Για πολλούς, ο καφές είναι το απαραίτητο ξεκίνημα της ημέρας, συνδεδεμένος με ενέργεια, εγρήγορση και καλύτερη διάθεση. Ωστόσο, νέα επιστημονικά ευρήματα δείχνουν ότι τα οφέλη του αγαπημένου ροφήματος ίσως δεν οφείλονται αποκλειστικά στην καφεΐνη. Ακόμη και ο ντεκαφεϊνέ φαίνεται να μπορεί να επηρεάσει θετικά τη διάθεση, τη μνήμη και ορισμένες γνωστικές λειτουργίες.
Ερευνητές διαπίστωσαν ότι τόσο ο κανονικός όσο και ο ντεκαφεϊνέ (decaf) καφές συνδέονται με αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου, μείωση του στρες και ενίσχυση της ψυχικής ευεξίας. Τα ευρήματα ενισχύουν τη θεωρία ότι ο καφές λειτουργεί πολυεπίπεδα στον οργανισμό, επηρεάζοντας όχι μόνο το νευρικό σύστημα αλλά και τον άξονα εντέρου-εγκεφάλου, που φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο στη διάθεση και τη γνωστική υγεία.
Τι έδειξε μελέτη για τον καφέ
Επιστήμονες από το University College Cork στην Ιρλανδία διεξήγαγαν μια μελέτη συγκρίνοντας τους δείκτες υγείας σε 31 άτομα που έπιναν 3 έως 5 φλιτζάνια καφέ την ημέρα, με 31 άτομα που δεν κατανάλωναν καθόλου καφέ.
Στην αρχή της έρευνας, δεν υπήρχαν διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων όσον αφορά τον δείκτη μάζας σώματος, την αρτηριακή πίεση, το στρες, το άγχος, την κατάθλιψη, τη γαστρεντερική υγεία, την ποιότητα του ύπνου ή τη σωματική δραστηριότητα. Ωστόσο, οι λάτρεις του καφέ παρουσίασαν διακριτές αλλαγές σε ορισμένους ανοσολογικούς δείκτες στο αίμα τους, καθώς και σε συγκεκριμένα στελέχη μικροβίων στο έντερό τους.
Για να διαπιστωθεί αν η καφεΐνη είναι απαραίτητο συστατικό για αυτά τα οφέλη, οι ερευνητές ζήτησαν από τους 31 λάτρεις του καφέ να απέχουν από το αγαπημένο τους ρόφημα για δύο εβδομάδες.
Μετά την περίοδο στέρησης, ξεκίνησε η φάση της παρέμβασης:
- 16 άτομα επέστρεψαν στην κατανάλωση καφέ με καφεΐνη.
- 15 άτομα ξεκίνησαν να πίνουν ντεκαφεϊνέ.
Οι συμμετέχοντες δεν γνώριζαν ποιον τύπο καφέ κατανάλωναν.
Τα αποτελέσματα στο μικροβίωμα του εντέρου
Μετά την επανεισαγωγή του καφέ, το μικροβίωμα του εντέρου όλων των συμμετεχόντων παρουσίασε αλλαγές που συνδέονται με τον καφέ, ανεξάρτητα από το αν αυτός περιείχε καφεΐνη ή όχι. Αυτό υποδηλώνει ότι ορισμένα μικροβιακά στελέχη του εντέρου είναι ευαίσθητα στην παρουσία του καφέ ως προϊόντος συνολικά.
Ψυχική υγεία και γνωστική απόδοση
Οι συγγραφείς της μελέτης αναφέρουν: «Και οι δύο τύποι καφέ μείωσαν το στρες, την κατάθλιψη, την παρορμητικότητα και τη φλεγμονή, ενώ παράλληλα ενίσχυσαν τη διάθεση και τη γνωστική απόδοση».
Ωστόσο, υπήρχαν κάποιες διαφορές:
- Μόνο ο καφές με καφεΐνη συνδέθηκε με μειωμένο άγχος, λιγότερη ψυχολογική δυσφορία, χαμηλότερη αρτηριακή πίεση, βελτιωμένη προσοχή και καλύτερη διαχείριση του στρες.
