Αλλαγή ρότας από την Άγκυρα

Στην οχλαγωγία που ξεσηκώθηκε στο εσωτερικό της Ελλάδας για το κείμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης, πέρασε απαρατήρητη η πολύ σημαντική αλλαγή ρότας από την Αγκυρα σε ό,τι αφορά τα ενεργειακά έργα στην ανατολική Μεσόγειο.

ΣΥΝΟΨΗ ΑΡΘΡΟΥ

Τα βασικά σημεία του άρθρου

  • Πολύ σημαντική αλλαγή ρότας καταγράφεται από την Άγκυρα σε ό,τι αφορά τα ενεργειακά έργα στην ανατολική Μεσόγειο, καθώς για πρώτη φορά εμφανίζεται να μην έχει ενστάσεις για ένα έργο που την παρακάμπτει.
  • Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» προχωρά κανονικά τις εργασίες του νοτίως της Καρπάθου χωρίς τουρκική όχληση, ενώ το Πολεμικό Ναυτικό επιτηρεί σε εγρήγορση τη θαλάσσια περιοχή.
  • Την ίδια στιγμή, η Πολεμική Αεροπορία σκληραίνει τη στάση της στο Αιγαίο έναντι των συστηματικών προκλήσεων, προχωρώντας άμεσα σε αναγνωρίσεις, αναχαιτίσεις και εμπλοκές με οπλισμένα τουρκικά μαχητικά.

Το κείμενο κάθε σύνοψης ελέγχεται από δημοσιογράφους του ENIKOS

Google Προσθέστε το ENIKOS ως προτιμώμενη πηγή στη Google

Όλο το διπλωματικό παρασκήνιο για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου.

Των Π. ΓΑΛΙΑΤΣΑΤΟΥ, ΧΡ. ΜΑΖΑΝΙΤΗ – ΠΗΓΗ: Realnews

Στην οχλαγωγία που ξεσηκώθηκε στο εσωτερικό της Ελλάδας για το κείμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης, πέρασε απαρατήρητη η πολύ σημαντική αλλαγή ρότας από την Αγκυρα σε ό,τι αφορά τα ενεργειακά έργα στην ανατολική Μεσόγειο. Σύμφωνα με την τουρκική NAVTEX της 11ης Νοεμβρίου, που εκδόθηκε μετά την αναχώρηση του γαλλικού ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo», για τις έρευνες έχει «εξασφαλιστεί η συγκατάθεσή των τουρκικών Αρχών».

Τη λέξη «συγκατάθεση» χρησιμοποίησε και η τουρκική φρεγάτα «TCG Gοkova» στο ηχογραφημένο μήνυμα που έστειλε στο γαλλικό ερευνητικό πλοίο το μεσημέρι της Πέμπτης, το οποίο διενεργεί έρευνες βυθού για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (GSI) και έπλεε στα διεθνή ύδατα νοτίως της Καρπάθου.

Επίσημη γραμμή

Είναι η πρώτη φορά που η Τουρκία εμφανίζεται να μην έχει ενστάσεις για ένα έργο που την παρακάμπτει στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο. Η επίσημη γραμμή ήταν έως τώρα πολύ διαφορετική, καθώς είχε καταστήσει σαφές με κάθε τρόπο πως δεν θα επέτρεπε την υλοποίηση κανενός ενεργειακού έργου στην ανατολική Μεσόγειο που την αποκλείει και την παρακάμπτει. Αλλωστε, από τις 8 Ιανουαρίου του 2020 ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε δηλώσει κατά την τελετή εγκαινίων του αγωγού φυσικού αερίου Turkish Stream ότι «δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να πραγματοποιηθεί κανένα έργο στην ανατολική Μεσόγειο που να αποκλείει τη χώρα μας». Αφορμή γι’ αυτή τη δήλωση δεν ήταν το καλώδιο GSI, αλλά ο υποθαλάσσιος αγωγός αερίου EastMed που θα μετέφερε αέριο της ανατολικής Μεσογείου από το Ισραήλ μέσω Κύπρου στην Ελλάδα.

Μία εβδομάδα νωρίτερα είχε υπογραφεί στο Ζάππειο η διακρατική συμφωνία για τον αγωγό, παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Μπενιαμίν Νετανιάχου, καθώς και του τότε Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Αναστασιάδη. Το έργο αυτό «εξέπνευσε» στις αρχές του 2022, όταν η Ουάσιγκτον απέσυρε τη στήριξή της έπειτα από έντονες πιέσεις της Τουρκίας και επικαλούμενη σε non paper ότι δημιουργεί εντάσεις στην περιοχή. Ο Ερντογάν πανηγύρισε και το χρησιμοποίησε ως παράδειγμα για το ότι «κανένα έργο δεν μπορεί να προχωρήσει στην ανατολική Μεσόγειο χωρίς τη συμμετοχή της Τουρκίας». Στο διάστημα που ακολούθησε υπήρξαν επανειλημμένα δηλώσεις στο ίδιο μήκος κύματος από τα τουρκικά υπουργεία Εξωτερικών και Αμυνας από το 2024 και έπειτα, με αναφορά κυρίως στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ (GSI) με κεντρικό αφήγημα ότι «το έργο δεν θα γίνει γιατί θα το εμποδίσουμε».

