικό είναι δυσάρεστο και για τις δύο πλευρές, καθώς πιστεύαμε ότι η συνεργασία μας θα απέτρεπε τέτοιες απειλές. Πιστεύω όμως ότι θα το ξεπεράσουμε», συμπλήρωσε, χαρακτηρίζοντας τις σχέσεις με τα Εμιράτα ως ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία του Ισραήλ στην περιοχή.
Εκλογική ώθηση για τον Νετανιάχου
Παρά τους τριγμούς στις διμερείς σχέσεις, η κρίση λειτούργησε ευνοϊκά για την προεκλογική εκστρατεία του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου ενόψει των εκλογών της 27ης Οκτωβρίου.
Η αποτροπή της αεροπειρατείας στο σκάφος με τους 174 επιβάτες, με τη συνδρομή Ισραηλινών που επέβαιναν σε αυτό, προκάλεσε κύμα ενθουσιασμού στο Ισραήλ, το οποίο ο Νετανιάχου έσπευσε να αξιοποιήσει.
Η Τάλι Μανές, Ισραηλινή επιβάτης που βρισκόταν στο μπροστινό μέρος του αεροπλάνου με τη μικρή της κόρη, ήταν η πρώτη που αντιλήφθηκε τον κίνδυνο όταν άκουσε φωνές από το κοκπίτ. Ειδοποίησε το πλήρωμα και τους επιβάτες, με αποτέλεσμα ο σύζυγός της και άλλοι τρεις επιβάτες να εισβάλουν στο πιλοτήριο, να αφοπλίσουν τον συγκυβερνήτη και να βοηθήσουν τον τραυματισμένο κυβερνήτη, ο οποίος είχε καταφέρει να ξεκλειδώσει την πόρτα.
Το αεροσκάφος προσγειώθηκε τελικά με ασφάλεια στη Σαουδική Αραβία.
Ο Νετανιάχου υποδέχθηκε τους επιβάτες στο αεροδρόμιο το βράδυ της Τετάρτης, ενώ την Πέμπτη τους υποδέχθηκε στο Γραφείο του, παρομοιάζοντας την αποτροπή της τραγωδίας με αποφευχθείσα επίθεση τύπου «11ης Σεπτεμβρίου».
«Όλος ο κόσμος βλέπει τον ισραηλινό ηρωισμό», δήλωσε, υποσχόμενος παράσημα ανδρείας. Η τακτική αυτή επέτρεψε στον Νετανιάχου να κυριαρχήσει στην πολιτική ατζέντα τις επόμενες ημέρες.
Δημοσκόπηση της Maariv έδειξε τη διαφορά του συνασπισμού του από την αντιπολίτευση να μειώνεται, με το Λικούντ να ανεβαίνει στις 19 έδρες και το κόμμα «Γιασάρ» του Γκάντι Άιζενκοτ να υποχωρεί στις 21.
Παράλληλα, τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης εστίασαν στη θερμή υποδοχή που επιφύλαξαν οι σαουδαραβικές αρχές στο αεροδρόμιο του Ταμπούκ. Αν και το Ριάντ απέρριψε αίτημα για προσγείωση ισραηλινού σκάφους προς παραλαβή των επιβατών, οι ταξιδιώτες εξήραν τη φιλοξενία των Σαουδαράβων.
«Το Ισραήλ ήθελε να στείλει στρατιωτικό αεροσκάφος στη Σαουδική Αραβία. Θα χάριζε στον Νετανιάχου μια εξαιρετική εικόνα θριάμβου», σχολίασε στο Al-Monitor ισραηλινή διπλωματική πηγή.
«Οι Σαουδάραβες γνώριζαν πολύ καλά ότι ο Νετανιάχου βρίσκεται εν μέσω προεκλογικής εκστρατείας και δεν είχαν καμία πρόθεση να του κάνουν ένα τέτοιο δώρο».
Ασαφή τα κίνητρα του δράστη
Μέχρι στιγμής, παραμένουν αδιευκρίνιστα τα κίνητρα του συγκυβερνήτη, Χάμαμ αλ Χαμάμι, με τις αρχές να εξετάζουν αν έδρασε αυτοβούλως λόγω προσωπικού ριζοσπαστισμού ή κατόπιν εντολών από το Ιράν ή κάποια τρομοκρατική οργάνωση.
«Το εξετάζουμε. Εκτιμώ ότι θα έχουμε σύντομα απαντήσεις. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι επρόκειτο για ενέργεια σχεδιασμένη από το Ιράν ή άλλο γνωστό τρομοκρατικό στρατηγείο», δήλωσε στο Al-Monitor ανώτερη ισραηλινή πηγή πληροφοριών.
