Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Μια θαμμένη ηφαιστειακή δομή στην αθέατη πλευρά της Σελήνης ίσως προσφέρει μερικές από τις ισχυρότερες αποδείξεις μέχρι σήμερα ότι το φεγγάρι διέθετε κάποτε δικό του μαγνητικό πεδίο.
- Ερευνητές συνδύασαν δεδομένα βαρύτητας και μαγνητικές μετρήσεις, εντοπίζοντας στην περιοχή Dewar ένα πυκνό, ισχυρά μαγνητισμένο βραχώδες σώμα. Το μαγνητικό πεδίο στη Σελήνη εκείνη την εποχή ήταν πολύ πιθανό να ήταν ισχυρότερο από 10 μικροτέσλα.
- Η μελέτη ενισχύει την υπόθεση για την ύπαρξη ενός πρώιμου σεληνιακού δυναμό, μετατοπίζοντας το ερώτημα από το «Υπήρχε δυναμό;» στο «Πώς λειτουργούσε;».
Νέα τροχιακά δεδομένα υποδεικνύουν ότι η νεαρή Σελήνη ενδέχεται να παρήγαγε κάποτε το δικό της μαγνητικό πεδίο βαθιά από το εσωτερικό της. Μια θαμμένη ηφαιστειακή δομή στην αθέατη πλευρά της Σελήνης ίσως προσφέρει μερικές από τις ισχυρότερες αποδείξεις μέχρι σήμερα ότι το φεγγάρι διέθετε κάποτε δικό του μαγνητικό πεδίο.
Ερευνητές συνδύασαν δεδομένα βαρύτητας από τη αποστολή GRAIL της NASA με μαγνητικές μετρήσεις από τα σκάφη Lunar Prospector και Kaguya. Στην περιοχή Dewar, εντόπισαν ένα πυκνό, ισχυρά μαγνητισμένο βραχώδες σώμα, πλάτους περίπου 60 χιλιομέτρων (37 μιλίων), το οποίο εκτείνεται περίπου 9 χιλιόμετρα (5,6 μίλια) κάτω από την επιφάνεια.
Αποδείξεις για έναν αρχαίο σεληνιακό δυναμό
Η Σελήνη δεν διαθέτει παγκόσμιο μαγνητικό πεδίο σήμερα, αλλά οι επιστήμονες διασταυρώνουν τα ξίφη τους εδώ και δεκαετίες για το αν ο πυρήνας της τροφοδοτούσε κάποτε έναν δυναμό παρόμοιο με της Γης. Τα δείγματα πετρωμάτων από τις αποστολές Apollo έχουν δώσει αντικρουόμενα στοιχεία, με ορισμένες μελέτες να υποδεικνύουν ένα ισχυρό αρχαίο πεδίο και άλλες να βρίσκουν ελάχιστες ενδείξεις για αυτό.
«Σήμερα υπάρχει μια συνεχιζόμενη, έντονη συζήτηση για το αν η Σελήνη διέθετε επίσης δυναμό στο παρελθόν», αναφέρει ο Xi Yang, υποψήφιος διδάκτορας στο Τμήμα Επιστημών της Γης και των Πλανητών στο ETH της Ζυρίχης.
Η δομή Dewar φαίνεται πως είναι στερεοποιημένο μάγμα που αναδύθηκε από το σεληνιακό εσωτερικό πριν από περίπου 4,2 δισεκατομμύρια χρόνια. Επειδή οι ερευνητές μπορούν να εκτιμήσουν πόσο σίδηρο περιέχει το πέτρωμα, μπορούν επίσης να υπολογίσουν το ελάχιστο μαγνητικό πεδίο που απαιτούνταν για να το μαγνητίσει καθώς ψυχόταν αργά.
«Βρήκαμε ότι το μαγνητικό πεδίο στη Σελήνη εκείνη την εποχή ήταν πολύ πιθανό να ήταν ισχυρότερο από 10 μικροτέσλα. Στη Γη σήμερα, η ισχύς του μαγνητικού πεδίου κυμαίνεται γύρω στα 50 μικροτέσλα», σημειώνει ο Yang.
Η ομάδα εξέτασε επίσης το ενδεχόμενο η μαγνήτιση να προκλήθηκε από την πρόσκρουση κάποιου μεγάλου αστεροειδούς ή μετεωρίτη. Ωστόσο, η περιοχή Dewar βρίσκεται εκτός των ζωνών που θεωρούνται πιθανές πηγές για ένα τέτοιο φαινόμενο, γεγονός που οδήγησε τους ερευνητές στο να προκρίνουν την υπόθεση ενός μακροβιότερου πεδίου που δημιουργήθηκε στο εσωτερικό της Σελήνης.
«Επομένως, μπορούμε να είμαστε σχεδόν βέβαιοι ότι το μαγνητικό πεδίο πρέπει να προέρχεται από έναν μακροβιότερο δυναμό που δημιουργήθηκε στον πυρήνα», καταλήγει ο Yang.
Σύνδεση με τα σεληνιακά στρόβιλα
Η περιοχή Dewar περιλαμβάνει επίσης ένα σεληνιακό στρόβιλο, ένα από τα φωτεινά, καμπυλωτά μοτίβα στην επιφάνεια της Σελήνης που συνδέονται με τοπικές μαγνητικές ανωμαλίες. Μία προτεινόμενη ερμηνεία είναι ότι τα οριζόντια μαγνητικά πεδία εκτρέπουν εν μέρει τον ηλιακό άνεμο, επιβραδύνοντας τη διαστημική διάβρωση που φυσιολογικά σκουραίνει το σεληνιακό έδαφος.
«Αυτές είναι σημαντικές πληροφορίες για τους μελλοντικούς αστροναύτες», αναφέρει η γεωφυσικός Anna Mittelholz. «Οι γραμμές του μαγνητικού πεδίου θα μπορούσαν να προσφέρουν προστασία από τους ηλιακούς ανέμους, και οι στρόβιλοι υποδεικνύουν τις τοποθεσίες τέτοιων διαμορφώσεων». Η μελέτη ενισχύει την υπόθεση για την ύπαρξη ενός πρώιμου σεληνιακού δυναμό, αν και οι ερευνητές εξακολουθούν να μην γνωρίζουν πώς ο σχετικώς μικρός πυρήνας της Σελήνης θα μπορούσε να έχει παράγει ένα τόσο ισχυρό πεδίο. Όπως το θέτει η Mittelholz, το ερώτημα μετατοπίζεται πλέον από το «Υπήρχε δυναμό;» στο «Πώς λειτουργούσε;».
Η ίδια προσέγγιση, δηλαδή ο συνδυασμός τροχιακών δεδομένων βαρύτητας και μαγνητικών μετρήσεων, θα μπορούσε εντέλει να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της μαγνητικής ιστορίας και άλλων κόσμων. Ο Άρης αποτελεί έναν πιθανό στόχο, αν και τα διαθέσιμα δεδομένα δεν είναι ακόμη αρκετά λεπτομερή για το ίδιο είδος ανάλυσης.