Η προσωρινή κλιμάκωση ήρθε με το επεισόδιο της Κάσου, όταν η Τουρκία με την απειλή πολεμικών πλοίων απαίτησε να της ζητηθεί άδεια για οποιαδήποτε έρευνα ή πόντιση καλωδίου νοτιοανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου. Το τι ακριβώς επεδίωκε η Τουρκία το κατέστησε σαφές ο υπουργός Αμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ τον Απρίλιο του 2025. «Κανένα έργο στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο που αγνοεί τη χώρα μας ή επιχειρεί να σφετεριστεί τα δικαιώματά μας δεν θα μπορέσει να υλοποιηθεί», είχε δηλώσει τότε. Λίγους μήνες αργότερα, τον Σεπτέμβριο, μιλώντας στο πλέον επίσημο φόρουμ από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ο Ερντογάν επιβεβαίωσε για ακόμη μία φορά τη γραμμή «έργα που αποκλείουν τη χώρα μας ή την ΤΔΒΚ στην ανατολική Μεσόγειο δεν θα μπορέσουν να έχουν επιτυχία».

Αυτό άλλαξε μόλις την περασμένη εβδομάδα, με την παράνομη τουρκική NAVTEX για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης. Το γεγονός αυτό συνιστά μια σαφή υπαναχώρηση της Αγκυρας από την απαίτηση του απόλυτου ελέγχου των ενεργειακών διαδρόμων στην ανατολική Μεσόγειο. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, δεν συνιστά υπαναχώρηση απέναντι στην Ελλάδα, στην Κύπρο ή στο Ισραήλ, το οποίο αντιλαμβάνονται πλέον οι Τούρκοι ως τον εν δυνάμει μεγαλύτερο αντίπαλό τους. Συνιστά όμως υπαναχώρηση απέναντι στη Γαλλία και στην Ε.Ε., καθώς η Τουρκία, που επιδιώκει να αναβαθμίσει τις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ενωση και να πάρει μερίδιο από τα αμυντικά κονδύλια δεν ενδιαφέρεται στη συγκεκριμένη συγκυρία να ανοίξει μέτωπο με μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές χώρες.

Η γαλλική εμπλοκή

Η εμπλοκή της Γαλλίας έχει μια προϊστορία. Σύμφωνα με πληροφορίες της Realnews, το έργο και η γαλλική εμπλοκή μπήκαν πάλι στο τραπέζι τον Απρίλιο του 2026, κατά τη διάρκεια της επίσκεψης στην Αθήνα του Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος συνοδευόταν και από επιχειρηματίες, ανάμεσά τους και αξιωματούχοι των εταιρειών Nexans (που κατασκευάζει το καλώδιο) και της Meridiam (που εξαγόρασε την πλειοψηφία). Οι ανακοινώσεις για την είσοδο της Meridiam στο έργο έγιναν στις 5 Αυγούστου. Μακρόν και Μητσοτάκης συναντήθηκαν στο Παρίσι στις 9 Σεπτεμβρίου με κύριο αντικείμενο τα επόμενα βήματα του GSI και το πώς θα εξουδετερωθεί η τουρκική αντίδραση. Σε εκείνη τη συνάντηση αποφασίστηκε οι έρευνες να γίνουν από γαλλικό πλοίο, με γαλλική σημαία.

