Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η προεκλογική εκστρατεία του Μπενιαμίν Νετανιάχου έβαλε την Τουρκία στο στόχαστρο, παρουσιάζοντας τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ως αντίπαλο του Ισραήλ.
- Λίγο πριν τις εκλογές, ισραηλινά μαχητικά έπληξαν αεροπορική βάση στη Συρία, στοχεύοντας, σύμφωνα με το Ισραήλ, μια αναδυόμενη τουρκική στρατιωτική παρουσία. Η χρονική σύμπτωση με την προεκλογική ρητορική του Νετανιάχου έχει πυροδοτήσει συζήτηση.
- Οι αντίπαλοι του Νετανιάχου φοβούνται ότι μια νέα κρίση ασφαλείας θα μπορούσε να ανατρέψει τους όρους της προεκλογικής μάχης. Ο πρώην πρωθυπουργός Εχούντ Μπαράκ δήλωσε ότι η κλιμάκωση «μυρίζει έντονα πολιτική πρόθεση».
Μια γιγαντιαία διαφημιστική πινακίδα στον κεντρικό αυτοκινητόδρομο του Τελ Αβίβ έβαλε την Τουρκία στο επίκεντρο της προεκλογικής εκστρατείας του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Στην εικόνα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εμφανιζόταν δίπλα στους ηγέτες του Ιράν και της Χεζμπολάχ, αλλά και στον δήμαρχο της Νέας Υόρκης, ως αντίπαλοι του Ισραήλ, με το σύνθημα: «Θέλουν να χάσει ο Νετανιάχου. Μην τους αφήσετε να κερδίσουν».
Μόλις λίγες ημέρες αργότερα, η Τουρκία βρέθηκε και στο επίκεντρο της τελευταίας στρατιωτικής αντιπαράθεσης του Ισραήλ, όταν ισραηλινά μαχητικά έπληξαν την αεροπορική βάση Αμπού αλ-Νταχάρ στη βόρεια Συρία, με στόχο, σύμφωνα με το Ισραήλ, μια αναδυόμενη τουρκική στρατιωτική παρουσία που θεωρήθηκε σοβαρή απειλή. Σύμφωνα με το CNN, με τις ισραηλινές εκλογές να απέχουν λίγο περισσότερο από δύο μήνες, η χρονική σύμπτωση ανάμεσα στην επίθεση και στην προεκλογική ρητορική του Νετανιάχου έχει πυροδοτήσει συζήτηση για το εάν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός επιχειρεί να προλάβει μια πραγματική στρατηγική απειλή ή εάν την προβάλλει εντονότερα για να ενισχύσει την εκλογική του θέση.
Σε μεγάλο μέρος της μακράς πολιτικής του σταδιοδρομίας, ο Νετανιάχου έχει παρουσιάσει τον εαυτό του ως τον «Mr. Security», τον ηγέτη που μπορεί να αντιμετωπίσει κάθε απειλή για το Ισραήλ. Παράλληλα, έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι γνωρίζει πώς να αξιοποιεί πολιτικά τις κρίσεις.
Ο Τομ Μπάρακ, απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τη Συρία και πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία, προχώρησε σε μια σπάνια δημόσια επίπληξη του Ισραήλ για το πλήγμα, χαρακτηρίζοντάς το «αχρείαστη κλιμάκωση».
Σε συνέντευξή του στον podcaster Μάριο Ναουφάλ, ο Μπάρακ διατύπωσε μάλιστα τη «θεωρία» ότι το Ισραήλ «απλώς προσπάθησε να προκαλέσει την Τουρκία», χαρακτηρίζοντας την κίνηση «πολύ επιθετική», αλλά προσθέτοντας ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει πολιτικά ενόψει των εκλογών.
Το Ισραήλ μιλά για πραγματική στρατιωτική απειλή από την Τουρκία
Επισήμως, το Ισραήλ παρουσιάζει την επίθεση ως καθαρά επιχειρησιακή αναγκαιότητα. Τόσο ο Νετανιάχου όσο και ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατζ υποστήριξαν ότι οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν ενδείξεις πως η Τουρκία προετοιμαζόταν να εγκαταστήσει δυνάμεις και εξοπλισμό στην αεροπορική βάση.
