Έρευνα PISA: Κάτω από τη βάση παίρνουν οι καθηγητές, σύμφωνα με τους μαθητές – Ανησυχητικά τα αποτελέσματα, λέει η Ζαχαράκη

Σε έρευνα του PISA 2025, 15χρονοι μαθητές κλήθηκαν να αξιολογήσουν τον βαθμό υποστήριξης που νιώθουν ότι λαμβάνουν μέσα στην τάξη από τους καθηγητές τους.

Στη χώρα μας συμμετείχαν 6.858 μαθητές από 229 σχολεία, καλύπτοντας το 95% του πληθυσμού – στόχου. Οι μαθητές απάντησαν σε ερωτήσεις σχετικά με τις διδακτικές πρακτικές των εκπαιδευτικών τους, με ιδιαίτερη έμφαση στις Φυσικές Επιστήμες, το αντικείμενο στο οποίο επικεντρώθηκε η PISA 2025.

Τα αποτελέσματα είναι εξόχως ενδιαφέροντα όσο όμως και ανησυχητικά. Με βάση τις απαντήσεις των μαθητών, η Ελλάδα υπολείπεται σε όλες ανεξαιρέτως τις επιμέρους διδακτικές πρακτικές. Μάλιστα, η μεγαλύτερη απόκλιση – αυτό το στοιχείο ξεχωρίζει – αφορά στο προσωπικό ενδιαφέρον του εκπαιδευτικού για τη μάθηση κάθε μαθητή.

Μόλις το 48,9% των μαθητών στην Ελλάδα δηλώνει ότι αυτό συμβαίνει στα περισσότερα ή σε όλα τα μαθήματα, όταν το αντίστοιχο ποσοστό στον ΟΟΣΑ ανέρχεται σε 68,8%.

Σε πιο απλά λόγια, περισσότεροι από τους μισούς μαθητές που συμμετείχαν στην έρευνα δεν θεωρούν ότι ο εκπαιδευτικός δείχνει συστηματικά ενδιαφέρον για το εάν ο κάθε μαθητής προχωρά και κατανοεί το μάθημα.

Οι μαθητές αξιολόγησαν κατά πόσο οι εκπαιδευτικοί συνεχίζουν τη διδασκαλία μέχρι να κατανοήσουν οι μαθητές την ύλη, παρέχουν επιπλέον βοήθεια όταν αυτή χρειάζεται, βοηθούν τους μαθητές στη διαδικασία της μάθησης και δείχνουν ενδιαφέρον για την πρόοδο κάθε μαθητή.

Πρόκειται για πρακτικές που αποτελούν μέρος του δείκτη υποστήριξης εκπαιδευτικών της PISA.

Τα αποτελέσματα «αναδεικνύουν σαφή και οριζόντια υστέρηση της Ελλάδας ως προς την υποστήριξη που οι μαθητές λαμβάνουν από τους εκπαιδευτικούς στα μαθήματα φυσικών επιστημών», ανέφερε στην Καθημερινή ο Κώστας Δημόπουλος, καθηγητής Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής στο πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και εθνικός συντονιστής του προγράμματος PISA του ΟΟΣΑ.

Συγκεκριμένα, ο δείκτης υποστήριξης των Ελλήνων εκπαιδευτικών είναι αρνητικός, στο -0,296, ενώ ο μέσος όρος των χωρών του ΟΟΣΑ είναι θετικός, στο 0,035.

Η χώρα μας υπολείπεται σε όλες τις επιμέρους διδακτικές πρακτικές.  Ιδιαίτερα σοβαρές είναι οι αποκλίσεις ως προς την επιμονή του εκπαιδευτικού έως ότου κατανοήσουν οι μαθητές (-13,8 ποσοστιαίες μονάδες) και την παροχή πρόσφατης βοήθειας (-11,5 μονάδες).

Ακόμα πιο ανησυχητική είναι η διαχρονική εξέλιξη του σχετικού δείκτη. Μεταξύ του 2015 – 2025 μειώθηκε στη χώρα μας αισθητά το ποσοστό των μαθητών που αναφέρουν ότι στο σχολείο παίρνουν κάθε μορφή εκπαιδευτικής υποστήριξης.

Η μεγαλύτερη επιδείνωση αφορά την επιμονή στη διδασκαλία μέχρι να κατανοήσουν οι μαθητές την ύλη (-14,7 μονάδες) και το ενδιαφέρον για τη μόρφωση του μαθητή (-14,4).