Στην Αγκυρα κατάλαβαν ότι κάτι ετοιμάζεται και προχώρησαν σε έναν ελιγμό. Στις 21 Οκτωβρίου ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, αφού ισχυρίστηκε ότι η Τουρκία δεν προβάλλει αντιρρήσεις για το GSI, ζήτησε γραπτή ενημέρωση για τις έρευνες στη θάλασσα την οποία ανέλαβε να παράσχει η Γαλλία. Υπήρξε όμως πολύ στενή συνεργασία ανάμεσα στο ελληνικό και στο γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών ώστε να μην υπάρξει καμία υπαναχώρηση από τις ελληνικές θέσεις, καθώς και από το κείμενο της ρηματικής διακοίνωσης από τη Γαλλία στην Τουρκία να μην προκύπτει ότι υπήρχε υποχρέωση να ενημερωθεί η Τουρκία (γι’ αυτό, σύμφωνα με πληροφορίες, αναφέρεται στο κείμενο ότι η ενημέρωση ήταν μια πράξη αβροφροσύνης) και ότι της αναγνωρίζονται δικαιώματα στις θαλάσσιες ζώνες που διεκδικεί. Με τη φόρμουλα που δημιουργήθηκε, η Ελλάδα και η Κύπρος εμφανίζονται ως οι μόνες χώρες που αδειοδοτούν το έργο, αλλά επιτρέπεται και στην Τουρκία να «σώσει τα προσχήματα» επειδή δεν την αγνόησαν. Η αντιπολίτευση πάντως κατηγορεί την κυβέρνηση ότι η ενημέρωση δημιουργεί ένα προηγούμενο, εκφράζοντας την ανησυχία ότι η Τουρκία τώρα θα τη ζητά για κάθε έργο.

Αναταράξεις

Αξίζει να σημειωθεί πως ούτε το γαλλικό ούτε το ελληνικό, αλλά ούτε και το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών δεν έχουν διαρρεύσει το κείμενο της ρηματικής διακοίνωσης, θέλοντας να αποφύγουν τις αναμενόμενες εσωτερικές αναταράξεις στις εμπλεκόμενες χώρες. Στο πλαίσιο αυτό, δεν είναι τυχαίο πως τόσο η αντιπολίτευση στην Ελλάδα όσο και σύσσωμη η εθνικιστική αντιπολίτευση στην Τουρκία ζητούν επιτακτικά από τις κυβερνήσεις τους να δώσουν στη δημοσιότητα το κείμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης.

Το «Abeille Marengo» απέπλευσε από το λιμάνι του Ηρακλείου την περασμένη Τετάρτη και προχωρά κανονικά τις εργασίες του χωρίς καμία τουρκική όχληση. Αν αυτό δεν αλλάξει, θα τις έχει ολοκληρώσει έως τις αρχές Μαρτίου και το έργο θα περάσει στο στάδιο της πόντισης του καλωδίου. Στο υπουργείο Εξωτερικών δεν στοιχηματίζουν πάντως ότι το έργο θα μπορέσει να ολοκληρωθεί χωρίς τουρκικά προσκόμματα. Το ότι η Τουρκία αναδιπλώθηκε σε αυτή τη φάση, δεν σημαίνει ότι θα κρατήσει αυτή τη στάση εσαεί.

Απάντηση σε όλες τις προκλήσεις

Το Πολεμικό Ναυτικό επιτηρεί τη θαλάσσια περιοχή ερευνών του «Abeille Marengo», ενώ η Πολεμική Αεροπορία σκληραίνει τη στάση της στο Αιγαίο

Από τις πρώτες ημέρες μετά τον απόπλου του ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo» ένα από τα κύρια συμπεράσματα είναι ότι η Τουρκία έχασε επί του πεδίου το στοιχείο του αιφνιδιασμού. Στην ευρύτερη περιοχή του νοτιοανατολικού Αιγαίου και σε απόσταση δεκάδων μιλίων από το γαλλικό ερευνητικό υπάρχει μόνο μία τουρκική φρεγάτα, η «TCG Gοkova» κλάσης O.H. Perry, που μετρά σχεδόν πέντε δεκαετίες επιχειρησιακού βίου. Το Πολεμικό Ναυτικό βρίσκεται σε εγρήγορση έχοντας ως προμετωπίδα της δύναμης κρούσης τη φρεγάτα «ΛΗΜΝΟΣ», η οποία ξυπνά δυσάρεστες αναμνήσεις στο τουρκικό πολεμικό ναυτικό.

Εν αντιθέσει με τον Ιούλιο του 2024, όταν η Τουρκία πέτυχε τον απόλυτο αιφνιδιασμό με το ιταλικό ερευνητικό «Ievoli Relume», αναγκάζοντας τότε τον κυβερνήτη και την εταιρεία να εγκαταλείψουν τις θαλάσσιες έρευνες για το καλώδιο, αυτή τη φορά υπάρχει αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού ως σύνδεσμος πάνω στο γαλλικό ερευνητικό, ενώ εκτός από τη «ΛΗΜΝΟΣ» υπάρχουν και άλλες μονάδες επιφανείας του Πολεμικού Ναυτικού -και όχι μόνο- μαζί με δύο πλοία ανοιχτής θαλάσσης του Λιμενικού Σώματος. Συνεπώς, η όποια απόπειρα παρενόχλησης της Τουρκίας επί του πεδίου δεν μπορεί να φέρει το στοιχείο του αιφνιδιασμού.