- Παραδόξως, οι λάτρεις του καφέ εμφάνισαν υψηλότερη παρορμητικότητα και συναισθηματική αντιδραστικότητα σε σύγκριση με όσους δεν έπιναν καθόλου καφέ, τόσο στην αρχή όσο και μετά την επαναφορά της καφεΐνης.
Καφές: Περισσότερο από μια δόση καφεΐνης – Η επίδραση στο έντερο και τον εγκέφαλο
Ο ντεκαφεϊνέ καφές, σύμφωνα με νέα ευρήματα, οδήγησε σε βελτιωμένο ύπνο, αυξημένη φυσική δραστηριότητα και ενίσχυση της μνήμης. Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι ενώ η καφεΐνη έχει συγκεκριμένες επιδράσεις στη διάθεση και τη γνωστική λειτουργία, ακόμα και ο καφές χωρίς καφεΐνη φαίνεται να συνδέεται στενά με τον άξονα εντέρου-εγκεφάλου.
«Ο καφές προσφέρει περισσότερα από μια δόση καφεΐνης. Είναι ένας σύνθετος διαιτητικός παράγοντας που αλληλεπιδρά με τα μικρόβια του εντέρου μας και επηρεάζει τον μεταβολισμό και τη συναισθηματική μας ευεξία», αναφέρει ο μικροβιολόγος John Cryan.
Δύο τύποι καφέ, πολλαπλά οφέλη
Η παραπάνω μελέτη δείχνει ότι ο καφές, είτε περιέχει καφεΐνη είτε όχι, μπορεί να επηρεάσει την υγεία με τους εξής τρόπους:
- Καφές με καφεΐνη: Άμεση επίδραση στη διάθεση και την εγρήγορση.
- Ντεκαφεϊνέ (Decaf): Βελτίωση γνωστικών λειτουργιών και ποιότητας ύπνου σε ορισμένες μελέτες.
Η μελέτη βασίστηκε σε λεπτομερή έρευνα που συνέκρινε τον τρόπο με τον οποίο οι συμμετέχοντες επεξεργάζονταν τις ενώσεις του καφέ, συσχετίζοντας αυτές τις διαφορές με τα μεταβολικά πρότυπα στο μικροβίωμα του εντέρου τους. Αυτή η προσέγγιση δείχνει ότι ο καφές δεν συνδέεται απλώς με οφέλη για την υγεία, αλλά ενδέχεται να παίζει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωσή τους.
Η πολύπλευρη δράση του καφέ στον οργανισμό μπαίνει στο μικροσκόπιο
Παρά τα ενθαρρυντικά στοιχεία, η πλήρης κατανόηση του μηχανισμού παραμένει δύσκολη. «Η σχέση μεταξύ πεπτικής και ψυχικής υγείας γίνεται όλο και πιο κατανοητή, αλλά οι μηχανισμοί πίσω από τις επιδράσεις του καφέ σε αυτόν τον άξονα παραμένουν ασαφείς», σημειώνει ο Cryan.
Ωστόσο, τα ευρήματα προστίθενται στις αυξανόμενες αποδείξεις ότι ο καφές:
- Σχετίζεται με μειωμένα επίπεδα στρες
- Βελτιώνει τη διάθεση
- Πιθανώς βοηθά στην ανακούφιση των συμπτωμάτων της κατάθλιψης
Εξατομικευμένη προσέγγιση
Η νέα μελέτη δείχνει ότι τόσο ο καφές με καφεΐνη όσο και ο ντεκαφεϊνέ συνδέονται με ποικίλες φυσιολογικές και ψυχολογικές επιδράσεις — θετικές και αρνητικές — οι οποίες φαίνεται να διαφοροποιούνται από άτομο σε άτομο, ανάλογα με τις ιδιαίτερες ανάγκες και χαρακτηριστικά του.
«Τα ευρήματα αυτά δημιουργούν τις βάσεις για περαιτέρω έρευνα, με στόχο την αξιοποίηση των συγκεκριμένων αλληλεπιδράσεων σε παρεμβάσεις υγείας», επισημαίνουν οι ερευνητές, τονίζοντας τη σημασία της βαθύτερης κατανόησης των σύνθετων επιδράσεων του καφέ στον ανθρώπινο οργανισμό.