Ο γενικός εισαγγελέας των ΗΑΕ, Χάμαντ Σάιφ αλ Σάμσι, σημείωσε ότι οι έρευνες βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη για τη διακρίβωση των συνθηκών, των κινήτρων και τυχόν διασυνδέσεων του συγκυβερνήτη, καθώς και για την εξέταση των υλικών και ψηφιακών τεκμηρίων.
Από την πλευρά του, εκπρόσωπος της αεροπορικής εταιρείας ανέφερε ότι η διερεύνηση των συνθηκών συνεχίζεται, προσθέτοντας πως δεν μπορεί να προβεί σε περαιτέρω σχόλια.
Όπως αποκαλύπτουν Ισραηλινοί αξιωματούχοι, ούτε η Μοσάντ ούτε η Σιν Μπετ, η οποία είναι υπεύθυνη για την ασφάλεια των πτήσεων προς το Ισραήλ, είχαν κάποια προειδοποιητική ένδειξη για την απόπειρα.
Οι ίδιοι πρόσθεσαν ότι η κύρια ευθύνη για τη συστημική αποτυχία βαραίνει το τμήμα ασφαλείας του υπουργείου Μεταφορών, καθώς επιτράπηκε σε Ομανό πιλότο να πετάξει προς το Ισραήλ.
Αυτό συνιστά παραβίαση της διμερούς αεροπορικής συμφωνίας Ισραήλ-ΗΑΕ, η οποία ορίζει ότι τις πτήσεις προς το Ισραήλ μπορούν να εκτελούν μόνο πιλότοι από χώρες με τις οποίες το Τελ Αβίβ διατηρεί διπλωματικές σχέσεις.
Σημειώνεται πως συγκυβερνήτης που φέρεται να επιτέθηκε στον πιλότο πτήσης της flydubai, είχε απομακρυνθεί από την Oman Air το 2025 λόγω ριζοσπαστικών απόψεων.
Σύμφωνα με τα τηλεοπτικά δίκτυα Al-Arabiyah, CNN και ABC αλλά και την εφημερίδα Wall Street Journal, οι αρχές του Ομάν είχαν απαγορεύσει για λόγους ασφαλείας στον συγκυβερνήτη να πιλοτάρει αεροπλάνα, καθώς εκτιμούσαν ότι είχε επηρεαστεί από ακραίες ισλαμιστικές ομάδες στη διάρκεια της παραμονής του στη Συρία.
Προφίλ στο LinkedIn με το όνομά του ανέφερε ότι εργάστηκε στην Oman Air επί επτά χρόνια, έως τον Φεβρουάριο του 2025. Ακολούθως εντάχθηκε στη Royal Air Maroc τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς, όπου παρέμεινε έως τον Ιανουάριο του 2026.
Σε αναρτήσεις του στην πλατφόρμα αυτή εμφανίζονται βίντεο από πιλοτήρια που έδειχναν ισραηλινά αεροσκάφη και φωτογραφίες ηγετών της Αλ Κάιντα.
«Το Ισραήλ επιμένει να συμμετάσχει στην έρευνα των Εμιράτων, αλλά θα πρέπει να διεξαγάγουμε και δική μας εσωτερική έρευνα σε όλα τα επίπεδα», σημείωσε η πηγή πληροφοριών στο Al-Monitor, εκτιμώντας ότι, όπως συνέβη και με την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, ορισμένοι ανώτεροι αξιωματούχοι ασφαλείας ενδέχεται να χρειαστεί να αναλάβουν τις ευθύνες τους.
«Πιστεύουμε ότι η Χαμάς ήθελε να υπονομεύσει τις Συμφωνίες του Αβραάμ και να εμποδίσει τη Σαουδική Αραβία να προσχωρήσει σε αυτές. Είναι υποχρέωσή μας να διατηρήσουμε τις σχέσεις με τα ΗΑΕ ανέπαφες και να τις ενισχύσουμε», κατέληξε η ισραηλινή διπλωματική πηγή.
Από την πλευρά των ΗΑΕ, ο προεδρικός σύμβουλος Ανουάρ Γκαργκάς χαρακτήρισε το συμβάν «τρομοκρατική ενέργεια», όντας ο πρώτος αξιωματούχος της χώρας που χρησιμοποίησε αυτόν τον όρο.
Παράλληλα, εξήρε τον Ινδό πιλότο της flydubai, Σμιτ Ματσάρ, αναφέροντας σε ανάρτησή του στο X: «Αξίζει κάθε έπαινο, καθώς ενσάρκωσε την έννοια του θάρρους και της υπευθυνότητας απέναντι σε μια επικίνδυνη τρομοκρατική πράξη. Η επαγγελματικότητα και η ηθική του υπό τις πιο σκοτεινές συνθήκες τον καθιστούν πραγματικό ήρωα».