Την ίδια στιγμή, η Πολεμική Αεροπορία σκληραίνει τη στάση της στο Αιγαίο έναντι των τουρκικών μαχητικών, κατασκοπευτικών και drones που επιμένουν στις συστηματικές προκλήσεις. Η αλλαγή δόγματος στην αντιμετώπιση των τουρκικών προκλήσεων αλλάζει την τακτική της Πολεμικής Αεροπορίας ειδικά προς τα οπλισμένα τουρκικά, τα οποία μόλις διαπιστωθεί ότι προχωρούν σε παραβάσεις των Κανόνων Εναέριας Κυκλοφορίας (ΚΕΚ) στο FIR Αθηνών αναχαιτίζονται και μάλιστα με σκληρές αερομαχίες, εκ των οποίων αρκετές καταλήγουν ακόμη και σε εμπλοκές, κάτι που σημαίνει ότι τα ελληνικά μαχητικά «κλειδώνουν» στα σκοπευτικά τους ραντάρ σε θέση κατάρριψης τους Τούρκους εισβολείς.

Η αλλαγή στον τρόπο αντίδρασης της Πολεμικής Αεροπορίας καταγράφηκε για πρώτη φορά εμφατικά στις 30 Οκτωβρίου. Δύο οπλισμένα τουρκικά F-16 προχώρησαν σε δύο παραβάσεις των ΚΕΚ στο βορειοανατολικό Αιγαίο, κοντά στη Λήμνο. Η Πολεμική Αεροπορία απάντησε ακαριαία απογειώνοντας τέσσερα οπλισμένα μαχητικά, τα οποία προχώρησαν σε άμεση αναχαίτιση των τουρκικών. Μάλιστα, από τις αερομαχίες τα «γαλάζια φτερά» πέρασαν σε εμπλοκή και των δύο «κόκκινων» εισβολέων.

Η διαφορά στην αντιμετώπιση της τουρκικής προκλητικότητας στο Αιγαίο έχει να κάνει με το γεγονός ότι πλέον οι Ελληνες πιλότοι προχωρούν σε όλα τα στάδια των κανόνων εμπλοκής, φτάνοντας μια ανάσα από την κατάρριψη, χωρίς να περιμένουν αν οι εισβολείς επιμείνουν μόνο στην παραβίαση των ΚΕΚ του FIR Αθηνών ή κάνουν το επόμενο βήμα. Ουσιαστικά, δεν περιμένουν να κάνουν παραβίαση του Εθνικού Εναέριου Χώρου (ΕΕΧ) ή να προχωρήσουν σε υπερπτήση για να εκκινήσουν τις διαδικασίες αναγνώρισης και αναχαίτισης, αλλά βρίσκονται ήδη στον αέρα τη στιγμή που οι Τούρκοι δείχνουν να έχουν πάρει κατεύθυνση προς το Αιγαίο.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι επίσης το στοιχείο της αναγνώρισης, στο οποίο δίνεται έμφαση. Αυτό σημαίνει ότι τα ελληνικά μαχητικά πλησιάζουν σε απόσταση αναπνοής από τα τουρκικά, καταγράφοντας τους σειριακούς τους αριθμούς. Πρόκειται για μια πολύ χρήσιμη πληροφορία, η οποία μπορεί να δώσει πολλά στοιχεία σχετικά με τις διαθεσιμότητες του τουρκικού στόλου. Το νέο δόγμα της Πολεμικής Αεροπορίας εφαρμόστηκε εκ νέου την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, πάλι στο βορειοανατολικό Αιγαίο, με τα ελληνικά μαχητικά να αναγνωρίζουν και να αναχαιτίζουν ένα τουρκικό ζεύγος οπλισμένων F-16 που προχώρησε σε παραβάσεις των ΚΕΚ.

Και σε αυτή την περίπτωση οι Ελληνες αεροπόροι προχώρησαν σε αερομαχίες και εμπλοκές με τα τουρκικά μαχητικά. Συγκριτικά με τον Ιανουάριο του 2026, όταν καταγράφηκαν 40 παραβάσεις και 28 παραβιάσεις του ΕΕΧ, τον Αύγουστο αυξήθηκαν στις 191 παραβάσεις και στις 214 παραβιάσεις.

Τον Σεπτέμβριο είχαμε μια σχετική κάμψη στις προκλήσεις, με 217 παραβάσεις και 133 παραβιάσεις, ενώ τον Οκτώβριο σημειώθηκαν 223 παραβάσεις και 203 παραβιάσεις. Σε ό,τι αφορά τον Νοέμβριο, μόλις το πρώτο δωδεκαήμερο του μήνα έχουν σημειωθεί 54 παραβάσεις των ΚΕΚ και 65 παραβιάσεις του ΕΕΧ.

Google Προσθέστε το ENIKOS στην Google
Ακολουθήστε το ENIKOS στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.