Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Το Καστελλόριζο αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα των Δωδεκανήσων, με πλήρη κυριαρχικά δικαιώματα, ενώ η Τουρκία επιχειρεί να το παρουσιάσει ψευδώς ως «αποικία» για να ακυρώσει την ελληνική ΑΟΖ.
- Το Καστελλόριζο παραχωρήθηκε επίσημα και οριστικά στην Ελλάδα από την Ιταλία με τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων το 1947, ενώ το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας κατοχυρώνει πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες για τα νησιά.
- Η Ευρώπη οφείλει να αντιληφθεί ότι η αμφισβήτηση του Καστελλόριζου ισοδυναμεί με αμφισβήτηση ευρωπαϊκών εδαφών, ενώ απαιτείται σαφής θέση και από την Ιταλία, ως τη χώρα που παραχώρησε τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα το 1947.
Το Καστελλόριζο αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα των Δωδεκανήσων και το νοτιοανατολικό άκρο του Αιγαίου, κατέχοντας πλήρη κυριαρχικά δικαιώματα. Η τουρκική προπαγάνδα επιχειρεί συστηματικά να το αποκόψει, παρουσιάζοντάς το ψευδώς ως «αποικία» ώστε να ακυρώσει την ελληνική ΑΟΖ, καθιστώντας επιτακτική μια ξεκάθαρη ευρωπαϊκή και ιταλική στάση.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Το Καστελλόριζο, μαζί με το ευρύτερο νησιωτικό σύμπλεγμα της Μεγίστης, δεν αποτελεί κάποιο απομονωμένο γεωγραφικό αποτύπωμα ούτε κάποιο τυχαίο νησάκι στη μέση της θάλασσας. Αποτελεί τμήμα των Δωδεκανήσων, τα οποία παραχωρήθηκαν επίσημα και οριστικά στην Ελλάδα από την Ιταλία με τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων, στις 10 Φεβρουαρίου 1947. Πρόκειται για μια θεμελιώδη ιστορική και νομική αλήθεια που συχνά επιχειρείται να παραμορφωθεί από τα αναθεωρητικά κέντρα της Άγκυρας.
Σε αυτή τη Συνθήκη, η Τουρκία δεν ήταν καν συμβαλλόμενο μέρος. Δεν είχε απολύτως κανέναν νομικό, πολιτικό ή ηθικό λόγο στην τύχη των νησιών, τα οποία είχαν περιέλθει προηγουμένως στην ιταλική κυριαρχία από την Οθωμανική Αυτοκρατορία δεκαετίες νωρίτερα, ιδίως μετά τη Συνθήκη της Λωζάνης το 1923, όπου η Τουρκία είχε παραιτηθεί οριστικά από κάθε δικαίωμα επί των νησιών αυτών και των εξαρτήσεών τους. Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε προσπάθεια αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας επί του Καστελλόριζου σκοντάφτει σε αδιαμφισβήτητα διεθνή νομικά θεμέλια που δεν επιδέχονται παρθενογένεσης ή αυθαίρετης ερμηνείας από την Άγκυρα.
Το Αιγαίο τελειώνει στη Μεγίστη
Ένα από τα πλέον κρίσιμα σημεία της τουρκικής στρατηγικής παραπληροφόρησης αφορά τη γεωγραφική ταυτότητα της περιοχής. Η Άγκυρα επιχειρεί συστηματικά να παρουσιάσει ως δεδομένο ότι το Καστελλόριζο δεν ανήκει στο Αιγαίο Πέλαγος, αλλά δήθεν βρίσκεται αποκομμένο στην Ανατολική Mεσόγειο, σαν να πρόκειται για μια γεωγραφική ανωμαλία. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική.
Τα Δωδεκάνησα αποτελούν αναπόσπαστο νησιωτικό σύμπλεγμα του Αιγαίου. Αυτό σημαίνει με απόλυτη σαφήνεια ότι στο Καστελλόριζο και στο νησιωτικό σύμπλεγμα της Μεγίστης τελειώνει το Αιγαίο Πέλαγος. Δεν είναι τίποτα λιγότερο και τίποτα περισσότερο από το νοτιοανατολικό άκρο του Αιγαίου. Η γεωγραφική αυτή συνέχεια είναι αδιάψευστη και αποτυπώνεται σε όλους τους διεθνείς χάρτες και τα ναυτιλιακά δεδομένα.
Η γεωγραφική αυτή θέση δεν είναι απλώς μια χαρτογραφική λεπτομέρεια, αλλά καθορίζει την ίδια την ουσία της ελληνικής κυριαρχίας και των θαλάσσιων ζωνών. Η Τουρκία γνωρίζει πολύ καλά πως αν γίνει αποδεκτή η πραγματικότητα, τότε καταρρέει το αφήγημά της. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο επενδύει τεράστιους διπλωματικούς και επικοινωνιακούς πόρους στην προσπάθεια να επαναπροσδιορίσει τα όρια των θαλασσών, αποκόπτοντας το Καστελλόριζο από τον φυσικό του κορμό.