Ισραηλινή στρατιωτική πηγή δήλωσε στο CNN ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις του Ισραήλ είχαν συγκεντρώσει πληροφορίες για σχέδια της Τουρκίας να αναπτύξει στην περιοχή προσωπικό, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και συστήματα αεράμυνας.
Μια τέτοια ανάπτυξη, σύμφωνα με την ίδια πηγή, θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερία κινήσεων του Ισραήλ στον συριακό εναέριο χώρο και να μεταβάλει τη στρατηγική ισορροπία στην περιοχή. Δεύτερη πηγή ανέφερε ότι οι σχετικές πληροφορίες κοινοποιήθηκαν στην κυβέρνηση Τραμπ και στον πρόεδρο της Συρίας, Άχμεντ αλ-Σάρα.
Ισραήλ και Συρία έχουν πραγματοποιήσει τον τελευταίο χρόνο συνομιλίες για την αποφυγή στρατιωτικών επεισοδίων, καταλήγοντας σε αυτό που ο Νετανιάχου έχει περιγράψει ως ένα «status quo σε θέματα ασφαλείας». Την Κυριακή, ο επικεφαλής της Μοσάντ, Ρόμαν Γκόφμαν, συναντήθηκε εκ νέου στην Ιορδανία με τον Σύρο υπουργό Εξωτερικών Ασάαντ αλ-Σαϊμπάνι, σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης της νέας έντασης, όπως μετέδωσε το συριακό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων.
Ωστόσο, η Τουρκία, οι ΗΠΑ και ορισμένοι πολιτικοί αντίπαλοι του Νετανιάχου στο εσωτερικό του Ισραήλ έστρεψαν την προσοχή τους στη χρονική συγκυρία της επίθεσης.
Η Άγκυρα απέρριψε την ισραηλινή εκδοχή ως «αβάσιμη» και κατηγόρησε τον Νετανιάχου ότι «ακολουθεί επεκτατικές και αποσταθεροποιητικές πολιτικές στην περιοχή» ενόψει των εκλογών του Οκτωβρίου. Η τουρκική κυβέρνηση διαμήνυσε ότι θα συνεχίσει τη συνεργασία της με τη συριακή κυβέρνηση «σε νόμιμη βάση για την εδραίωση της ειρήνης, της σταθερότητας και της ευημερίας».
Νετανιάχου κατά Ερντογάν: «Αντισημίτης τύραννος»
Ο Νετανιάχου και ο Κατζ απορρίπτουν την εκδοχή ότι πίσω από τις κινήσεις του Ισραήλ βρίσκονται προεκλογικοί υπολογισμοί και προειδοποιούν για τον κίνδυνο εδραίωσης τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία.
«Δεν θα ανεχθούμε να ριζώσει μια τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Συρία και να απειλεί το Ισραήλ», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο Ισραηλινός πρωθυπουργός.
Παράλληλα, κλιμάκωσε ακόμη περισσότερο την ήδη οξεία προσωπική αντιπαράθεσή του με τον Ερντογάν. Την Παρασκευή, το γραφείο του Νετανιάχου χαρακτήρισε σε ανάρτησή του τον Τούρκο πρόεδρο «αντισημίτη τύραννο που καταπιέζει τον ίδιο του τον λαό».
Η δημόσια σύγκρουση των δύο ηγετών έχει μακρά ιστορία, αλλά εντάθηκε δραματικά κατά τη διάρκεια των πολέμων στη Γάζα, τον Λίβανο και το Ιράν. Ο Ερντογάν έχει αποκαλέσει τον Νετανιάχου εγκληματία πολέμου και έχει επανειλημμένα κατηγορήσει το Ισραήλ για θηριωδίες στη Γάζα. Από την πλευρά του, ο Νετανιάχου κατηγορεί τον Ερντογάν ότι υποστηρίζει τη Χαμάς.
Πρόσφατα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός τάχθηκε επίσης κατά της πώλησης αμερικανικών μαχητικών F-35 στην Άγκυρα, επικαλούμενος τις «επιθετικές φιλοδοξίες» του Ερντογάν στην περιοχή.
