Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η κυβέρνηση Τραμπ έθεσε τελεσίγραφο 24 ωρών στο Ιράν να δεσμευτεί δημόσια για τον τερματισμό των επιθέσεων κατά εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, με τη συμφωνία να βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης.
- Η αμερικανική κυβέρνηση τονίζει ότι το Ιράν παραβίασε το Μνημόνιο Συναντίληψης, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι ισχυρίζονται ότι οι Ιρανοί προσέγγισαν την Ουάσινγκτον λέγοντας: «Τα θαλασσώσαμε. Κάναμε ένα λάθος. Ας συνεχίσουμε να μιλάμε».
- Τα βλέμματα στρέφονται στο Μουσκάτ για κρίσιμη συνάντηση, με τις ΗΠΑ να περιμένουν από την Τεχεράνη να δηλώσει δημόσια ότι θα σταματήσει τις επιθέσεις και να αναγνωρίσει ότι «τα θαλασσώσανε».
Η κυβέρνηση Τραμπ κλιμακώνει κατακόρυφα την πίεση προς την Τεχεράνη, θέτοντας ένα αυστηρό τελεσίγραφο 24 ωρών μέχρι το Σάββατο, προκειμένου το Ιράν να δεσμευτεί δημόσια για τον τερματισμό των επιθέσεων κατά εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με τον ιστότοπο Axios, Αμερικανοί αξιωματούχοι την Παρασκευή κατέστησαν σαφές ότι η συμφωνία βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης.
Το τελεσίγραφο των ΗΠΑ
Σύμφωνα με τρεις Αμερικανούς αξιωματούχους, το μήνυμα της Ουάσινγκτον μεταφέρθηκε στην Τεχεράνη τόσο απευθείας όσο και μέσω περιφερειακών μεσολαβητών.
Η αμερικανική κυβέρνηση τονίζει ότι το Ιράν παραβίασε το Μνημόνιο Συναντίληψης (MoU) που υπέγραψε με τις ΗΠΑ πριν από τρεις εβδομάδες, εξαπολύοντας επανειλημμένα πυρά εναντίον εμπορικών πλοίων μέσα και γύρω από τα Στενά.
Οι επιθέσεις αυτές προκάλεσαν ανταλλαγές πυρών και οδήγησαν την εύθραυστη συμφωνία στα πρόθυρα της κατάρρευσης, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να δηλώνει αυτή την εβδομάδα ότι η κατάπαυση του πυρός έχει λήξει.
Οι ΗΠΑ έχουν ήδη πραγματοποιήσει δύο γύρους πληγμάτων κατά του Ιράν ως αντίποινα, αν και η Πέμπτη ήταν μια πιο ήρεμη ημέρα, με τον Τραμπ να δείχνει ανοιχτός στην επιστροφή στη διπλωματία.
Ωστόσο, η Ουάσιγκτον εκφράζει έντονες αμφιβολίες.
Αν η Τεχεράνη δεν μπορεί να τηρήσει μια τόσο απλή δέσμευση για τη ναυσιπλοΐα, είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν θέλει ή μπορεί να εφαρμόσει μια πολύ πιο περίπλοκη πυρηνική συμφωνία.
Η κρίσιμη συνάντηση στο Ομάν
Τα βλέμματα στρέφονται πλέον στο Μουσκάτ, όπου το Σάββατο αναμένεται να συναντηθούν ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο ομόλογός του Σαγίντ Μπαντρ αλ-Μπουσαΐντι.
Τις προηγούμενες εβδομάδες, το Ομάν είχε ευθυγραμμιστεί με τις ΗΠΑ και τους συμμάχους του Κόλπου, ανοίγοντας ένα νότιο κανάλι κοντά στις ακτές του για τη διέλευση των πλοίων, γεγονός που εξόργισε το Ιράν, καθώς αποδυνάμωνε τη διαπραγματευτική του θέση.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, δήλωσε την Παρασκευή ότι η επίσκεψη Αραγτσί θα επικεντρωθεί στα Στενά του Ορμούζ και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
«Το Ιράν αποδέχθηκε μια σαφή ευθύνη σχετικά με τη θέσπιση ομαλών ρυθμίσεων και ναυτιλιακών υπηρεσιών που σχετίζονται με την κυκλοφορία των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, και ήμασταν πολύ αποφασιστικοί και ανένδοτοι στην εκπλήρωση αυτής της ευθύνης. Βάσει της συμφωνίας, έπρεπε να διαβουλευόμαστε και να συνεργαζόμαστε με το Ομάν για το θέμα αυτό», σημείωσε.