Αντίθετα, στον ΟΟΣΑ οι μεταβολές ήταν κατά κανόνα περιορισμένες, ενώ σε ορισμένες διαστάσεις σημειώθηκε βελτίωση.

Διαφορετική υποστήριξη στους μαθητές

Πάντως, τα στοιχεία έχουν και μία δεύτερη, πιο σύνθετη ανάλυση.

Η υποστήριξη που δηλώνουν ότι λαμβάνουν οι μαθητές δεν είναι ίδια σε όλες τις κατηγορίες σχολείων και μαθητών. Δηλαδή, οι μαθητές που προέρχονται από χαμηλότερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα, φοιτούν σε επαγγελματικά λύκεια ή σε σχολεία αγροτικών περιοχών εμφανίζουν σε ορισμένες περιπτώσεις υψηλότερες αναφορές υποστήριξης από τους εκπαιδευτικούς.

Η εικόνα αυτή συνδέεται με την τάση των εκπαιδευτικών να παρέχουν περισσότερη υποστήριξη σε μαθητές που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες μαθησιακές δυσκολίες.

Μεγαλύτερη υποστήριξη δηλώνουν οι μαθητές ιδιωτικών σχολείων

Μία ακόμη διαφορά που καταγράφεται αφορά τον τύπο του σχολείου.

Οι μαθητές των ιδιωτικών σχολείων δηλώνουν υψηλότερο βαθμό υποστήριξης από τους εκπαιδευτικούς σε σχέση με τους μαθητές των δημόσιων σχολείων. Η διαφορά αυτή, σύμφωνα με την ανάλυση των αποτελεσμάτων, είναι μεγαλύτερη στην Ελλάδα από ό,τι κατά μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ.

«Τα ευρήματα υποδεικνύουν την ανάγκη ενίσχυσης περισσότερο μαθητοκεντρικών και διαφοροποιημένων διδακτικών πρακτικών, με έμφαση στην εξατομικευμένη παρακολούθηση, στην έγκαιρη πρόσθετη βοήθεια και στη διασφάλιση της κατανόησης πριν προχωρήσει τη διδασκαλία», σημειώνει ο κ. Δημόπουλος.

Από την άλλη, οι Έλληνες μαθητές αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στη μελέτη και στην εξωτερική υποστήριξη. Παράλληλα, χρησιμοποιούν λίγο περισσότερο τις ψηφιακές συσκευές για ψυχαγωγία, αν και ο χρόνος ενασχόλησής τους με αυτές σε σύγκριση με το 2022 έχει μειωθεί.

Ζαχαράκη: Ανησυχητικά τα αποτελέσματα της PISA

Η Σοφία Ζαχαράκη μίλησε σήμερα Τετάρτη στην ΕΡΤ και για τα αποτελέσματα της PISA, τα οποία σχολίασε ως ανησυχητικά και προβληματικά.

Ανέφερε ότι για πρώτη φορά στην ελληνική εμπειρία υπήρξε πολύ μεγάλη συμμετοχή παιδιών και ότι δόθηκε εξοπλισμός στα σχολεία που συμμετείχαν και παρατήρησε ότι η πτώση ήταν χαρακτηριστική και σε χώρες που είχαν διαχρονικά υψηλές επιδόσεις, ενώ σημείωσε ότι την προβληματίζει ιδιαίτερα η κατανόηση κειμένου, ενώ αναφέρθηκε και στα αποτελέσματα των φυσικών επιστημών.

Υποστήριξε ότι η PISA είναι σημαντική για τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματά της, αλλά δεν μπορεί να αποτελεί τον μοναδικό τρόπο αξιολόγησης του εκπαιδευτικού συστήματος, καθώς κάθε εκπαιδευτικό σύστημα έχει διαφορετικό τρόπο εξέτασης και αξιολόγησης. Ανέφερε ότι τα νέα προγράμματα σπουδών και τα νέα βιβλία προσομοιάζουν περισσότερο στον τρόπο εξέτασης της PISA, με πολλαπλές πηγές, σύνθεση σκέψης και διαφορετικό τρόπο προσέγγισης της μάθησης.

Ως προς την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, σημείωσε ότι αποτελεί σημαντική μεταρρύθμιση. Τόνισε ότι δεν θεωρεί πως είναι η ιδανική αξιολόγηση και ότι η επόμενη μέρα χρειάζεται επανασχεδιασμό. Ανέφερε ότι ελάχιστοι εκπαιδευτικοί «κόβονται», ότι δεν απομακρύνονται από την τάξη αλλά γίνεται επιμόρφωση, όπως προβλέπει ο νόμος.