Η πραγματική απειλή και ο προεκλογικός υπολογισμός
Ο Άμος Χαρέλ, ανώτερος αναλυτής θεμάτων ασφαλείας της ισραηλινής εφημερίδας Haaretz, εκτιμά ότι η στρατιωτική και η πολιτική διάσταση μπορούν να συνυπάρχουν.
Όπως σημειώνει, υπάρχουν πράγματι ενδείξεις ότι η στάση του Ερντογάν απέναντι στο Ισραήλ είναι ιδιαίτερα εχθρική και ότι η Τουρκία πραγματοποιεί στρατιωτικές κινήσεις στη Συρία που προβληματίζουν τον ισραηλινό στρατό, μεταξύ αυτών και στη συγκεκριμένη αεροπορική βάση. Αναφέρθηκε επίσης σε πληροφορίες για τουρκικά σχέδια ανάπτυξης συμβούλων, drones και συστημάτων αεράμυνας.
Ταυτόχρονα, όμως, κατά τον Χαρέλ, είναι «απολύτως σαφές» ότι ο Νετανιάχου ακολουθεί πλέον μια νέα, επιθετικότερη γραμμή, την οποία παρουσιάζει ως δίδαγμα από την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023: προληπτικό πλήγμα σε κάθε μέτωπο και δημιουργία ζωνών ασφαλείας κατά μήκος των συνόρων του Ισραήλ στη Γάζα, τον Λίβανο και τη Συρία.
Μετά την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ το 2024, ο ισραηλινός στρατός κατέλαβε ζώνη ασφαλείας περίπου 400 τετραγωνικών χιλιομέτρων εντός της Συρίας, την οποία εξακολουθεί να ελέγχει.
Οι αντίπαλοί του φοβούνται «προεκλογική» κρίση ασφαλείας
Το πολιτικό σκέλος της νέας σύγκρουσης προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη καχυποψία στους επικριτές του Νετανιάχου.
Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Γιαΐρ Λαπίντ υπερασπίστηκε την ίδια τη στρατιωτική επιχείρηση ως δικαιολογημένη, αλλά επέκρινε τους πανηγυρικούς τόνους που ακολούθησαν από την ισραηλινή πλευρά. «Στη Μέση Ανατολή είναι σημαντικό να χτυπάς όταν χρειάζεται. Αλλά αν χτύπησες, μείνε σιωπηλός», δήλωσε.
Ο Γιαΐρ Γκολάν, επικεφαλής του αριστερού κόμματος Δημοκράτες, χαρακτήρισε την επιχείρηση «προκλητική και επικίνδυνη». Ακόμη πιο αιχμηρός ήταν ο πρώην πρωθυπουργός Εχούντ Μπαράκ, ο οποίος έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η κλιμάκωση «μυρίζει έντονα πολιτική πρόθεση για μετάβαση στις εκλογές εν μέσω μιας σειράς εντάσεων ασφαλείας που έχουν στόχο να προκαλέσουν φόβο στην κοινή γνώμη».
Με τον Νετανιάχου και τον πολιτικό του συνασπισμό να βρίσκονται αυτή τη στιγμή πίσω στις δημοσκοπήσεις, οι επικριτές του φοβούνται ότι μια νέα κρίση ασφαλείας θα μπορούσε να ανατρέψει τους όρους της προεκλογικής μάχης και να του επιτρέψει να επιβάλει την ατζέντα της εκστρατείας.
Ο Χαρέλ σημειώνει ότι ο Νετανιάχου θεωρεί εδώ και καιρό μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της ασφάλειας ως ύστατη επιλογή που θα μπορούσε να «ανακατέψει την τράπουλα» και να βελτιώσει τις πιθανότητές του να επιβιώσει πολιτικά στις εκλογές.
Και καθώς, σύμφωνα με τον ίδιο, ο Τραμπ περιορίζει το Ισραήλ τόσο στον πόλεμο με το Ιράν όσο και στις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα και τον Λίβανο, το μέτωπο Τουρκίας-Συρίας αναδεικνύεται σε μια νέα πιθανή εστία σύγκρουσης.
«Αυτό εγείρει, τουλάχιστον, ισχυρές υποψίες ότι εμπλέκονται και πολιτικοί υπολογισμοί», καταλήγει ο Χαρέλ.