Εσωτερική διαμάχη στην Τεχεράνη: «Κάναμε λάθος»
Στο παρασκήνιο, Αμερικανοί αξιωματούχοι ισχυρίζονται ότι οι Ιρανοί προσέγγισαν την Ουάσινγκτον μετά τις διήμερες εχθροπραξίες αυτής της εβδομάδας, ζητώντας περαιτέρω συνομιλίες για την επίλυση της διαφοράς.
«Μας είπαν: “Τα θαλασσώσαμε. Κάναμε ένα λάθος. Ας συνεχίσουμε να μιλάμε”», ισχυρίστηκε ένας Αμερικανός αξιωματούχος.
Από την πλευρά του, ο Μπαγκαΐ διέψευσε κατηγορηματικά την Παρασκευή ότι το Ιράν ζήτησε διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη απλώς συναίνεσε σε σχετικό αίτημα των Καταριανών μεσολαβητών.
Οι ΗΠΑ, ωστόσο, επιμένουν ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μια σφοδρή μάχη εξουσίας στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος αναφορικά με την εφαρμογή του MoU.
Αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι Ιρανοί διαπραγματευτές ομολόγησαν πως ριζοσπαστικά στοιχεία εντός του καθεστώτους άνοιξαν πυρ κατά πλοίων για να ανακτήσουν μοχλούς πίεσης, παρά το γεγονός ότι δημοσίως, διαπραγματευτές, διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) και ανώτατοι αξιωματούχοι εμφανίζονται ενωμένοι στην απαίτηση να διατηρήσει η Τεχεράνη τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας.
«Υπάρχουν στοιχεία μέσα στο σύστημά τους που θέλουν να καταλήξουν σε συμφωνία, αλλά δεν μπορούμε να πάρουμε αποφάσεις εμείς γι’ αυτούς. Πρέπει να θέσουν την κατάσταση υπό έλεγχο», ανέφερε χαρακτηριστικά Αμερικανός αξιωματούχος.
Οι προσδοκίες των ΗΠΑ
Η Ουάσινγκτον ξεκαθάρισε τι περιμένει να ακούσει από την Τεχεράνη μετά τη συνάντηση στο Ομάν, προειδοποιώντας με βαρύτατο τίμημα σε αντίθετη περίπτωση.
Ένας Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε: «Θέλουμε να πουν δημόσια ότι θα σταματήσουν να πυροβολούν εναντίον πλοίων και να αναγνωρίσουν ρητά, ή τουλάχιστον έμμεσα, ότι τα θαλασσώσανε. Εργαζόμαστε πάνω σε αυτό τώρα. Περιμένουμε από τους Ιρανούς να πουν… ότι κάθε κανάλι στα Στενά θα είναι ανοιχτό και ότι θα είναι ελεύθερο από διόδια».
Ένας δεύτερος Αμερικανός αξιωματούχος ήταν ακόμα πιο άμεσος και απειλητικός για τις συνέπειες μιας ιρανικής άρνησης. «Εάν αυτή δεν είναι η θέση τους, δεν πρόκειται να είναι μια σπουδαία ημέρα γι’ αυτούς», τόνισε.
Το μέλλον των πυρηνικών διαπραγματεύσεων
Παρά την κρίση στο Ορμούζ, οι ΗΠΑ επιβεβαιώνουν ότι έχει σημειωθεί πρόοδος προς μια πυρηνική συμφωνία κατά τη διάρκεια των τριών εβδομάδων άμεσων και έμμεσων διαπραγματεύσεων.
«Μιλάμε με ανθρώπους που έχουν εξουσία εκεί και οι οποίοι λένε ότι θέλουν μια συμφωνία», ανέφερε αξιωματούχος των ΗΠΑ.
Ωστόσο, η τρέχουσα κρίση έχει εγείρει σοβαρά ερωτήματα για το αν το Ιράν θα δεσμευτεί ποτέ πραγματικά σε μια πυρηνική συμφωνία — ή αν θα παρέμενε πιστό σε αυτήν.
Οι ίδιες πηγές τονίζουν ότι ο Τραμπ έχει δώσει στους Αμερικανούς διαπραγματευτές χώρο και χρόνο για να επιδιώξουν τη συμφωνία, «αλλά όχι πολύ χώρο και χρόνο», προσθέτοντας με νόημα ότι ήδη καταρτίζονται σχέδια για εναλλακτικές επιλογές σε περίπτωση που οι συνομιλίες καταρεύσουν οριστικά.