Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προσδοκά την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35, αναμένοντας την υλοποίηση της υπόσχεσης που έλαβε από τον Ντόναλντ Τραμπ.
- Οι ΗΠΑ απέπεμψαν την Τουρκία από το πρόγραμμα των F-35 το 2019 μετά την αγορά ρωσικών S-400. Η τύχη των ρωσικών συστημάτων S-400 παραμένει ένα από τα κύρια ανεπίλυτα ζητήματα.
- Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε έτοιμος να εξετάσει την πώληση των F-35 στην Τουρκία, αναγνωρίζοντας νομικά και πολιτικά εμπόδια. Ο Ερντογάν αναφέρθηκε επίσης σε διεύρυνση αμυντικής συμφωνίας και σε πρόθεση επίσκεψης στη Συρία.
Σε κομβικό σημείο για τις σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας βρίσκεται η προσπάθεια της Άγκυρας να επανενταχθεί στο εξοπλιστικό πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35.
Η τουρκική πλευρά πλέον ποντάρει ανοιχτά στη δημόσια δέσμευση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, αναμένοντας την υλοποίηση των υποσχέσεων που δόθηκαν στο υψηλότερο επίπεδο.
Η προσδοκία του Ερντογάν
Η Τουρκία προσδοκά την επιστροφή της στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35, στον απόηχο σχετικής υπόσχεσης που έλαβε από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, μεταδίδει το Anadolu που επικαλείται δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο δίκτυο Al Jazeera, ο Τούρκος Πρόεδρος σημείωσε ότι η Άγκυρα αναμένει συγκεκριμένες αποφάσεις από την Ουάσινγκτον για την εφαρμογή αυτής της συμφωνίας.
«Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, μας έδωσε τον λόγο του ότι η Τουρκία θα επιστρέψει στο πρόγραμμα F-35. Περιμένω αυτή η υπόσχεση να εκπληρωθεί», είπε χαρακτηριστικά.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Al Jazeera televizyonuna konuştu
➖ Mekke Anlaşması, farklı bir değişimdi. Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında Mekke’de bu üçlü anlaşmanın imzalanması, dünyaya önemli bir mesaj vermemiz için gerçek bir vesile oldu
➖ Temennimiz, Hürmüz… pic.twitter.com/wluzSjjKBv
— Anadolu Ajansı (@anadoluajansi) August 17, 2026
Το ζήτημα παραμένει κομβικής σημασίας για τις διμερείς σχέσεις των δύο χωρών, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί καμία οριστική συμφωνία.
Από τις κυρώσεις CAATSA έως τις επαφές του 2026
Ο Ερντογάν υπενθύμισε επίσης τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Τουρκίας και ΗΠΑ, σχετικά με την άρση των κυρώσεων CAATSA (Νόμος για την αντιμετώπιση των αντιπάλων των ΗΠΑ μέσω κυρώσεων).
🇺🇸🇹🇷 Erdogan’s still waiting on Trump to deliver on F-35s
He’s been saying “promise” for over a month now, and this new comment to Al Jazeera is just him keeping the pressure on publicly.
Trace it back: Turkey was booted from the F-35 program in 2019 after buying Russian S-400… pic.twitter.com/oSvoOHUSsS
— Mario Nawfal (@MarioNawfal) August 15, 2026
Νωρίτερα φέτος, η Άγκυρα είχε υποδείξει ότι η άρση των περιορισμών αυτών θα μπορούσε να αποκαταστήσει τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα προμήθειας των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35.
Στις αρχές Ιουλίου, παραμονές της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι ήθελε να «κάνει την Τουρκία χαρούμενη», χωρίς τότε να διευκρινίσει αν η αναφορά του αφορούσε ειδικά τα F-35.
Παράλληλα, ο Αμερικανός Πρόεδρος δήλωσε έτοιμος να εξετάσει το ενδεχόμενο πώλησης των αεροσκαφών στην Τουρκία, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι υφίστανται νομικά και πολιτικά εμπόδια για την ολοκλήρωση μιας τέτοιας συμφωνίας.
Η Τουρκία υπήρξε ένας από τους εταίρους στο διεθνές πρόγραμμα ανάπτυξης των F-35, προγραμματίζοντας την αγορά περίπου 100 αεροσκαφών, ενώ τουρκικές εταιρείες συμμετείχαν ενεργά στην κατασκευή εξαρτημάτων τους.
Ωστόσο, το 2019 οι ΗΠΑ ξεκίνησαν τη διαδικασία αποπομπής της Τουρκίας από το πρόγραμμα, μετά την απόφαση της Άγκυρας να αγοράσει τα αντιαεροπορικά συστήματα S-400 από τη Ρωσία.
Η Ουάσινγκτον υποστήριξε ότι η ταυτόχρονη λειτουργία των S-400 και των F-35 δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους ασφαλείας, καθώς η Ρωσία θα μπορούσε δυνητικά να αποκτήσει ευαίσθητες πληροφορίες για τα τεχνικά χαρακτηριστικά των αμερικανικών μαχητικών.
Στη συνέχεια, το 2020, οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στην Τουρκία βάσει του νόμου CAATSA.
Από την πλευρά της, η Άγκυρα απαίτησε επανειλημμένα τη διευθέτηση του ζητήματος, υπογραμμίζοντας ότι οι τουρκικές αρχές είχαν ήδη καταβάλει περίπου 1,4 δισεκατομμύρια δολάρια για τα μαχητικά πριν αποκλειστούν από το πρόγραμμα.
Το «αγκάθι»
Μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, οι δύο πλευρές ενέτειναν τις διαπραγματεύσεις τους. Παρ’ όλα αυτά, μέχρι τις 17 Αυγούστου δεν έχει ανακοινωθεί δημοσίως καμία οριστική συμφωνία για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα ή την παράδοση των αεροσκαφών.
Ένα από τα κύρια ανεπίλυτα ζητήματα παραμένει η τύχη των ρωσικών συστημάτων S-400 που διατηρεί η Άγκυρα.
Για την Τουρκία, η εκπλήρωση της υπόσχεσης για τα F-35 δεν σημαίνει μόνο την αποκατάσταση της συμμετοχής της σε ένα κρίσιμο αμυντικό πρόγραμμα, αλλά και την πιθανή εκτόνωση των εντάσεων στις σχέσεις της με τις ΗΠΑ.
Στα τέλη Ιουλίου 2026, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ διεμήνυσε ότι δεν θα επιτρέψει σε κανέναν να του υποδείξει τι μπορεί να πουλήσει, απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με την πιθανή πώληση των F-35 στην Τουρκία.
Στις ίδιες δηλώσεις, χαρακτήρισε τον Ερντογάν φίλο και σύμμαχο, παρά τις ενστάσεις που έχει διατυπώσει ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Συμφωνία Μέκκας και επίσκεψη στη Συρία
Στο πλαίσιο της ίδιας συνέντευξης, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αναφέρθηκε επίσης στην πιθανή διεύρυνση της αμυντικής συμφωνίας που έχουν υπογράψει η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, σημειώνοντας ότι η Αίγυπτος περιλαμβάνεται στα κράτη που εξετάζονται για ένταξη σε αυτό το σχήμα.
Παράλληλα, ο Τούρκος Πρόεδρος επιβεβαίωσε την πρόθεσή του να πραγματοποιήσει επίσκεψη στη Συρία.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η Άγκυρα στηρίζει τη Δαμασκό, χωρίς ωστόσο να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες για το χρονοδιάγραμμα ή το περιεχόμενο της επικείμενης επίσκεψης.