Η θεωρία της «Ελληνικής Αποικίας» και τα Νησιά Φώκλαντ
Ο λόγος που η Τουρκία προσπαθεί με τόσο πείσμα να αποσυνδέσει γεωγραφικά και νομικά το Καστελλόριζο είναι στρατηγικός και αφορά τα κυριαρχικά δικαιώματα. Επιχειρεί να εμφανίσει το Καστελλόριζο ως μια ελληνική «αποικία», η οποία βρίσκεται μακριά από τον μητροπολιτικό κορμό και, ως εκ τούτου, δεν δικαιούται θαλάσσιες ζώνες. Η τακτική αυτή δεν είναι τυχαία. Η Άγκυρα θέλει ουσιαστικά να εμφανίσει το Καστελλόριζο όπως τα νησιά Φώκλαντ που υπάγονται στη Μεγάλη Βρετανία, υπονοώντας ότι πρόκειται για υπερπόντια κτήση μακριά από τη μητέρα πατρίδα, η οποία δεν παράγει πλήρη δικαιώματα σε ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα ως νησί και κατά συνέπεια ως Δωδεκάνησα.
Πρόκειται για μια κραυγαλέα στρέβλωση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS). Τα νησιά, σύμφωνα με το άρθρο 121 της Συνθήκης του ΟΗΕ, έχουν ακριβώς τα ίδια δικαιώματα σε αιγιαλίτιδα ζώνη, υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ όπως και τα ηπειρωτικά εδάφη, αρκεί να κατοικούνται και να έχουν δική τους οικονομική ζωή, κάτι που ισχύει απολύτως για το Καστελλόριζο. Η τουρκική επινόηση περί αποικίας αποσκοπεί αποκλειστικά στο να ακυρώσει τη μέση γραμμή και να επιβάλει τη θεωρία της «γαλάζιας πατρίδας», στερώντας από την Ελλάδα τον ζωτικό της χώρο στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτή είναι η απαρχή και ο πυρήνας του ευρύτερου αναθεωρητικού σχεδίου της Άγκυρας. Ένα σχέδιο που επιδιώκει να ερμηνεύει κατά το δοκούν τις διεθνείς συνθήκες, να αγνοεί τις προβλέψεις του Διεθνούς Δικαίου και να επεκτείνει τις γεωπολιτικές επιδιώξεις και τις ζώνες επιρροής της εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων κυρίαρχων κρατών, όπως είναι η Ελλάδα και η Κύπρος.
Η ανάγκη Ευρωπαϊκής Αφύπνισης
Απέναντι σε αυτό το επικίνδυνο κρεσέντο αναθεωρητισμού, η απάντηση θα πρέπει να είναι μία επικοινωνιακή αντεπίθεση στην ΕΕ αλλά και στην Ιταλία. Το ζήτημα του Καστελλόριζου δεν αφορά μόνο διμερείς ελληνοτουρκικές διαφορές, ούτε αποτελεί μια τοπική εθνολογική ή γεωγραφική λεπτομέρεια. Αφορά άμεσα την ευρωπαϊκή νομιμότητα, την ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την τήρηση της Διεθνούς Νομιμότητας.
Η Ευρώπη πρέπει να αντιληφθεί ότι η αμφισβήτηση του Καστελλόριζου ισοδυναμεί με αμφισβήτηση των ευρωπαϊκών εδαφών, των ευρωπαϊκών συνόρων, της ευρωπαϊκής κυριαρχίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να αντιληφθεί πως η χωρίς περιορισμούς συνεργασία με την Τουρκία και η ανοχή σε τέτοιες θεωρίες ανοίγει τον ασκό του Αιόλου για την ασφάλεια ολόκληρης της Μεσογείου.
Βεβαίως, σε αυτή την εθνική και ευρωπαϊκή προσπάθεια, απαιτείται να πάρει σαφή, δημόσια και αδιαπραγμάτευτη θέση και η Ιταλία. Ως η χώρα που υπέγραψε και παραχώρησε τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα το 1947, η Ρώμη γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα το ιστορικό και νομικό καθεστώς της περιοχής.
Μια επίσημη ιταλική τοποθέτηση που θα επαναβεβαιώνει την ιστορική αλήθεια και την ορθότητα της Συνθήκης των Παρισίων θα αποτελούσε ένα ηχηρότατο χαστούκι στην τουρκική προπαγάνδα και ένα αδιαπέραστο νομικό τείχος απέναντι στα ανυπόστατα σχέδια της Άγκυρας. Η ιστορία δεν ξαναγράφεται με βάση τις γεωπολιτικές ορέξεις κανενός, και το Καστελλόριζο θα παραμείνει αυτό που πάντα ήταν: ο προβολέας του Ελληνισμού και το αιώνιο προκεχωρημένο φυλάκιο του Αιγαίου.